'Nguyện ước giữa đại ngàn' của những người lính già

Một cảnh ghi hình của đoàn làm phim

Bền bỉ với màu xanh Mã Đà

Giữa đại ngàn Mã Đà, nơi từng là căn cứ cách mạng quan trọng trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, màu xanh của rừng hôm nay vẫn được gìn giữ bởi những con người dành cho nơi này một tình cảm đặc biệt.

Sau chiến tranh, những người lính trở về với cuộc sống đời thường, một hành trình mới lại bắt đầu - hành trình trở lại với cánh rừng, phối hợp cùng lực lượng kiểm lâm bảo vệ rừng, ngăn chặn những hành vi xâm hại và vận động người dân cùng chung tay gìn giữ đại ngàn.

Công việc âm thầm ấy được bền bỉ thực hiện qua năm tháng, trở thành một phần trong cuộc sống của những người đã đi qua chiến tranh.

Từ câu chuyện ấy, phim tài liệu “Nguyện ước giữa đại ngàn” do Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất không chỉ kể về một cánh rừng được bảo vệ, mà đi sâu vào câu chuyện về những con người đã lựa chọn cống hiến trong thời bình.

Ở đó, quá khứ và hiện tại gặp nhau trong những ký ức về đồng đội, những con đường rừng và công việc lặng thầm được tiếp tục mỗi ngày.

Khi thế hệ những người lính năm xưa dần trao lại công việc cho những người đi sau, điều được chuyển giao không chỉ là trách nhiệm giữ rừng, mà còn là tình yêu với thiên nhiên, ý thức cộng đồng và những giá trị tốt đẹp đã được vun đắp qua nhiều năm tháng.

Tiếp cận câu chuyện Mã Đà, bộ phim không đi theo cách kể lại quá khứ bằng một trình tự sự kiện, mà để lịch sử hiện diện trong đời sống hôm nay.

Từ những chuyến trở lại rừng, những câu chuyện về đồng đội, những dấu tích còn lại giữa đại ngàn đến công việc của những người đang ngày ngày bảo vệ rừng, quá khứ dần được mở ra một cách tự nhiên.

Chính điểm nhìn từ hiện tại giúp bộ phim không chỉ nhìn lại một chặng đường cống hiến, mà còn đặt ra câu hỏi về cách những giá trị ấy sẽ được gìn giữ và tiếp tục như thế nào trong hôm nay và mai sau.

Tác giả kịch bản phim Mai Thị Phượng

Tác giả kịch bản phim Mai Thị Phượng chia sẻ: “Khi tìm hiểu câu chuyện của những cựu chiến binh gắn bó với Mã Đà, điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc là dù chiến tranh đã lùi xa, tinh thần của người lính vẫn hiện diện trong cách họ sống, lựa chọn công việc và những điều họ muốn gìn giữ”.

Đằng sau câu chuyện về một cánh rừng là câu chuyện về trách nhiệm, nghĩa tình và sự cống hiến bền bỉ của những người lính trong những năm tháng hòa bình.

“Điều ý nghĩa hơn cả là những giá trị ấy không dừng lại ở thế hệ của họ, mà đang được trao truyền và tiếp nối bằng những cách khác ở thế hệ sau. Chính sự tiếp nối ấy đã gợi cho tôi tên gọi và trở thành tinh thần xuyên suốt của bộ phim tài liệu này”, tác giả Mai Thị Phượng nói.

Có những giá trị được bồi đắp qua thời gian và chỉ trở nên sâu sắc khi nhìn lại cả một hành trình. Với Mã Đà, màu xanh của đại ngàn hôm nay là kết quả của biết bao thế hệ gìn giữ, từ những năm chiến tranh đến cuộc sống hòa bình.

Trong hành trình ấy, có những con người đã dành một phần cuộc đời mình cho rừng, lặng lẽ góp sức để bảo vệ một không gian sinh thái mang trong mình những dấu tích của lịch sử.

Với những cựu chiến binh từng gắn bó với Mã Đà, giữ rừng không đơn thuần là một công việc. Đó là sự tiếp nối của một ý thức trách nhiệm đã được tôi luyện qua chiến tranh.

Khi đất nước bước vào thời bình, nhiệm vụ của người lính không còn hiện diện trên chiến trường, nhưng phẩm chất và trách nhiệm của người lính vẫn có thể được nhận ra trong những lựa chọn của họ.

Họ trở về với rừng, gắn bó với từng cánh cây, con suối, giữ gìn màu xanh như giữ lại một phần ký ức, một phần nghĩa tình và những giá trị mà họ tin cần được trao lại cho mai sau.

Thời gian làm thay đổi con người, nhưng không làm mất đi những giá trị đã được hun đúc. Khi những bước chân từng đi qua rừng không còn đủ sức tiếp tục, vẫn có những người ở lại.

Công việc được trao truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác; còn tinh thần trách nhiệm thì không đứt quãng.

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của sự tiếp nối: không phải lặp lại những gì thế hệ trước đã làm, mà tiếp nhận những giá trị ấy và tiếp tục bằng trách nhiệm của chính mình.

Giữa đại ngàn Mã Đà, màu xanh vì thế mang trong mình cả chiều dài của thời gian. Từ ký ức chiến tranh đến cuộc sống hôm nay, từ những người đã đi qua một thế hệ đến những người đang tiếp tục hành trình ấy, một nguyện ước vẫn được trao truyền: Gìn giữ rừng, gìn giữ những giá trị của quê hương và gìn giữ một phần ký ức của đất nước cho các thế hệ mai sau.

Một cảnh trong phim

Phẩm chất người lính trong thời bình

“Nguyện ước giữa đại ngàn” không dừng ở câu chuyện bảo vệ một cánh rừng, mà đi sâu vào những phẩm chất của người lính được bồi đắp trong chiến tranh và vẫn hiện diện trong cuộc sống hôm nay.

Ở những cựu chiến binh từng gắn bó với Mã Đà, đó là ý thức trách nhiệm, sự bền bỉ, tình đồng chí, đồng đội và tinh thần hướng đến lợi ích chung. Những phẩm chất ấy không cần được nhắc lại bằng những câu chuyện về quá khứ, mà được thể hiện qua chính cách họ sống và công việc họ đã lựa chọn.

Xuyên suốt nội dung bộ phim được đạo diễn lựa chọn không khai thác chiến tranh như một miền hồi ức, mà nhìn vào những gì người lính mang theo sau khi rời quân ngũ.

Hoàn cảnh thay đổi, nhiệm vụ thay đổi, nhưng cốt lõi của phẩm chất người lính vẫn được nhận diện qua những việc làm cụ thể trong đời sống. Với những cựu chiến binh nhiều năm gắn bó với rừng Mã Đà là một lựa chọn xuất phát từ ý thức trách nhiệm với cộng đồng, quê hương và những giá trị họ tin cần được bảo vệ.

Bởi vậy, mối gắn bó của họ với nơi này vượt ra ngoài ý nghĩa của một công việc. Đó là sự trở về với một phần ký ức, với những người đã nằm lại và với lời nhắc nhở về trách nhiệm của người còn sống.

Để ghi lại câu chuyện ấy, ekip làm phim cũng phải bước vào chính không gian mà các nhân vật đã lựa chọn gắn bó.

Địa hình rộng, đường rừng phức tạp, nhiều đoạn phải băng rừng, lội suối; thời tiết và ánh sáng thay đổi liên tục đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với quá trình ghi hình tại hiện trường.

Máy móc, thiết bị phải được đưa sâu vào rừng trong điều kiện hạn chế, đồng thời bảo đảm an toàn cho ê-kíp và không tác động đến môi trường tự nhiên. Những thử thách ấy cũng giúp đoàn làm phim hiểu rõ hơn giá trị của công việc mà các cựu chiến binh đã kiên trì theo đuổi trong nhiều năm.

Từ câu chuyện của những con người cụ thể, “Nguyện ước giữa đại ngàn” đặt ra một vấn đề rộng hơn: Điều gì làm nên sự tiếp nối của phẩm chất người lính khi chiến tranh đã qua? Có lẽ, câu trả lời nằm ở cách họ lựa chọn sống, lựa chọn cống hiến và lựa chọn trao lại những giá trị mình trân trọng cho thế hệ sau.

Đại úy Nguyễn Tú Đức, đạo diễn phim “Nguyện ước giữa đại ngàn”

Đại úy Nguyễn Tú Đức, đạo diễn phim chia sẻ: “Trong quá trình ghi hình bộ phim, khó khăn lớn nhất đối với đoàn làm phim có lẽ là điều kiện thực tế ở rừng. Có những ngày, cả đoàn phải di chuyển rất xa mới đến được địa điểm quay, rồi kiên nhẫn chờ ánh sáng, chờ thời tiết, thậm chí có những cảnh phải quay đi quay lại nhiều lần mới đạt yêu cầu”.

Vì vậy, từ việc khảo sát, lựa chọn địa điểm đến chuẩn bị thiết bị, phương án ghi hình, ekip đoàn đều phải tính toán kỹ lưỡng và phối hợp chặt chẽ với những người am hiểu địa hình, đặc biệt là lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ bảo vệ rừng.

Những trải nghiệm thực tế ấy giúp đoàn làm phim có thêm một cách nhìn sâu sắc về công việc mà các cựu chiến binh và những người đang bảo vệ rừng đã lựa chọn gắn bó.

Đó là một công việc âm thầm, bền bỉ, đòi hỏi sự kiên trì và trách nhiệm trong thời gian dài. Qua những con đường rừng, những địa hình hiểm trở và điều kiện làm việc khắc nghiệt, câu chuyện về giữ rừng trong phim vì thế hiện lên gần gũi, chân thực hơn.

Về thủ pháp nghệ thuật, bộ phim lựa chọn cách kể chuyện tiết chế, trong đó lời bình được giảm thiểu tối đa, nhường không gian cho hình ảnh, âm thanh và câu chuyện của nhân vật.

Âm nhạc được lựa chọn phù hợp với từng bối cảnh, kết hợp cùng âm thanh tự nhiên của núi rừng, tạo nên không khí chân thực, giàu cảm xúc nhưng không phô diễn.

Đặc biệt, đạo diễn đã lồng ghép các tư liệu lịch sử về rừng Mã Đà, giúp người xem có cái nhìn xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại, qua đó thấy được những dấu ấn lịch sử và sự thay đổi của khu rừng qua thời gian.

Sự đan xen giữa tư liệu và hình ảnh thực tế góp phần làm nổi bật câu chuyện về những con người đã và đang gắn bó, gìn giữ màu xanh Mã Đà.

Hình ảnh trong phim