Nguy cơ khoảng trống an ninh nếu lực lượng LHQ rút khỏi Liban

Cảnh đổ nát sau cuộc không kích của Israel tại Nabatieh, miền Nam Liban, ngày 18/6/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát.

Trước đó, hồi tháng 8, dưới sức ép từ phía Mỹ, Hội đồng Bảo an (HĐBA) LHQ đã ấn định thời điểm kết thúc nhiệm vụ của UNIFIL vào tháng 12 tới, khép lại sứ mệnh hoạt động liên tục tại đây kể từ năm 1978. Thủ tướng Salam khẳng định: "Điều chúng tôi muốn nhấn mạnh là sự cần thiết phải ngăn ngừa khoảng trống mà việc UNIFIL rút đi có thể tạo ra, nếu tiến trình này diễn ra mà thiếu thỏa thuận về việc triển khai một lực lượng quốc tế mới để thay thế". Hiện UNIFIL có khoảng 7.500 binh sĩ gìn giữ hòa bình đến từ khoảng 50 quốc gia, đồn trú tại miền Nam Liban dọc theo "Đường Xanh" dài 120 km, ranh giới được coi là đường biên giới trên thực tế giữa Liban và Israel.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Thủ tướng Salam nhận định việc giành lại lãnh thổ của nước này từ sự chiếm đóng của Israel là một trong những thách thức sống còn mà ông phải chịu trách nhiệm. Ông Salam liệt kê “3 thách thức sống còn” đối với đất nước mà ông có nhiệm vụ giải quyết với tư cách là Thủ tướng: Thứ nhất là "lấy lại lòng tin của người dân" sau sự sụp đổ tài chính và vụ nổ kinh hoàng tại cảng Beirut năm 2020. Thứ hai là "giành lại quyền ra quyết định quốc gia", rằng "không có vũ khí nào tồn tại ngoài lực lượng vũ trang", và không có quyết định nào về chiến tranh có thể được đưa ra bởi các chủ thể phi nhà nước. Thứ 3 là “giành lại toàn bộ lãnh thổ từ sự chiếm đóng của Israel và mở rộng chủ quyền trên lãnh thổ quốc gia của mình”, viện dẫn Nghị quyết 1701 của HĐBA LHQ như một nguyên tắc chỉ đạo quan trọng cho quan hệ với Israel.

Bên cạnh đó, người đứng đầu Chính phủ Liban cũng kêu gọi Israel rút toàn bộ binh sĩ khỏi lãnh thổ nước này, đồng thời khẳng định Beirut đang thúc đẩy việc mở rộng quyền kiểm soát trên toàn bộ lãnh thổ quốc gia nhằm đảm bảo "vũ khí chỉ thuộc quyền quản lý duy nhất của nhà nước". Cho đến nay, lực lượng Hezbollah vẫn phản đối việc giải giáp vũ khí.

Hồi tháng 6 vừa qua, Liban và Israel đã ký kết một thỏa thuận khung do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hàng thập kỷ qua, trong đó quy định việc Israel từng bước rút quân song song với tiến trình giải giáp Hezbollah. Tuy nhiên, việc triển khai thỏa thuận này hiện vẫn đang rơi vào bế tắc.

Trong một diễn biến khác, Ủy ban châu Âu (EC) đã thông báo phê duyệt gói viện trợ tài chính cho Liban, trị giá 505 triệu euro cho các năm 2026 và 2027. Đây là phần thứ 2 của gói một tỷ euro được Chủ tịch EC, bà Ursula von der Leyen công bố trong chuyến thăm Beirut hồi tháng 5/2024. Gói viện trợ bao gồm hỗ trợ phục hồi kinh tế và cải cách thể chế, tăng cường an ninh và quản lý biên giới, tài trợ cho các dịch vụ thiết yếu, đặc biệt là giáo dục, y tế, an sinh xã hội và nước sạch, cũng như hỗ trợ cho các nhóm dễ bị tổn thương nhất. Gói trên cũng bao gồm hỗ trợ cho các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột, hỗ trợ cho việc hồi hương an toàn và tự nguyện của người tị nạn Syria, và hỗ trợ xã hội dân sự và cuộc chiến chống tham nhũng.

Sáng kiến này được đưa ra vào thời điểm Liban đang đối mặt với những thách thức ngày càng tăng về an ninh, kinh tế và xã hội, trong khi thách thức chính vẫn là chuyển đổi sự hỗ trợ của châu Âu thành các dự án cụ thể nhằm cải thiện cuộc sống của người dân Liban và góp phần hồi sinh nền kinh tế.