Nhà đầu tư trẻ trên sàn 'chứng khoán số'

Bước ngoặt hạ tầng số

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn bản lề trong hành trình hiện đại hóa của ngành chứng khoán. Sự kiện nổi bật nhất là hệ thống giao dịch KRX, dự án hợp tác với Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc.

Với khả năng xử lý hàng trăm triệu lệnh mỗi ngày, KRX mở ra khả năng triển khai các sản phẩm giao dịch hiện đại như T+0, bán khống, vay mượn chứng khoán, đồng thời nâng cao năng lực giám sát và quản trị rủi ro theo chuẩn quốc tế.

Việc vận hành KRX được xem như bước nhảy hạ tầng quan trọng nhất của thị trường chứng khoán trong hơn một thập niên qua, giải quyết căn bản giới hạn kỹ thuật, tạo tiền đề để mở rộng quy mô, thu hút dòng vốn quốc tế và hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường trong tương lai gần.

“Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là bước tiến chiến lược để chứng khoán Việt Nam trở thành một thị trường vốn minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn” - TS. Nguyễn Sơn, Chủ tịch Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam (VSDC) chia sẻ.

Ở cấp độ cơ quan quản lý, việc ứng dụng AI trong giám sát giao dịch và phân tích dữ liệu thị trường, thời gian thực tế giúp phát hiện sớm hành vi bất thường, ngăn ngừa rủi ro và nâng cao tính minh bạch. Đó là nền tảng dữ liệu thông minh, nơi mọi giao dịch đều được ghi nhận, mọi dòng vốn đều được theo dõi, và mọi thông tin đều được xử lý nhanh, chính xác, minh bạch.

Chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán không chỉ dừng ở việc thay thế bảng điện tử bằng giao diện online. Trên thực tế, các sở giao dịch, trung tâm lưu ký và công ty chứng khoán đang từng bước xây dựng hệ sinh thái số toàn diện, bao trùm toàn bộ vòng đời đầu tư.

Anh Hoàng Nam, một nhà dầu tư trẻ tại TPHCM, khoe vừa mở tài khoản eKYC trong vài phút, đặt lệnh giao dịch tức thời, quản lý danh mục trên app, nhận khuyến nghị tự động dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo.

Lực lượng nòng cốt

Không chỉ có anh Nam, cách thức để trở thành nhà đầu tư chứng khoán đã trở nên quá dễ dàng với những người trẻ có ý định tham gia đầu tư chứng khoán. Theo các công ty chứng khoán, tỷ lệ nhà đầu tư dưới 35 tuổi đang tăng nhanh trong vài năm trở lại đây.

Họ tiếp cận thị trường không qua phòng giao dịch truyền thống, mà thông qua ứng dụng di động, nền tảng trực tuyến, dữ liệu thời gian thực và cộng đồng đầu tư trên không gian số. Chính nhóm nhà đầu tư này đang trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên sàn chứng khoán.

Đối với thế hệ trẻ, vốn quen với trải nghiệm số liền mạch, tốc độ và cá nhân hóa, những nền tảng chậm chạp, nhiều thủ tục giấy tờ gần như không còn sức hút. Điều này buộc các công ty chứng khoán phải liên tục đổi mới công nghệ để giữ chân và mở rộng tệp khách hàng trẻ.

“Trước đây, thị trường chủ yếu gắn với các nhà đầu tư trung niên, có kinh nghiệm và nguồn vốn lớn, thì nay, sự bùng nổ của công nghệ số đã mở cửa cho những nhà đầu tư trẻ, những người sinh ra và lớn lên cùng internet, smartphone và mạng xã hội” - lãnh đạo một công ty chứng khoán phân tích.

Về phần mình, chuyển đổi số cho phép các sàn và công ty chứng khoán khai thác dữ liệu lớn để cá nhân hóa trải nghiệm đầu tư. Các thuật toán có thể phân tích hành vi giao dịch, khẩu vị rủi ro, thời gian nắm giữ của từng nhà đầu tư, từ đó đưa ra gợi ý phù hợp. Với nhà đầu tư trẻ, nhóm có xu hướng thích thử nghiệm, chấp nhận rủi ro cao hơn, những công cụ này chính là trợ thủ đắc lực.

Mảnh ghép còn thiếu

Một điểm khác biệt lớn của nhà đầu tư trẻ so với thế hệ trước là cách tiếp cận thông tin. Thay vì chỉ dựa vào báo cáo phân tích truyền thống, họ tận dụng dữ liệu đa chiều từ nhiều nguồn: báo chí tài chính, mạng xã hội, diễn đàn đầu tư, podcast, video phân tích, thậm chí là các công cụ AI hỗ trợ ra quyết định.

Thực tế cho thấy, không ít nhà đầu tư trẻ bị cuốn theo “trend” cổ phiếu trên mạng xã hội, quyết định mua bán dựa trên cảm xúc hơn là phân tích cơ bản. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số cần đi kèm với chuyển đổi về nhận thức và kỹ năng đầu tư.

Một thách thức lớn đặt ra trong quá trình số hóa thị trường chứng khoán là khoảng trống về giáo dục tài chính, đặc biệt với nhà đầu tư trẻ. Công nghệ giúp việc tham gia thị trường dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng cũng khiến ranh giới giữa đầu tư và đầu cơ trở nên mong manh.

Nhiều chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc phát triển nền tảng giao dịch, các công ty chứng khoán và cơ quan quản lý cần đẩy mạnh giáo dục tài chính số. Các khóa học online, tài khoản mô phỏng (demo), nội dung hướng dẫn trên nền tảng số, hay cảnh báo rủi ro tích hợp ngay trên ứng dụng giao dịch là những giải pháp cần được chú trọng.

Với nhà đầu tư trẻ, việc được trang bị kiến thức bài bản ngay từ đầu sẽ giúp họ tận dụng tốt hơn lợi ích của chuyển đổi số, đồng thời hạn chế những cú “sốc” tâm lý khi thị trường biến động mạnh.

Chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch và an toàn hệ thống. Nhà đầu tư trẻ có xu hướng đòi hỏi thông tin rõ ràng, cập nhật nhanh và khả năng truy xuất dữ liệu dễ dàng. Các nền tảng số nếu không đảm bảo an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân và tính ổn định của hệ thống sẽ nhanh chóng mất niềm tin từ nhóm khách hàng này.

Theo một chuyên gia chứng khoán, ở góc độ quản lý, việc ứng dụng công nghệ trong giám sát giao dịch, phát hiện thao túng thị trường, giao dịch bất thường cũng là một phần quan trọng của chuyển đổi số. Khi niềm tin được củng cố, nhà đầu tư trẻ sẽ yên tâm gắn bó lâu dài với thị trường, thay vì chỉ tham gia theo phong trào.

HẢI PHONG