Người trẻ mua nhà: Khi giấc mơ an cư đi kèm những đêm mất ngủ

Một buổi sáng đầu tháng, điện thoại của anh Vũ Hiếu (31 tuổi, Hà Nội) liên tục hiện thông báo thanh toán. Hơn 12 triệu đồng tiền gốc và lãi ngân hàng, gần 1 triệu đồng phí quản lý, vài trăm nghìn đồng gửi xe, tiền điện, nước, Internet...

"Tôi từng nghĩ mua nhà xong là hết áp lực. Nhưng thực tế, từ ngày nhận nhà, tháng nào cũng thấp thỏm nhìn lịch đến hạn thanh toán", anh cười chua chát.

Câu chuyện của Vũ Hiếu không phải trường hợp cá biệt. Trong bối cảnh giá nhà liên tục leo thang, ngày càng nhiều người trẻ phải vay 60 - 80% giá trị căn hộ để hiện thực hóa giấc mơ an cư. Đổi lại là những khoản trả góp kéo dài 20 - 35 năm cùng vô số chi phí vận hành mà họ chưa từng hình dung hết khi đặt bút ký hợp đồng.

"Ngân hàng sở hữu căn hộ nhiều hơn tôi"

Với căn hộ giá 4 tỷ đồng, người mua thường phải chuẩn bị khoảng 20 - 30% vốn tự có, tương đương 800 triệu đến 1,2 tỷ đồng. Phần còn lại được vay ngân hàng.

Nếu vay khoảng 3 tỷ đồng trong 25 năm với lãi suất phổ biến 9 - 11%/năm, số tiền phải thanh toán mỗi tháng có thể dao động từ 25 - 30 triệu đồng, thậm chí cao hơn khi hết thời gian ưu đãi.

Không ít người trẻ thừa nhận họ đang sống trong căn hộ đứng tên mình nhưng phần lớn giá trị tài sản vẫn thuộc về ngân hàng.

Trên nhiều diễn đàn tài chính và bất động sản, những câu chuyện "cày trả nợ mua nhà" xuất hiện ngày càng nhiều. Nhiều gia đình phải cắt giảm du lịch, hoãn sinh con hoặc từ bỏ các khoản đầu tư khác để ưu tiên trả nợ đúng hạn.

"Cày trả nợ mua nhà" là câu chuyện quen như "cơm bữa" với nhiều người trẻ

Những khoản phí không có trong tờ rơi quảng cáo

Khi mở bán, các dự án chung cư thường tập trung giới thiệu hồ bơi vô cực, công viên, phòng gym, khu BBQ, sân thể thao hay sảnh lễ tân sang trọng... Tuy nhiên, ít ai nhắc nhiều đến chi phí để duy trì những tiện ích ấy.

Tại nhiều chung cư trung và cao cấp ở Hà Nội và TP.HCM, phí quản lý phổ biến từ 10.000 đến 30.000 đồng/m² mỗi tháng, thậm chí cao hơn ở các dự án hạng sang. Một căn hộ rộng 80 m² có thể phải chi từ 800.000 đồng đến hơn 2 triệu đồng tiền quản lý mỗi tháng.

Ngoài ra còn có các khoản:

Phí gửi ô tô.

Phí gửi xe máy.

Phí sử dụng một số tiện ích riêng.

Quỹ bảo trì.

Chi phí sửa chữa nội thất.

Các khoản đóng góp phát sinh từ ban quản trị.

"Tính tổng lại, mỗi tháng riêng tiền ở nhà đã mất vài triệu đồng dù chưa tính tiền điện nước", anh Hiếu chia sẻ.

Ở chung cư như đi thuê nhà?

Nghịch lý khiến nhiều người trẻ băn khoăn là dù đã bỏ ra hàng tỷ đồng mua căn hộ, cảm giác sở hữu đôi khi không trọn vẹn như kỳ vọng. Nhiều cư dân vẫn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của ban quản lý về cải tạo căn hộ, sử dụng tiện ích, nuôi thú cưng, gửi xe hay tiếp khách.

"Tôi từng thuê nhà và bây giờ mua nhà. Điều khác biệt lớn nhất là tôi phải trả tiền nhiều hơn, còn cảm giác bị quản lý thì gần như giống nhau", anh Hiếu nói.

Nhận định này có thể gây tranh cãi, nhưng phản ánh tâm lý ngày càng phổ biến trong giới trẻ: Nhà ở không còn được nhìn nhận đơn thuần là tài sản, mà còn là một gói chi phí kéo dài trong nhiều năm.

Nhà ở giờ đây được xem như một gói chi phí kéo dài trong nhiều năm

Có thể thấy, trong nhiều thế hệ người Việt, sở hữu một căn nhà riêng từng được xem là đích đến của sự ổn định và thành công. Đó là tài sản lớn nhất đời người, là nơi để "an cư lạc nghiệp", là thành quả sau nhiều năm lao động và tích lũy.

Thế nhưng với thế hệ trẻ ngày nay, quan niệm ấy đang dần thay đổi. Không phải họ không muốn có nhà, mà là cái giá phải trả cho giấc mơ ấy ngày càng lớn. Một căn hộ không chỉ đi kèm khoản vay kéo dài 20 - 30 năm, mà còn kéo theo hàng loạt chi phí vận hành, áp lực tài chính và những đánh đổi về chất lượng sống.

Khi phần lớn thu nhập hàng tháng phải dành cho tiền trả nợ, người trẻ buộc phải cân nhắc lại các kế hoạch khác của cuộc đời. Những chuyến du lịch bị hoãn lại, dự định khởi nghiệp bị gác sang một bên, việc lập gia đình hay sinh con cũng trở thành bài toán cần tính toán kỹ lưỡng hơn.

Đó cũng là lý do ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn một hướng đi khác: tiếp tục thuê nhà, giữ sự linh hoạt trong công việc và cuộc sống, dành nguồn lực cho đầu tư, học tập hoặc trải nghiệm cá nhân. Thay vì cố gắng sở hữu nhà bằng mọi giá, họ bắt đầu đặt câu hỏi liệu một căn hộ có thực sự đáng để đánh đổi bằng hàng chục năm áp lực tài chính hay không.

Khi giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập và chi phí sở hữu ngày càng đắt đỏ, sự thờ ơ của giới trẻ với giấc mơ nhà riêng có lẽ không còn là một lựa chọn mang tính cá nhân. Đó đang trở thành một xu hướng xã hội, phản ánh sự thay đổi trong cách thế hệ trẻ nhìn nhận về tài sản, hạnh phúc và giá trị của cuộc sống.