Nhà báo Tấn Tài và hành trình lan tỏa văn hóa đọc đến người trẻ

Với hơn 15 năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực tin tức, thời sự, nhà báo Tấn Tài là gương mặt truyền hình được khán giả yêu mến trong các chương trình tin tức, chính luận của HTV. Ngoài ra, anh còn là một tác giả sách, người sở hữu các kênh mạng xã hội với với hàng trăm nghìn lượt theo dõi trên các nền tảng Facebook, TikTok.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, nhà báo Tấn Tài kể về hành trình lan tỏa tình yêu sách và phát triển văn hóa đọc của mình.

‘Trong thách thức luôn luôn có cơ hội’

Khoảng hơn 15 năm trước, tôi rất mải mê với công việc truyền hình. Sau khoảng thời gian dài tập trung vào khai thác hình ảnh, giọng nói, kỹ thuật hiện trường, tôi không biết làm sao để văn phong của mình đúng ngôn ngữ của báo chí, đúng ngôn ngữ của văn học.

Lúc đó, tôi vẫn thường xuyên đọc báo và các bài viết trên mạng xã hội, nhưng lại không đủ thời gian đọc trọn vẹn một tác phẩm văn học hay sách nghiên cứu lịch sử. Thế nên tôi bắt đầu xây dựng thói quen đọc trở lại.

Tôi đọc những quyển sách về cuộc đời của những người nổi tiếng, các doanh nhân thành đạt. Đây là dòng tác phẩm mà tôi nghĩ rất phù hợp với những ai muốn nuôi dưỡng văn hóa đọc. Nhờ đó, tôi ấp ủ việc viết một tác phẩm cho người khác đọc.

Tôi kể lại hành trình này vì muốn nói rằng tôi sẽ không ép buộc, thúc đẩy. Tôi tìm cách để truyền cảm hứng, giúp mọi người thấy văn hóa đọc thật sự hữu ích nếu được duy trì. Nhưng việc truyền cảm hứng cho người trẻ hôm nay là điều không hề đơn giản. Tôi chỉ có thể tự mình làm trước, để các bạn thấy và cùng làm với tôi.

Tôi nghĩ trong thách thức thì luôn luôn có cơ hội. Điều này tôi đã nói rất nhiều lần và chắc chắn nó sẽ tồn tại mãi mãi. Hiện nay, có rất nhiều nền tảng để các bạn trẻ tiếp cận thông tin. Bên cạnh những nền tảng video, cũng có những nền tảng cung cấp thông tin bằng hình thức đọc.

Nhà báo Tấn Tài trong buổi công bố 10 Đại sứ văn hóa đọc tại Ngày Sách và Văn hóa đọc 2023. Ảnh: NVCC.

Thách thức lớn nhất ở đây là cách chúng ta lan tỏa văn hóa đọc đến với những người xung quanh và cộng đồng đồng của mình. Ví dụ trong trường học, nếu văn hóa đọc trở thành những giờ học bắt buộc, học sinh chỉ đọc để hoàn thành môn học và tiêu chí đánh giá. Tuy nhiên, khi giúp học sinh thấy văn hóa đọc mang lại giá trị, các em sẽ tự động đọc.

Việc bắt đầu bằng kỷ luật, quy định giờ giấc vẫn là điều tốt. Bên cạnh đó, cần lan tỏa nhiều hơn những câu chuyện truyền cảm hứng để các bạn trẻ thấy rằng văn hóa đọc mang lại giá trị thực sự cho chính các bạn. Khi các bạn nhận ra điều đó, các bạn sẽ tự làm theo.

Ở Đường sách TP.HCM, các hoạt động diễn ra gần như mỗi ngày. Không gì tuyệt vời hơn khi ở đó, các bạn trẻ có thể tiếp cận những câu chuyện truyền cảm hứng rất sống động về văn hóa đọc.

Tôi từng nghe sách nói và đọc sách điện tử. Vì phải thường xuyên di chuyển nên khi ở trong xe, tôi sẽ nghe sách nói. Việc nghe sách giúp tôi cảm nhận được một không gian mới ở tác phẩm. Khi nghe một câu chuyện hay, tôi cũng sẽ muốn trải nghiệm lại nó bằng cách đọc.

Với sách điện tử, tôi cũng thấy đây là một điều rất tuyệt vời. Thay vì mang theo nhiều cuốn sách giấy khi di chuyển, tôi chỉ cần một thiết bị chứa hàng trăm đầu sách. Trong những chuyến du lịch, họ vừa nghỉ ngơi, vừa thư giãn, đồng thời đặt mục tiêu đọc hết những đầu sách đã chọn trong hành trình đó.

Bên cạnh sách giấy, việc có thêm những hình thức tiếp cận mới là điều tích cực cho văn hóa đọc trong giai đoạn hiện nay. Nhiều bạn trẻ cũng sáng tạo nội dung từ sách trên các nền tảng số.

Tôi thấy ý tưởng này rất ý nghĩa và cũng là một cách để lan tỏa văn hóa đọc đến với cộng đồng. Khi đưa những trang giấy trên mực in trở thành những hoạt động sống động đa nền tảng, văn hóa đọc sẽ tiếp cận được nhiều người hơn, đặc biệt là những bạn trẻ.

Điểm hẹn mùa xuân của thành phố

Tôi thường chia sẻ rằng đọc, viết và nói có mối quan hệ vô cùng khăng khít. Với kinh nghiệm của một người dẫn chương trình, muốn nói hay trước hết phải viết tốt. Tôi phải hình dung và viết ra được những suy nghĩ của mình thì mới có thể trình bày nó theo đúng chuẩn mực. Cùng một nội dung, văn phong cho sự kiện chính luận sẽ khác, văn phong cho nội dung trên nền tảng số cũng sẽ khác. Khi viết tốt, ta sẽ thể hiện được rất tốt. Muốn viết tốt thì phải đọc nhiều.

Ba kỹ năng này như được liên kết bởi một sợi chỉ đỏ và có mối quan hệ tương hỗ. Muốn nói hay thì phải viết tốt, muốn viết tốt thì phải đọc nhiều.

Đọc sách giúp thông tin, trải nghiệm thẩm thấu vào bên trong tâm trí, rồi phản ánh ngược ra ngoài qua lời dẫn, lời kể chuyện. Văn hóa đọc phát huy được giá trị thực tế trong công việc của chúng ta. Nó đang dần trở thành nhu cầu căn bản của đời sống.

Tôi sẽ gợi ý họ cùng nhau đến Đường sách. Họ không cần phải cầm quyển sách lên và đọc liền. Họ có thể đến Đường sách để dạo chơi, ba mẹ có thể uống cà phê, các con có thể chơi điện tử vẫn được.

Khi ở trong một không gian lan tỏa rất nhiều nguồn cảm hứng như Đường sách, họ sẽ tìm thấy điểm chạm cảm xúc. Đối với trẻ em, đó có thể là những quyển sách ảnh, truyện tranh. Hơn nữa, việc tham quan Đường sách rất dễ dàng và dễ chịu để đi vào tâm trí, tạo nên dấu ấn ký ức trên hành trình trưởng thành của trẻ.

Nếu mỗi gia đình có thể duy trì thói quen này, mỗi tuần, mỗi tháng hoặc mỗi năm một lần, nó sẽ trở thành hơi thở của văn hóa đọc. Sách sẽ dần dần hòa vào với cuộc sống.

Trong quá trình tham gia với vai trò Đại sứ văn hóa đọc TP.HCM, tôi nhớ rằng mỗi năm có hai giai đoạn hoạt động nổi bật nhất, đó là dịp kỷ niệm Ngày Sách và Văn hóa đọc vào tháng 4, và dịp Tết. Đây được xem là hai đợt hoạt động trọng tâm của các đại sứ.

Mỗi đại sứ đều chủ động xây dựng kế hoạch riêng, như phát hành sách cá nhân, giao lưu với các bạn trẻ, đồng hành cùng các nhà xuất bản để lan tỏa ấn phẩm. Riêng với tôi, tôi cảm thấy rất may mắn khi được đóng góp một phần nhỏ trong hoạt động “Lì xì sách Tết”.

Khu vực “Lì xì sách Tết” tiếp tục trở thành điểm hẹn đầu xuân của người yêu sách. Ảnh: Khương Nguyễn.

Thời điểm đó, tôi đề xuất với Ban tổ chức việc thay thế một phần quà Tết truyền thống bằng sách. Sau đó, Ban tổ chức cùng các Đại sứ văn hóa đọc đã triển khai hoạt động “Lì xì sách Tết” và duy trì liên tục trong những năm gần đây. Tôi cảm thấy hạnh phúc khi ý tưởng nhỏ này góp phần tạo nên một nét văn hóa mới trong ngày xuân.

Lễ hội Đường sách Tết là một hoạt động quá sáng tạo. Không gian độc đáo này đã được rất nhiều tạp chí, tổ chức trong nước và trên thế giới đánh giá cao.

Bên cạnh đường hoa, các sân khấu nghệ thuật, vui chơi, giải trí, Đường sách Tết đã trở nên quen thuộc và là thành tố quan trọng trong những ngày xuân ở TP.HCM. Quy mô của lễ hội ngày càng lớn hơn, xứng tầm hơn với vị trí của sách và văn hóa trong đời sống hiện nay. Cá nhân tôi thấy rất hạnh phúc.

Đây là năm thứ 16 lễ hội Đường sách Tết được tổ chức. Điều này cho thấy tầm nhìn của những người lãnh đạo thành phố, các anh chị trong ngành đi rất sớm và mang đến rất nhiều giá trị cho những người như tôi. Những người được thụ hưởng.

Tôi bày tỏ lòng tri ân, biết ơn đến những người đã tiên phong, dám nghĩ, dám làm để ngày nay, mỗi dịp xuân về, sách trở thành một dấu ấn không thể thiếu trong hành trình du xuân của người dân thành phố. Lễ hội đã góp phần duy trì văn hóa đọc, tôn tạo và khẳng định vai trò của tri thức và văn hóa trong đời sống.

Khánh Linh - Đức An