Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn: Chủ động nguồn dầu để giữ ổn định thị trường

- Thưa ông, giá xăng dầu trong nước đang ở mức cao, tạo sức ép lên chi phí của doanh nghiệp và người dân. Trong bối cảnh này, việc duy trì nguồn cung xăng dầu trong nước có ý nghĩa như thế nào?

Ông Lê Nguyễn Quốc Vinh, Giám đốc Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Ảnh: Thanh Hiền

- Xăng dầu là đầu vào thiết yếu của nền kinh tế, nên giá biến động ảnh hưởng tới vận tải, logistics, sản xuất và phân phối hàng hóa. Vì vậy, bên cạnh việc điều hành giá, bảo đảm nguồn cung xăng dầu ổn định cũng là một yếu tố rất quan trọng.

Trong 9 tháng năm 2026, nhà máy đã chế biến khoảng 8,38 triệu tấn dầu thô, cung ứng khoảng 6,54 triệu tấn sản phẩm xăng dầu cho thị trường.

Trong 3 tháng cuối năm, nhà máy dự kiến cung ứng thêm khoảng 2,69 triệu tấn sản phẩm, đưa tổng sản lượng cả năm lên khoảng 9,2 triệu tấn. Với sản lượng này, Nghi Sơn tiếp tục đáp ứng khoảng 35-40% nhu cầu xăng dầu trong nước theo tính toán của doanh nghiệp.

Trong điều kiện giá thế giới biến động, duy trì được sản xuất ổn định và nguồn hàng liên tục là điều rất quan trọng. Nhà máy không thể quyết định giá dầu thế giới, nhưng có thể chủ động tối đa những yếu tố nằm trong khả năng của mình, từ nguồn nguyên liệu, công suất, cơ cấu sản phẩm đến tồn kho và phối hợp phân phối.

- Nói như vậy, liệu có thể xem nguồn cung từ các nhà máy lọc dầu trong nước là một “lớp đệm” trước những cú sốc của thị trường thế giới?

- Có thể nhìn nhận theo hướng đó. Khi nguồn cung trong nước được duy trì ổn định, nền kinh tế có thêm khả năng chủ động và giảm bớt sự phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn sản phẩm nhập khẩu.

Tuy nhiên, để có nguồn cung ổn định thì trước hết nhà máy phải có nguyên liệu ổn định. Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm trong năm nay.

Trong giai đoạn từ cuối tháng 2 đến hết tháng 8-2026, nguồn dầu thô truyền thống gặp khó khăn. Khi đó, nhà máy phải tăng cường sử dụng các nguồn dầu thay thế. Điều đáng mừng là trước thời điểm xảy ra biến động, NSRP đã chủ động chuẩn bị và thử nghiệm các loại dầu mới.

Đến nay, nhà máy đã chế biến thành công khoảng 10 loại dầu thô mới. Việc có thêm các nguồn dầu phù hợp giúp chúng tôi linh hoạt hơn trong lựa chọn nguyên liệu khi thị trường biến động.

Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Ảnh: ĐVCC

- Việc đa dạng hóa nguồn dầu thô đã giúp Nghi Sơn ứng phó với biến động năm nay như thế nào, thưa ông?

- Bài học lớn nhất là phải chuẩn bị trước. Một loại dầu thô mới không thể mua về rồi đưa ngay vào nhà máy mà cần đánh giá về đặc tính, thử nghiệm và kiểm chứng khả năng phù hợp với cấu hình công nghệ. Vì vậy, nếu chờ đến khi nguồn dầu truyền thống bị gián đoạn mới bắt đầu tìm kiếm và thử nghiệm thì sẽ mất rất nhiều thời gian.

Từ cuối năm 2025, NSRP đã chủ động mua và thử nghiệm một số loại dầu ngoài nguồn truyền thống. Khi nguồn cung truyền thống gặp khó khăn, nhà máy có thể nhanh chóng chuyển sang những nguồn đã được đánh giá.

- Khi nguồn dầu khó khăn, Nghi Sơn còn có một cách ứng phó khác là điều chỉnh cơ cấu sản phẩm. Ông có thể nói rõ hơn về điều này?

- Khoảng 15% sản lượng của nhà máy là các sản phẩm hóa dầu như benzene, paraxylene... Trong điều kiện bình thường, nhóm sản phẩm này góp phần nâng cao hiệu quả chế biến.

Tuy nhiên, trong giai đoạn tháng 4, 5 và 6-2026, khi nguồn dầu thô gặp khó khăn, nhà máy đã giảm mạnh, thậm chí gần như không sản xuất các sản phẩm hóa dầu để ưu tiên nguyên liệu cho các sản phẩm lọc dầu.

Nhờ điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, chúng tôi có thể tăng thêm khoảng 15-17% sản lượng xăng dầu. Phần sản lượng này góp phần bù đắp lượng dầu thô thiếu hụt và duy trì nguồn cung xăng, dầu diesel cho thị trường.

Khi thị trường cần xăng dầu, chúng tôi có thể điều chỉnh cơ cấu sản phẩm để ưu tiên những mặt hàng thiết yếu, trong giới hạn kỹ thuật và an toàn cho phép.

- Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi giá xăng dầu tăng và nhu cầu thị trường cần được bảo đảm. Vậy nhà máy đang duy trì công suất như thế nào?

- Hiện nhà máy đang vận hành khoảng 125% công suất thiết kế. Duy trì công suất cao giúp tận dụng tốt hơn hệ thống thiết bị, nhân lực và tài sản hiện có, đồng thời tăng sản lượng cung ứng cho thị trường.

Nhưng công suất cao phải đi cùng an toàn và ổn định. Đối với nhà máy lọc hóa dầu, không thể chạy theo sản lượng bằng mọi giá. Chúng tôi phải kiểm soát chặt các thông số kỹ thuật, tình trạng thiết bị, công tác bảo dưỡng và an toàn vận hành.

Mục tiêu của chúng tôi là duy trì công suất cao một cách ổn định, chứ không phải chỉ đạt một con số cao trong thời gian ngắn.

- Nhà máy dự kiến bảo dưỡng tổng thể lần thứ hai vào năm 2027. Trong bối cảnh Nghi Sơn đang đóng góp một tỷ trọng lớn nguồn cung, việc dừng nhà máy có đặt ra thách thức đối với thị trường?

- Bảo dưỡng tổng thể là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn và độ tin cậy của nhà máy trong chu kỳ vận hành tiếp theo. Theo kế hoạch hiện tại, nhà máy dự kiến dừng từ ngày 10-8-2027 để bảo dưỡng tổng thể lần thứ hai.

Do nhà máy có quy mô lớn và sản lượng cung ứng đáng kể cho thị trường, kế hoạch bảo dưỡng phải được chuẩn bị rất sớm. Không chỉ chuẩn bị về kỹ thuật, nhân lực, vật tư mà còn phải tính toán đến sản lượng, tồn kho và kế hoạch phối hợp với các đơn vị liên quan.

Mục tiêu là khi nhà máy dừng bảo dưỡng, thị trường vẫn có phương án nguồn hàng phù hợp; khi bảo dưỡng hoàn tất, nhà máy có thể trở lại vận hành an toàn và ổn định.

Năm 2026 cho chúng tôi một bài học rõ ràng, biến động nguồn dầu có thể xảy ra rất nhanh. Vì vậy, khả năng chống chịu phải được xây dựng từ trước, chứ không thể chờ đến khi thị trường có vấn đề mới bắt đầu chuẩn bị.

- Trân trọng cảm ơn ông!