Người trẻ với tình yêu nhạc cụ truyền thống
Giữa nhịp sống hiện đại, một số người trẻ lại chọn gắn bó với âm nhạc truyền thống, không chỉ để biết chơi nhạc, mà còn để gìn giữ, kết nối văn hóa truyền thống với hiện đại.
Yêu âm nhạc truyền thống
Sáng cuối tuần, chương trình Tết sum vầy, xuân yêu thương năm 2026 của Trường THCS Trần Nhật Duật (phường Nha Trang) mở màn với tiết mục độc tấu đàn tranh của cô Nguyễn Dương Cát Uyên (27 tuổi, phường Bắc Nha Trang) - giáo viên Anh văn. Tay cô Cát Uyên lướt trên dây đàn đầy hứng khởi, nhạc phẩm “Chuyện cũ bỏ qua” của nhạc sĩ Huỳnh Hiển Năng réo rắt vang lên. Nhiều học sinh say sưa hát theo: “Chuyện cũ mình bỏ qua qua/Tết này cùng cười lên ha ha/Cho đời thêm ngàn vạn câu ca/Mừng xuân đến với mọi nhà...”. Giữa sân trường vàng tươi màu mai, cúc và rực rỡ sắc đỏ của câu đối, chùm pháo, tiếng hát của các em hòa theo tiếng đàn tranh, làm không khí giáp Tết rộn ràng hơn rất nhiều. Nguyễn Trần Mai Anh - học sinh lớp 9/1 hào hứng chia sẻ: “Em rất bất ngờ khi trường có tiết mục đàn tranh lại do cô giáo biểu diễn. Em mê đàn tranh lâu lắm rồi. Lên THPT, em sẽ học chơi đàn tranh”. Thầy Trần Phạm Duy Khôi - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Đây là lần đầu tiên chương trình Tết sum vầy, xuân yêu thương của trường bố trí tiết mục biểu diễn đàn tranh nhằm tạo sân chơi, giúp học sinh biết thêm về nhạc cụ truyền thống, nhằm góp phần bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc cho các em”.
Nhóm nhạc Hải Đường biểu diễn tại Hội nghị quốc tế IFIP lần thứ 21 về Mạng và Tính toán song song, năm 2025.
Gia đình chị Lê Yến Nhi (39 tuổi, phường Tây Nha Trang) vốn có truyền thống nghệ thuật. Ba chị là nhạc công đàn bầu, mẹ là diễn viên hát dân ca, đều thuộc Đoàn Dân ca Liên khu V. Từ nhỏ, chị đã được gia đình định hướng theo học âm nhạc truyền thống. Sau 1 năm học đàn bầu, năm 1996, chị bắt đầu gắn bó với đàn tranh và đã hoàn thành chương trình sơ, trung cấp. Hiện tại, chị là trưởng nhóm của ban nhạc Hải Đường (thành lập tháng 7-2025). Không chỉ biểu diễn âm nhạc truyền thống, ban nhạc còn phối lại một số bản nhạc nước ngoài, đem đến sự tươi mới cho âm nhạc truyền thống. Giới thiệu về cây đàn khảm xà cừ, chị nói: “Ba tặng tôi cây đàn này dịp sinh nhật 9 tuổi, khi thấy tôi đã có đủ đam mê với đàn tranh. Cây đàn đã gắn bó với tôi qua rất nhiều cuộc thi”. Nói rồi, chị nhẹ lướt tay trên cây đàn. Những thanh âm trong trẻo, mượt mà, bay bổng, réo rắt vang khắp căn phòng…
Cũng bị cuốn hút bởi những âm thanh trữ tình, sâu lắng của đàn nhị, năm học lớp 10, anh Phạm Ngọc Duy (25 tuổi, phường Tây Nha Trang, thành viên ban nhạc Hải Đường) quyết định chuyển từ học đàn organ sang đàn nhị. Mặc dù rất đam mê, nhưng hành trình vào được Trường Đại học Sân khấu điện ảnh của anh không dễ dàng. “Đàn nhị gần như là loại nhạc cụ khó chơi nhất trong các nhạc cụ dân tộc, từ cách đặt ngón, bấm dây đến cảm nhận nhịp điệu, âm sắc... Hồi mới tập, có lúc tôi cảm thấy bất lực vì tiếng đàn của mình rất khó nghe. Nhưng khi nghe bản đàn của các anh chị, tôi như được tiếp thêm sức mạnh để rèn luyện tiếp”, anh Duy nói, rồi chứng minh bằng tuyệt phẩm “Kể chuyện ngày mùa” của nhạc sĩ Thao Giang, với đủ kỹ thuật rung, nhấn, luyến, láy. Vùng quê ngày mùa hiển hiện đầy rộn ràng với giai điệu có lúc linh hoạt, dứt khoát, lúc lại mượt mà, mềm mại...
Cô giáo Cát Uyên biểu diễn đàn tranh.
Mong muốn được lan tỏa
Cô Cát Uyên bén duyên với đàn tranh từ năm học lớp 4. Cô kể: “Tôi đến với đàn tranh có lẽ do chữ duyên. Hồi đó, biết tôi từng học đàn organ, một người bạn của ba gợi ý tôi thi vào Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật du lịch Nha Trang ngay gần nhà. Kỳ thi đó, tôi đứng thứ nhì. Nhận kết quả, một cô giáo cầm bàn tay tôi và nói, bàn tay này hợp nhất với đánh đàn tranh. Từ đó, tôi theo đàn tranh, tham gia nhiều cuộc thi và chương trình văn nghệ. Thấy tôi chơi đàn tranh, nhiều học sinh tới quan sát cây đàn và hỏi rằng học có khó không. Điều đó làm tôi thấy vui. Tôi mong các em học đàn tranh hoặc một loại nhạc cụ dân tộc nào đó, vì mình là người Việt Nam, cần tìm hiểu, giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống”. Thầy Trần Phạm Duy Khôi cho biết, thời gian tới, Ban Giám hiệu sẽ tiếp tục tìm tòi và đưa hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian phù hợp vào nhà trường.
Với chị Yến Nhi, mỗi khi chạm tay lên dây đàn, mọi áp lực, căng thẳng trong cuộc sống đều như lùi lại phía sau. Hồi nhỏ, có lúc chị cũng nản, muốn bỏ học đàn, nhưng khi đứng trên sân khấu biểu diễn, tình yêu âm nhạc lại dâng trào, thôi thúc chị cố gắng học tiếp. “Tôi rất tự hào vì từng tham gia và được là một phần nhỏ bé tạo nên kỷ lục Guinness dàn nhạc dân tộc đông nhạc công nhất Việt Nam vào năm 2009, với 189 nhạc công, trình diễn 30 nhạc cụ dân tộc. Tôi và ban nhạc luôn mong mỏi được đưa nhạc dân tộc đến gần mọi người hơn. Khi thấy niềm vui của công chúng, chúng tôi như được nhân lên nỗ lực. Tôi tin rằng âm nhạc truyền thống sẽ lan tỏa mạnh mẽ”, chị nói.
