Nguyên tắc quyết định đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi cai nghiện bắt buộc

Bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người bị đề nghị đưa đi cai nghiện bắt buộc

Ngày 8-7-2026, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh số 03/2026/UBTVQH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-8-2026, quy định về trình tự, thủ tục Toà án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma tuý từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.

Pháp lệnh này quy định trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc; trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc hoãn, miễn chấp hành, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian còn lại trong quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc; khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị trong việc đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Pháp lệnh số 03/2026/UBTVQH16 quy định, việc xem xét, quyết định đưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người bị đề nghị. Ảnh minh hoạ: Thanh Tuấn

Pháp lệnh quy định rõ nguyên tắc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Theo đó, chỉ xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi khi thuộc một trong các trường hợp bị đưa đi cai nghiện bắt buộc theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.

Việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc phải bảo đảm lợi ích tốt nhất của người bị đề nghị; bảo đảm thủ tục thân thiện, phù hợp với tâm lý, giới, lứa tuổi, mức độ trưởng thành, khả năng nhận thức của người bị đề nghị.

Bảo đảm quyền bí mật đời sống riêng tư của người bị đề nghị. Bảo đảm quyền của người bị đề nghị được tham gia, trình bày ý kiến trước Tòa án, tranh luận tại phiên họp theo quy định của Pháp lệnh này.

Người bị đề nghị, cha, mẹ hoặc người giám hộ của người bị đề nghị có quyền tự mình hoặc nhờ luật sư, người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị. Trường hợp người bị đề nghị không có người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp thì Tòa án yêu cầu Đoàn luật sư phân công tổ chức hành nghề luật sư cử luật sư; Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý cho người được trợ giúp pháp lý theo quy định để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Tòa án bảo đảm quyền bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị.

Việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc do một Thẩm phán thực hiện. Khi xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc, Thẩm phán độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Bảo đảm sự vô tư của những người tiến hành phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Bảo đảm việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc được tiến hành nhanh chóng, kịp thời. Tiếng nói, chữ viết dùng trong việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc tại Tòa án là tiếng Việt. Người bị đề nghị, cha, mẹ hoặc người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp của người bị đề nghị có quyền dùng tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình và phải có người phiên dịch. Bảo đảm quyền được xem xét theo hai cấp trong việc xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Toà án nhân dân khu vực có thẩm quyền xem xét, quyết định

Về thẩm quyền xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc, Pháp lệnh quy định Tòa án nhân dân khu vực nơi có trụ sở Công an cấp xã mà Trưởng Công an cấp xã đó đề nghị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc có thẩm quyền xem xét, quyết định đưa người bị đề nghị đi cai nghiện bắt buộc. Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét lại quyết định của Tòa án nhân dân khu vực bị khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị.

Bên cạnh đó, Pháp lệnh nêu rõ, việc gửi, giao, nhận văn bản, hồ sơ, tài liệu trong quá trình Tòa án xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc được thực hiện theo phương thức trực tiếp hoặc dịch vụ bưu chính hoặc phương tiện điện tử.

Về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc, Pháp lệnh quy định trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày Tòa án thụ lý hồ sơ đề nghị của Trưởng Công an cấp xã, Tòa án phải ra một trong các quyết định quy định tại điểm h khoản 4 Điều 22 của Pháp lệnh này; đối với vụ việc phức tạp, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày.

Khi nhận được hồ sơ đề nghị của Trưởng Công an cấp xã chuyển đến, Tòa án phải vào sổ giao nhận. Trường hợp hồ sơ không đủ tài liệu theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy thì trong thời hạn 2 ngày làm việc, Tòa án trả lại hồ sơ đề nghị và nêu rõ lý do bằng văn bản. Trong thời hạn 1 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị, Tòa án phải thụ lý và phân công Thẩm phán xem xét, giải quyết.

Trong thời hạn quy định, Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc. Thẩm phán được phân công phải là người đã được đào tạo, bồi dưỡng hoặc có kinh nghiệm giải quyết các vụ việc liên quan đến người chưa thành niên hoặc có hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học giáo dục đối với người chưa thành niên.

Trường hợp Thẩm phán được phân công không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ hoặc thuộc trường hợp phải từ chối xem xét, quyết định thì Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán khác xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Theo luật sư Đào Thị Ái Loan, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, những quy định trong Pháp lệnh số 03/2026/UBTVQH16 phù hợp với Hiến pháp và Luật Phòng, chống ma tuý năm 2025, đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, đơn giản hoá thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Pháp lệnh đã sửa đổi trình tự, thủ tục phiên họp theo hướng giao Thẩm phán chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận phù hợp với từng vụ việc, đồng thời rút ngắn thời hạn Toà án xem xét, quyết địnhđưa người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc từ 15 ngày xuống 10 ngày, trường hợp phức tạp cũng rút ngắn từ 30 ngày xuống còn 20 ngày.