Nhà báo Nguyễn Trường Sơn: Phải 'biết sợ', mới dám dũng cảm!

Đường vào sào huyệt "than tặc", "lợn chết"

Năm 2026 tròn 20 năm nhà báo Nguyễn Trường Sơn làm việc tại VTV, với 12 năm làm phóng viên điều tra. Chuyên trách mảng “khó nhằn”, anh đã nếm trải đủ cung bậc của nghề, từ những ngày lội bùn đứt dép ở mỏ than lậu (Quảng Ninh), đến những đêm thức trắng hóa trang thâm nhập vào các lò mổ, điều tra cơ sở chế biến thịt lợn chết ở Vĩnh Phúc.

Nhà báo Trường Sơn chia sẻ, đặc thù của phóng viên phóng sự điều tra truyền hình đòi hỏi các kỹ năng phân tích, thu nhận hình ảnh di động khi luôn phải vác máy quay, thiết bị ghi âm giấu kín, đặc biệt phải đến tận “hang ổ” của vụ việc. Nói cách khác, phóng viên luôn phải đặt mình vào vị trí dễ bị lộ nhất, nguy hiểm nhất...

Nhà báo Nguyễn Trường Sơn dẫn hiện trường tại địa điểm khai thác đá quý trái phép ở huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái (cũ).

Nhớ lại năm 2011 - 2012, khi chương trình Chuyển động 24 giờ còn là “mảnh đất” mới, đề tài lớn đầu tiên của nhà báo Trường Sơn là phóng sự phản ánh nạn khai thác than “thổ phỉ” ở Quảng Ninh. Khi đó, “than tặc” vùng mỏ là nỗi khiếp sợ của nhiều người vì sự manh động, liều lĩnh của các đối tượng khai thác, buôn lậu. Anh và đồng nghiệp đã mất 2 tuần mật phục trên nóc nhà nghỉ tại mỏ khai thác lậu để ghi hình những chiếc xe than chạy vào ban đêm, lần theo dấu vết xe chạy và dò đến tận hang của “thổ phỉ”…

Những ngày lăn lộn ở đất mỏ là khoảng thời gian cân não đúng nghĩa, đi đến đâu cũng có “chim mồi” bám theo, giăng bẫy. Đỉnh điểm là một trưa nắng cháy, anh cùng đồng nghiệp quay phim vào một quán cơm bụi, vừa ngồi xuống đã bị các đối tượng bặm trợn, xăm trổ ngồi bàn kế bên rút súng đặt lên bàn thị uy...

Đồng nghiệp quay phim “mặt cắt không còn giọt máu” thì thào: “Anh ơi, nó rút súng đặt lên bàn rồi…”. Trong khoảnh khắc đó, Trường Sơn bình tĩnh: “Cứ ăn đi, quán đông thế này chắc họ không dám làm gì đâu…”. Đó là một đòn khủng bố tâm lý và anh đã thắng bằng cái đầu lạnh… Phóng sự phát sóng, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh lập tức trực tiếp xuống hiện trường chỉ đạo đánh sập hàng loạt mỏ than lậu. Phóng sự đầu đời đó định hình một Nguyễn Trường Sơn không biết sợ hãi…

Một trải nghiệm đáng nhớ khác là phóng sự về đường dây buôn lậu trâu bò qua chợ Cán Cấu (Lào Cai) được phóng viên Trường Sơn và đồng nghiệp thực hiện năm 2018. Khi đó, chợ phiên Cán Cấu xuất hiện nhiều thương lái Trung Quốc chi phối hoạt động mua bán gia súc, ép buộc người dân vùng biên tiếp tay cho buôn lậu. Ngã 3 sông Chảy, biên giới giữa Trung Quốc và các tỉnh Hà Giang và Lào Cai của Việt Nam hàng ngày đều đặn vào 7 giờ sáng, những lái buôn Trung Quốc thường lội sông qua biên giới đến khu chợ gia súc Cán Cấu. Giữa dòng nước chảy xiết, những đứa trẻ vùng biên chỉ khoảng 10 tuổi được thuê dắt ít nhất 2 con trâu bơi qua sông trong tình trạng không được bảo hộ, còn các lái buôn Trung Quốc ngồi trên thuyền theo dõi…

Trước không gian “đặc quánh” hiểm nguy, Sơn và các đồng nghiệp đã nhiều đêm trắng phục kích, theo dõi, ghi hình nằm rạp xuống bãi bùn ven sông biên giới, nín thở hàng giờ và chịu đựng cái lạnh thấu xương khi phía bên kia bật còi báo động, lia đèn pha và súng tuần tra quét qua người. Sự lăn xả, không sợ hiểm nguy của Sơn và đồng nghiệp đã được đền đáp bằng phóng sự gây tiếng vang lớn trong làng báo, với rất nhiều cán bộ địa phương bị xử lý và chợ Cán Cấu bị cấm hoạt động…

Ám ảnh khôn nguôi về thực phẩm "bẩn"

Nhà báo Nguyễn Trường Sơn dẫn hiện trường vụ Công an Hà Nội bắt giữ các đối tượng vận chuyển 3 tấn chân gà, nội tạng bẩn.

Suốt hành trình dấn thân với nghề, có không ít câu chuyện để lại sự ám ảnh khôn nguôi như vụ điều tra cơ sở chế biến thịt lợn chết thành thịt trâu, thịt bò khô ở Vĩnh Phúc (cũ). Để có thể ghi hình được trong lò mổ, có người đã hỗ trợ êkip ghi hình đưa vụ việc ra ánh sáng.

Để tránh bị phát hiện, các đối tượng vi phạm quây lưới đen kín mít và người cung cấp tin đã không ngần ngại trèo cây, bí mật quay từng chuyến xe chở lợn chết và chuyển bằng chứng cho nhà báo. Thế nhưng, tai nạn đau lòng đã ập đến, người cung cấp tin đã ra đi mãi mãi sau cú ngã từ cây cao... Nhận được tin, Sơn bàng hoàng, đau xót.

Suốt cả tuần sau đó, anh cùng đồng nghiệp quay trở lại phục kích, nhưng lạ thay, lò mổ bỗng im lìm. Định bỏ cuộc, Sơn cùng đồng nghiệp đến nhà thắp hương cho người quá cố. Lạ thay, khi vừa thắp hương xong, bước ra cửa, đập vào mắt Sơn là chiếc xe của vợ chủ lò chở 3 con lợn chết chạy thẳng vào cổng. Không ngại huy hiểm, anh và các cộng sự xông vào bắt quả tang, phối hợp cùng công an, chính quyền địa phương lập biên bản, không để đối tượng kịp phi tang… Cuối cùng, các đối tượng vi phạm pháp luật đã phải trả giá, nhưng cái chết của người cung cấp thông tin vẫn để lại nỗi đau âm ỉ trong người phóng viên…

Tiếng khóc nghẹn ngào từ Làng Nủ

Trường Sơn chia sẻ, quá trình đưa tin trong thiên tai không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách báo chí đến sát hơn với đời sống. Những thước phim chân thực, kịp thời được gửi về giúp khán giả hiểu rõ toàn cảnh trận bão lũ.

Nhà báo Trường Sơn nhớ lại trải nghiệm 9 ngày tác nghiệp trong tâm bão lũ từ Quảng Ninh đến Lào Cai (cũ) do ảnh hưởng của cơn bão số 3 năm 2024. “Thời điểm cơn bão quét qua Quảng Ninh, tôi và đồng nghiệp vẫn đang trên đường di chuyển nên đành táp vào khoảng giữa hai tòa nhà để tránh trú. Chiếc xe ô tô nặng khoảng 3 tấn, nhưng đuôi xe liên tục bị nhấc lên rồi đập mạnh xuống đất, khiến anh vô cùng lo lắng. Sau gần 2 giờ đồng hồ ngồi trong xe đợi cơn bão dịu xuống, anh và đồng nghiệp mới có thể tìm đến nơi an toàn”, nhà báo Trường Sơn kể lại.

Phóng viên sẵn sàng dấn thân vào những nơi nguy hiểm nhất.

Trong suốt 9 ngày tác nghiệp ở tâm bão, điều làm anh không thể nào quên đó là hình ảnh đau thương tại làng Nủ (tỉnh Lào Cai cũ). Anh nghẹn ngào chia sẻ: “Thật khó có thể truyền tải hết những hình ảnh mắt thấy tai nghe khi mỗi ngày chứng kiến từ 8 - 10 thi thể được tìm thấy từ những đống bùn đất, có người không còn nguyên vẹn… Đó là hình ảnh khiến nhà báo Trường Sơn không thể quên trong cuộc đời báo làm báo của mình.

Khu vực tìm kiếm nạn nhân ở Làng Nủ rất rộng do nhiều điểm sạt lở rộng, dài, gây khó khăn cho lực lượng chức năng. Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN

Chưa hết, trong cuộc đời làm phóng sự, còn có nhiều câu chuyện khiến người xem bàng hoàng xót xa trước những phận người nhỏ bé. Đó là phóng sự về Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Hoàng Thu Phố 1 (Lào Cai) được phát sóng năm 2023, nơi 11 đứa trẻ vùng cao phải chia nhau 2 gói mì tôm chan cơm nguội… Để bóc trần sự thật, êkip điều tra đã phải đóng vai phụ huynh, dùng camera giấu kín thâm nhập nhiều ngày… Sau khi phóng sự lên sóng, ông Trần Ngọc Hà, nguyên Hiệu trưởng Trường học đã bị bắt, phải tra tay vào còng số 8…

Điều nhà báo Nguyễn Trường Sơn tự hào nhất sau phóng sự không phải là bản án dành cho ông Hiệu trưởng, mà sau đó, nhà trường đã phải cung cấp những bữa ăn hàng ngày đầy đủ thịt cá cho các em học sinh... Sự dấn thân của nhà báo Trường Sơn sẽ là động lực để những phóng viên trẻ kế cận tiếp tục xông vào những điểm nóng, đối mặt hiểm nguy, dám bóc trần những kẻ ác, cái xấu, nói lên tiếng nói của lương tri!