Người trẻ tiếp cận công nghệ: Ứng dụng công nghệ vì lợi ích cộng đồng

Vòng chung kết cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp sinh viên Duy Tân 2025” diễn ra sôi nổi với nhiều dự án mang tính ứng dụng cao. Ảnh: ĐVCC

Làm chủ công nghệ

Hướng đến mục tiêu ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả bảo quản và chế biến nông sản, nhóm sinh viên Võ Thế Hạc, Trần Thanh Khánh và Phạm Viết Anh Điện (Khoa Cơ khí, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng) đã triển khai nghiên cứu dự án “Thiết kế, chế tạo lò sấy trống quay sử dụng bộ trao đổi nhiệt kết hợp nhiên liệu sinh khối”.

Hệ thống lò sấy dạng trống quay được thiết kế trên cơ sở kết hợp công nghệ khí hóa sinh khối với bộ trao đổi nhiệt thông minh, tạo ra nguồn nhiệt ổn định, tiết kiệm và thân thiện với môi trường. Điểm nổi bật của giải pháp là khả năng tách biệt hoàn toàn giữa nguồn nhiệt và không khí sấy, qua đó loại bỏ nguy cơ ám khói, giúp nông sản sau sấy vẫn giữ được hương vị tự nhiên và chất lượng ban đầu.

Không chỉ mang lại hiệu quả về mặt kỹ thuật, thiết bị còn tận dụng nguồn nhiên liệu sinh khối sẵn có, như trấu, mùn cưa, rơm rạ và các phụ phẩm nông nghiệp khác. Việc sử dụng nguồn nhiên liệu này giúp giảm chi phí năng lượng, đồng thời hạn chế phát thải khí nhà kính, đáp ứng yêu cầu sản xuất bền vững và góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, an toàn, thân thiện với môi trường.

Về nguyên lý hoạt động, lò sấy trống quay sử dụng nhiên liệu sinh khối để tạo nhiệt, sau đó nhiệt được dẫn qua bộ trao đổi nhiệt trước khi đưa vào trống quay nhằm sấy khô nông sản. Cách làm này không chỉ nâng cao hiệu suất truyền nhiệt mà còn bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.

Chia sẻ về lý do thực hiện dự án, sinh viên Võ Thế Hạc cho biết, hiện nay nhiều nông hộ vẫn gặp khó khăn do chi phí cao khi sử dụng điện hoặc gas, trong khi các lò sấy tự chế phổ biến lại thiếu an toàn, khó kiểm soát nhiệt độ, dễ gây cháy hoặc làm suy giảm chất lượng nông sản. Nguồn sinh khối tại địa phương dồi dào, giá rẻ nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Từ thực tế này, nhóm mong muốn phát triển hệ thống sấy tiết kiệm, an toàn, tự động, giúp nông dân dễ dàng ứng dụng công nghệ vào sản xuất.

Lò sấy phù hợp với nhiều loại nông sản, như bắp, sắn, đậu, tiêu, cà phê, thảo dược và các nông sản dạng hạt; đặc biệt, cho phép tùy chỉnh linh hoạt nhiệt độ và thời gian sấy, phù hợp với ngưỡng nhiệt tối ưu của từng loại nông sản. Các chương trình sấy được thiết lập và lưu sẵn, giúp người sử dụng vận hành đơn giản, không đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản sau chế biến.

Lò sấy trống quay sử dụng bộ trao đổi nhiệt kết hợp nhiên liệu sinh khối do sinh viên khoa Cơ khí, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật triển khai. Ảnh: ĐVCC

Tăng tính hiệu quả

Trong khi đó, dự án “Viên giữ lạnh sinh học từ phế phẩm nông nghiệp” của nhóm học sinh Trần Uyển Nhi, Phạm Phú Ninh, Nguyễn Văn Anh Kiệt, Trần Huyền Nhi, Nguyễn Phạm Hương Giang (Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn) hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và thúc đẩy tái chế chất thải hữu cơ. Trước đó, nhóm tiến hành khảo sát thực tế tại các cơ sở kinh doanh đồ uống, đồng thời thu mua bã cà phê, bã mía từ các quán nước trên địa bàn để làm nguyên liệu đầu vào.

Ý tưởng xuất phát từ thực tế đá lạnh thông thường có thời gian giữ lạnh ngắn, nhanh tan, gây lãng phí và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh. Trong khi đó, viên giữ lạnh sinh học được chế tạo từ bã cà phê, bã mía, không chỉ có khả năng giữ lạnh lâu mà còn tái sử dụng nhiều lần, góp phần giảm lượng rác thải nông nghiệp ra môi trường.

Sản phẩm được đánh giá có tính ứng dụng cao, phù hợp sử dụng trong bảo quản thực phẩm, đồ uống và sinh hoạt hằng ngày, đồng thời lan tỏa thông điệp sống xanh, tiêu dùng bền vững trong cộng đồng. Một trong những khó khăn của dự án là sản phẩm cần trải qua khoảng thời gian nhất định để ổn định cấu trúc và tăng khả năng hấp thụ nhiệt, từ đó phát huy hiệu quả giữ lạnh tối ưu.

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Lê Thị Thục cho biết, hằng năm sở phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức cuộc thi sinh viên nghiên cứu khoa học nhằm thúc đẩy phong trào nghiên cứu trong sinh viên. Qua đó, nâng cao năng lực nghiên cứu, khơi dậy tinh thần sáng tạo, tìm kiếm các giải pháp có tiềm năng ứng dụng, phát triển thành các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Thông qua cuộc thi, số lượng và chất lượng các đề tài không ngừng gia tăng, góp phần lan tỏa mạnh mẽ tinh thần nghiên cứu, đổi mới sáng tạo trong sinh viên. Nhiều đề tài đã được ứng dụng hiệu quả vào thực tiễn, có tiềm năng thương mại hóa, phát triển thành các dự án khởi nghiệp sáng tạo.

Trước thực tế đó, Sở Khoa học và Công nghệ cho rằng các trường cần tiếp tục quan tâm hơn nữa, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên phát triển, hoàn thiện đề tài, mở rộng cơ hội giao lưu học thuật, nâng cao tri thức và khẳng định năng lực. Đặc biệt, các cơ sở giáo dục chú trọng hỗ trợ, tạo điều kiện cho những dự án có tiềm năng tham gia các chương trình ươm tạo khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhằm tư vấn, định hướng và từng bước phát triển thành dự án khởi nghiệp hướng tới thương mại hóa sản phẩm.