Người trên 50 tuổi có nên áp dụng chế độ ăn kiêng gián đoạn?

Các chuyên gia cho rằng ăn kiêng gián đoạn không phù hợp với tất cả người trên 50 tuổi và cần được cân nhắc dựa trên tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý cũng như mục tiêu sức khỏe của từng người.

Ăn kiêng gián đoạn tác động như thế nào đến sức khỏe của người trên 50 tuổi?

Ăn kiêng gián đoạn là phương pháp quy định thời điểm ăn, chứ không quy định cụ thể phải ăn loại thực phẩm nào. Người áp dụng sẽ xen kẽ giữa khoảng thời gian ăn và khoảng thời gian nhịn ăn theo một lịch trình nhất định. Các mô hình phổ biến gồm:

16:8: ăn trong 8 giờ, nhịn ăn 16 giờ mỗi ngày.
14:10: ăn trong 10 giờ, nhịn ăn 14 giờ.
5:2: Ăn bình thường 5 ngày, giảm mạnh năng lượng trong 2 ngày không liên tiếp mỗi tuần.

Nhiều nghiên cứu cho thấy ăn kiêng gián đoạn có thể giúp người thừa cân hoặc béo phì giảm cân, giảm mỡ nội tạng, cải thiện độ nhạy insulin và hỗ trợ kiểm soát đường huyết ở một số đối tượng nếu kết hợp với chế độ ăn cân đối.

Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng cho thấy hiệu quả giảm cân của ăn kiêng gián đoạn nhìn chung không vượt trội rõ rệt so với chế độ giảm năng lượng liên tục nếu tổng lượng calo tiêu thụ tương đương. Vì vậy, việc lựa chọn phương pháp nào nên dựa trên khả năng duy trì lâu dài và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Thay vì áp dụng chế độ ăn kiêng tiêu cực, người trên 50 tuổi nên áp dụng chế độ ăn lành mạnh để giảm cân. Ảnh AI

Người trên 50 tuổi có nên áp dụng chế độ ăn kiêng gián đoạn?

Đối với người trên 50 tuổi, đặc biệt là người cao tuổi, bằng chứng về lợi ích lâu dài của ăn kiêng gián đoạn vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, nguy cơ mất khối cơ, suy dinh dưỡng hoặc hạ đường huyết lại cần được đặc biệt lưu ý.

Ở lứa tuổi này, mục tiêu dinh dưỡng không chỉ là giảm cân mà còn phải duy trì khối cơ, sức mạnh cơ bắp và khả năng vận động.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, ăn kiêng gián đoạn chưa được khuyến cáo áp dụng thường quy cho người trên 50 tuổi. Việc áp dụng cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng dinh dưỡng, bệnh lý nền, mức độ vận động và mục tiêu điều trị của từng người.

Nếu nhịn ăn kéo dài hoặc không bổ sung đủ năng lượng và protein trong khoảng thời gian được phép ăn, người trên 50 tuổi có nguy cơ:

Giảm khối lượng và sức mạnh cơ bắp (thiểu cơ).
Suy dinh dưỡng.
Hạ đường huyết.
Tụt huyết áp.
Tăng nguy cơ té ngã và gãy xương.

Đây đều là những vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống và khả năng sống độc lập khi về già.

Trường hợp người trên 50 tuổi có thể cân nhắc áp dụng

Không phải mọi người trên 50 tuổi đều phải tránh ăn kiêng gián đoạn.

Ở những người thừa cân hoặc béo phì, không bị suy dinh dưỡng, không mắc bệnh cấp tính và đã được bác sĩ đánh giá toàn diện, có thể cân nhắc áp dụng những hình thức nhẹ như mô hình 12:12 hoặc 14:10.

Tuy nhiên, khi thực hiện cần bảo đảm:

Cung cấp đủ năng lượng theo nhu cầu.
Đủ protein (khoảng 1,0-1,2g/kg cân nặng/ngày ở người khỏe mạnh; có thể cao hơn nếu thường xuyên tập luyện theo tư vấn của chuyên gia).
Phân bố khoảng 25-30g protein trong mỗi bữa chính để hỗ trợ duy trì khối cơ.
Uống đủ nước.
Theo dõi cân nặng, huyết áp, đường huyết và khối lượng cơ định kỳ.
Bên cạnh chế độ ăn, người trên 50 tuổi nên duy trì các bài tập kháng lực như tập tạ nhẹ, dây đàn hồi hoặc các bài tập sử dụng trọng lượng cơ thể từ 2-3 buổi mỗi tuần. Đây là biện pháp đã được chứng minh giúp hạn chế mất cơ hiệu quả hơn so với chỉ điều chỉnh thời gian ăn.

Những người trên 50 tuổi không nên áp dụng ăn kiêng gián đoạn

Các chuyên gia khuyến cáo người trên 50 tuổi không nên tự ý áp dụng ăn kiêng gián đoạn nếu thuộc một trong các nhóm sau:

Người bị suy dinh dưỡng hoặc sụt cân không chủ ý.

Người có hội chứng dễ bị tổn thương (frailty).

Người mắc hội chứng thiểu cơ.

Người có BMI thấp hoặc ăn uống kém kéo dài.

Người bị sa sút trí tuệ.

Người đang mắc bệnh cấp tính hoặc hồi phục sau phẫu thuật.

Người đang điều trị ung thư.

Người mắc bệnh thận mạn, suy gan hoặc suy tim nặng.

Người mắc đái tháo đường đang sử dụng insulin hoặc thuốc nhóm sulfonylurea vì nguy cơ hạ đường huyết.

Người phải dùng nhiều loại thuốc cần uống cùng bữa ăn.

Việc tự ý nhịn ăn trong các trường hợp trên có thể làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, tụt huyết áp, rối loạn điện giải, giảm hiệu quả điều trị hoặc khiến tình trạng suy dinh dưỡng trở nên nghiêm trọng hơn.

Điều quan trọng với người trên 50 tuổi không phải là "ăn ít" mà là "ăn đúng"

Đối với người trên 50 tuổi, nền tảng của một chế độ ăn lành mạnh vẫn là:

Đủ năng lượng.
Đủ protein chất lượng cao.
Ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Bổ sung chất béo lành mạnh từ cá, các loại hạt và dầu thực vật.
Hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống có đường và rượu bia.

Nếu cần giảm cân, người trên 50 tuổi nên giảm năng lượng một cách hợp lý, kết hợp vận động thường xuyên thay vì nhịn ăn kéo dài. Cách tiếp cận này vừa giúp giảm mỡ, vừa hạn chế nguy cơ mất cơ và suy giảm chức năng vận động.