Nhà báo Tâm Hằng, đưa tin từ Liên bang Nga: 'Dấu chấm' đáng tin cậy cho độc giả

Đó cũng chính là chủ đề cuộc trò chuyện của chúng tôi với nhà báo Tâm Hằng, PV TTXVN tại Moskva (Liên bang Nga)

* Xin chào nhà báo Tâm Hằng, PV TTXVN tại Moskva. Đầu tiên xin chị có thể chia sẻ đôi chút về quá trình công tác và hoạt động tác nghiệp chính của chị trên địa bàn?

- Xin chào báo Thể thao và Văn hóa. Rất vui vì có dịp chia sẻ với bạn đọc của "tờ báo quốc dân", giàu truyền thống của TTXVN. Tôi công tác tại CQTT của TTXVN tại Moskva nhiệm kỳ thứ hai (không liên tục). Hai nhiệm kỳ có một sự khác biệt lớn: một nhiệm thời bình, còn một nhiệm thời "chiến".

Ảnh cắt từ clip dẫn hiện trường của nhà báo Tâm Hằng, PV TTXVN tại Diễn đàn kinh tế quốc tế St. Petersburg (diễn ra từ 3 - 6/6/2026) vẫn thấy rõ cột khói đen sau lưng là khói cháy từ UAV

CQTT TTXVN tại Moskva chúng tôi có ba phóng viên, địa bàn trách nhiệm thông tin không chỉ gồm Liên bang Nga mà đủ 15 nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ, tức là địa bàn rộng nhất trong tất cả các CQTT nước ngoài của TTXVN. Đây cũng là đặc thù đầu tiên: địa bàn rộng nhất thế giới, chỉ riêng Liên bang Nga đã có diện tích hơn 17 triệu km2, trải dài trên 11 múi giờ, có nhiều nước cộng hòa tự trị, chủ thể liên bang, vùng liên bang, điều này khiến việc đi công tác tại Nga tương đương với một chuyến đi nước ngoài tại các châu lục khác, và rộng hơn nhiều nếu so với đi công tác tại châu Âu. Ví dụ, đi Diễn đàn kinh tế phương Đông tại Vladivostok có nghĩa là bay qua 7 múi giờ, ngày đầu tiên sẽ dài 31 giờ, điều này khiến chuyến công tác kéo dài hơn, còn phóng viên thì cần phải có sức khỏe để vượt qua chênh lệch múi giờ.

Điều này dẫn đến đặc thù thứ hai của CQTT Moskva là mỗi phóng viên đều phải hoạt động độc lập. Một mình thực hiện đủ ba loại hình thông tin: text, ảnh, hình với tốc độ tin nguồn. Điều này đòi hỏi kỹ năng và kinh nghiệm đúc kết.

Nhà báo Tâm Hằng và Trần Hải dẫn hiện trường nhân ngày 9/5

Một đặc thù nữa là ngôn ngữ, nếu như ở nhiều nước có thể sử dụng tiếng Anh nếu không giỏi tiếng bản ngữ, thì tại Nga nếu chỉ sử dụng tiếng Anh thì bạn chỉ nằm ở "vùng mù" của sự kiện, của đời sống, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay khi nước Nga đang nỗ lực đẩy lùi văn hóa phương Tây ra khỏi xã hội của mình.

Đã gần 5 năm nước Nga có xung đột vũ trang với Ukraine và từ đó còn vô vàn những đặc thù khác. Như cắt đứt mọi giao dịch chuyển tiền và thanh toán quốc tế, cả xã hội sống trong điều kiện cảnh báo an ninh hằng ngày, hằng giờ, quy định liên quan người nước ngoài thay đổi, hạn chế Internet v.v. những điều "không giống ai" có rất nhiều và chúng tôi đang thích nghi hằng ngày.

Nhà báo Tâm Hằng đặt câu hỏi cho Ngoại trưởng S.Lavrov tại họp báo Bộ Ngoại giao Nga

* Không chỉ trong những ngày này, mà có thể suốt mấy năm qua, cuộc xung đột vũ trang giữa Nga và Ukraine là điểm nóng của toàn thế giới. Và công chúng Việt Nam quan tâm đến điểm nóng này không chỉ là một cuộc xung đột dữ dội trong dòng thời sự thế giới, mà còn đan xen rất nhiều cảm xúc, ký ức lịch sử liên quan đến hai quốc gia này. Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thậm chí bị thao túng mạnh mẽ trong cõi mạng, thì nhận thức của công chúng về sự thật của cuộc xung đột rất khác nhau, và do đó cũng dễ dẫn đến những tranh cãi, chia rẽ. Vậy chị nhìn nhận về thách thức của nhà báo TTXVN trong việc đưa tin về cuộc xung đột như thế nào? Chắc chắn trên hết phải là sự thật, chị đã làm gì để đảm bảo dòng thông tin trung thực, khách quan về cuộc xung đột cho độc giả trong nước?

- Vâng, đúng là đa số người Việt Nam đều có một phần cảm xúc rất lớn trong khi theo dõi cuộc xung đột đáng buồn này. Bản thân tôi và các đồng nghiệp cũng đã từng học tập tại Nga và các nước Liên Xô cũ, thậm chí tôi từng tốt nghiệp tại Ukraine hồi đó. Tuy nhiên, chúng tôi là nhà báo TTXVN và tiêu chí hàng đầu là thông tin xác thực. Chúng ta hay nói mạng xã hội đang lấn lướt cả báo chí chính thống, về bề nổi đúng là vậy, song để giữ được niềm tin cậy lâu dài của bạn đọc, chỉ có thông tin xác thực, khách quan và quan trọng hơn là hướng bạn đọc đến những giá trị nhân văn, mới làm được.

Trong bối cảnh thông tin phức tạp của cuộc xung đột, điều hiển nhiên đối với nhà báo chúng tôi là phải duy trì nhiều nguồn tin, cả chính thống lẫn bán chính thống, của cả hai bên. Mỗi khi có nghi ngờ thì lục lọi các nguồn để tìm kiếm.

Nhà báo Tâm Hằng trên đường đến dự cuộc hội kiến giữa Đặc phái viên của Tổng Bí thư Tô Lâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung với Tổng thống Nga V. Putin

Dù vậy trong cuộc chiến thông tin mà ta biết là rất mạnh ngay từ ngày đầu tiên nổ ra xung đột thì chúng tôi cũng không dễ dàng gì. Nhiều khi buộc phải hy sinh tính "hot" của tin bài vì không bảo đảm các nguyên tắc. Mỗi lúc khó lựa chọn, cá nhân tôi không chọn bên nào mà chọn quan điểm của Việt Nam. Nền tảng quan điểm này luôn là điểm tựa cho tôi trong mỗi lần tìm kiếm ngôn từ, cách diễn đạt.

Tôi cũng không dám nói thế nào là hiểu đầy đủ về cuộc xung đột, nhưng tôi cố gắng không chạy theo cái gì giật gân kiểu như "UAV tấn công ồ ạt Moskva", tin của tôi không có chữ "ồ ạt" nếu nó không phải là ồ ạt, dù như thế có kém "dậy sóng" nhưng tôi không muốn đưa thông tin không đúng đến bạn đọc.

Hôm 3/6 vừa qua tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St.Petersburg, ngay sau vụ Ukraine tấn công UAV vào thành phố, đúng khu vực Diễn đàn, tôi đã thực hiện đoạn dẫn hiện trường trong khi khói đen còn bốc lên ngay sau lưng. Tôi nhìn thấy phản ứng bình tĩnh của mọi người xung quanh, tôi sống trong những giờ phút Internet bị cắt hoàn toàn, tận mắt nhìn thấy các ụ phòng không tại khu vực.

Trong cuộc làm việc hồi tháng Tư vừa qua của đoàn công tác TTXVN với lãnh đạo TASS, lãnh đạo bạn đã nói một câu tôi xin được nhắc lại: thông tin của TASS được đưa ra là để đặt dấu chấm cho những nghi ngờ, băn khoăn, chao đảo của bạn đọc. Kể câu chuyện trên với bạn đọc Việt Nam yêu quý, tôi cũng muốn được khẳng định rằng, thông tin của TTXVN chính là dấu chấm đáng tin cậy, là cẩm nang để kiểm chứng và đưa bạn đọc đến gần hơn với sự thật.

* Chị có thể kể lại một ngày bình thường của mình ở Nga trong những ngày này? Dấu ấn của cuộc xung đột hiển thị như thế nào trong cuộc sống, công việc của chị cũng như trong cuộc sống, tâm trí của những người dân xung quanh mà chị có dịp tiếp cận?

- Tôi viết những dòng này khi đang tác nghiệp tại Diễn đàn kinh tế quốc tế St. Petersburg (diễn ra từ 3 - 6/6/2026). Và trong ngày, hai lần tôi nghe tiếng trực thăng ù ù trên đầu khi đang ngồi viết tin. Nhưng không ai hoảng loạn, thậm chí còn yên tâm hơn. Đó cũng là thực tế mỗi ngày của chúng tôi.

Nếu nói về sự bất tiện lớn nhất thì đó là khi mất tín hiệu mạng. Có lẽ ở Việt Nam không thể hình dung ra một giờ không có mạng Internet. Còn ở đây, chúng tôi đã quen với tình trạng "ẩn hiện" của mạng Internet. Thậm chí chúng tôi còn biết được thời điểm nào, trong sự kiện nào tín hiệu Internet và điện thoại sẽ bị cắt hoàn toàn trong nhiều giờ. Hai đồng nghiệp nam của tôi phải học cách lái xe trong thành phố rộng lớn mà không có chỉ đường, học cách đi theo biển chỉ đường thay vì nghe hướng dẫn của AI, học cách thoát khỏi chỗ mù tín hiệu để tìm ra "sóng".

Nhà báo Tâm Hằng làm phóng sự về Mùa thu Vàng

Nhưng tất cả những điều đó không thể so sánh với những giọt nước mắt lo lắng cho con trai của người mẹ anh lái xe taxi chở tôi đến Diễn đàn. Người mẹ ấy có ba con trai thì hai con đang ngoài mặt trận, và anh con trai thứ ba nói rằng mẹ anh ngày nào cũng khóc. Rồi một chị hàng xóm có chồng vẫn đang ở Ukraine. Đã hơn 4 năm nay anh chị chỉ được gặp nhau trên điện thoại. Có lẽ điều họ mong mỏi không hề là Internet!