Nhà mạng ảo tìm cơ hội mở rộng thị trường ngách, tăng tiện ích

Hoàn thiện thị trường bán buôn viễn thông

Ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông cho biết, Việt Nam đã hình thành các doanh nghiệp sở hữu hạ tầng mạng lưới quy mô lớn. Giai đoạn tiếp theo đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả hơn những hạ tầng đã được đầu tư, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp có mô hình kinh doanh, hệ sinh thái và dịch vụ mới tham gia thị trường.

Bưu điện Việt Nam tham gia thị trường viễn thông với mạng di động ảo nhắm vào nhóm khách du lịch.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, một trong những nền tảng quan trọng cho quá trình này là hoàn thiện hành lang pháp lý về bán buôn viễn thông.

Luật Viễn thông năm 2023 lần đầu bổ sung quy định yêu cầu doanh nghiệp viễn thông có vị trí thống lĩnh thị trường thực hiện bán buôn dịch vụ viễn thông. Theo đó, hạ tầng mạng của các doanh nghiệp lớn có thể được mở cho các doanh nghiệp khác tiếp cận trên nguyên tắc công bằng, minh bạch và không phân biệt đối xử.

Năm 2024, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục ban hành Thông tư số 08/2024/TT-BTTTT quy định chi tiết hoạt động bán buôn viễn thông, trong đó làm rõ các yêu cầu về giá bán buôn, kết nối và các tiêu chí bảo đảm công bằng, minh bạch.

Các quy định này tạo cơ sở để doanh nghiệp mới tham gia thị trường mà không nhất thiết phải đầu tư toàn bộ một mạng viễn thông từ đầu.

Trước ý kiến cho rằng nhà mạng ảo vẫn ở thế phụ thuộc vào doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, thậm chí có thể bị từ chối bán lưu lượng, ông Nguyễn Anh Cương cho rằng không có khái niệm “cửa dưới” trong hoạt động bán lại dịch vụ di động.

Theo khoản 3 Điều 9 Nghị định 163/2025/NĐ-CP, trường hợp bán lại dịch vụ viễn thông trên mạng viễn thông di động mặt đất, doanh nghiệp bán lại dịch vụ viễn thông phải có thỏa thuận bằng văn bản về việc thuê mạng viễn thông di động mặt đất, mua dịch vụ, lưu lượng viễn thông với doanh nghiệp đã được cấp phép để triển khai kinh doanh dịch vụ viễn thông.

Văn bản thỏa thuận này là một tài liệu bắt buộc trong hồ sơ đề nghị cấp phép. Như vậy, trước khi được cấp phép bán lại dịch vụ di động, doanh nghiệp mạng di động ảo (MVNO) đã phải thỏa thuận với doanh nghiệp MNO (nhà mạng di động gốc) theo nguyên tắc thị trường về việc thuê hạ tầng, mua lưu lượng để kinh doanh dịch vụ.

Bên cạnh đó, Luật Viễn thông năm 2023 và Thông tư số 08/2024/TT-BTTTT đã quy định trách nhiệm của doanh nghiệp viễn thông có vị trí thống lĩnh thị trường trong hoạt động bán buôn. Khi có yêu cầu từ doanh nghiệp viễn thông khác, các doanh nghiệp này có trách nhiệm thực hiện bán buôn và công khai thỏa thuận mẫu cung cấp dịch vụ bán buôn.

Đây được xem là cơ sở pháp lý để thị trường bán buôn viễn thông từng bước vận hành theo hướng công bằng, minh bạch, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mới tham gia.

7 nhà mạng ảo cùng tham gia thị trường

Đến nay, Việt Nam đã có 7 doanh nghiệp MVNO chính thức hoạt động, với nhiều mô hình kinh doanh khác nhau.

Giới thiệu dịch vụ mạng di động ảo tới khách hàng.

Một số doanh nghiệp được cấp phép thiết lập mạng có thể đầu tư một phần hệ thống kỹ thuật, trong khi nhóm khác chủ yếu mua buôn dịch vụ từ mạng chủ để cung cấp lại cho khách hàng. Tùy mô hình, năng lực vận hành và quy mô sản lượng, các nhà mạng ảo có thể có phương án hợp tác khác nhau với doanh nghiệp sở hữu hạ tầng về giá bán buôn và giải pháp kỹ thuật.

Theo ông Nguyễn Anh Cương, quan hệ giữa doanh nghiệp sở hữu hạ tầng và nhà mạng ảo là quan hệ hợp tác song phương, cùng có lợi. Với doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, bán buôn giúp khai thác thêm công suất mạng lưới và tạo nguồn thu mới. Trong khi đó, nhà mạng ảo có thể tham gia thị trường với chi phí đầu tư hạ tầng thấp hơn, tập trung phát triển dịch vụ và các nhóm khách hàng riêng.

Đối với người sử dụng, sự tham gia của thêm các doanh nghiệp viễn thông có thể tạo thêm lựa chọn về dịch vụ, giá cước và các tiện ích đi kèm, qua đó thúc đẩy cạnh tranh trên thị trường.

Theo các chuyên gia công nghệ viễn thông, thực hiện Nghị quyết 57 - NQ/TW, hạ tầng viễn thông chuyển dịch sang hạ tầng số. Việc tham gia của mạng di động ảo phát triển được thường sẽ nhắm tới thị trường ngách với sự đa dạng tiện ích dịch vụ cho người dùng.

Theo Cục Viễn thông, trong đợt cao điểm xác thực thông tin từ tháng 3 đến tháng 8/2026, 10/10 doanh nghiệp viễn thông di động đã hoàn thành kết nối và chuyển hơn 115 triệu số thuê bao di động H2H (thuê bao con người sử dụng) đang hoạt động đến Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để rà soát, đồng bộ lên VNeID.

Khoảng 102 triệu số đã được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ sử dụng và tích hợp vào Ví giấy tờ của công dân trên VneID,. Điều này đồng nghĩa trên thị trường di động hiện nay có khoảng 102 sim số di động đang sử dụng đã được định danh.