Nhà ở cho thuê cần trở thành định hướng chiến lược

Đại biểu Lương Thị Hoa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Lâm Hiển

Vì vậy, đại biểu cho rằng, sửa đổi Luật Nhà ở lần này cần hướng tới bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận chỗ ở an toàn, ổn định, phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Đại biểu đề nghị làm rõ vấn đề phát triển nhà ở và ranh giới giữa các nhóm chính sách nhà ở. Dự thảo đã tiếp cận theo hướng phân loại nhà ở thành nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Đây là hướng tiếp cận cần thiết. Tuy nhiên, nếu chỉ sắp xếp lại các loại hình nhà ở hiện có theo các nhóm mới thì chưa đủ tạo ra chuyển biến thực chất trong quản lý và phân bổ nguồn lực. Vấn đề đặt ra là cần phân biệt rõ giữa nhà ở chính sách với nhà ở xã hội. Nhà ở chính sách phải được hiểu theo nghĩa rộng hơn, thể hiện trách nhiệm của Nhà nước đối với các trường hợp cần hỗ trợ cụ thể; còn nhà ở xã hội là một công cụ quan trọng để thực hiện chính sách đó, nhưng không thể bao quát toàn bộ chính sách nhà ở.

Do vậy, dự thảo Luật cần quy định rõ hơn mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, điều kiện tiếp cận và cơ chế hỗ trợ tương ứng đối với từng nhóm nhà ở. Việc phân định này phải bảo đảm chính sách đi đúng đối tượng, nguồn lực công được sử dụng đúng mục tiêu, đồng thời khắc phục tình trạng chồng lấn giữa các khái niệm và các cơ chế hỗ trợ. Cùng với đó, cần xác định rõ nguyên tắc phát triển nhà ở không chỉ nhằm hỗ trợ những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, mà còn phải mở rộng cơ hội có chỗ ở phù hợp cho người lao động và những nhóm đang gặp áp lực lớn về nhà ở nhưng chưa đủ khả năng tiếp cận thị trường nhà ở thương mại.

Các đại biểu dự phiên thảo luận. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu Lương Thị Hoa cũng đề nghị cần thể chế hóa mạnh mẽ hơn chính sách ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, dịch chuyển lao động mạnh và giá nhà tăng cao, phát triển nhà ở cho thuê cần được xác định là một định hướng chiến lược, không phải là loại hình bổ trợ bên cạnh nhà ở để bán.

Dự thảo Luật thiết kế cơ chế ưu đãi thực chất đối với dự án nhà ở cho thuê, nhất là nhà ở cho thuê dài hạn. Ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế hoặc thủ tục đầu tư phải đi kèm nghĩa vụ duy trì quỹ nhà cho thuê trong thời hạn đủ dài, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng và thực hiện cơ chế kiểm soát giá thuê hợp lý. Chủ đầu tư được hưởng ưu đãi phải chịu trách nhiệm thực hiện đúng cam kết về mục tiêu cho thuê, thời hạn cho thuê, chất lượng nhà ở và giá thuê; nếu vi phạm thì cần có cơ chế thu hồi hoặc xử lý phù hợp.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị việc bảo đảm nguồn lực, minh bạch và đồng bộ pháp luật trong tổ chức thực hiện, phát triển nhà ở phải vận hành theo cơ chế thị trường, nhưng không thể phó mặc hoàn toàn cho thị trường. Nếu chỉ chạy theo lợi nhuận, nguồn lực sẽ có xu hướng dồn vào phân khúc cao cấp, trong khi nhu cầu nhà ở phù hợp với thu nhập của đông đảo người dân không được đáp ứng đầy đủ.

Vì vậy, Nhà nước cần thực hiện tốt ba vai trò: kiến tạo thể chế minh bạch và ổn định; điều tiết hợp lý nguồn lực đất đai, tài chính; và bảo đảm công bằng trong tiếp cận nhà ở.

Đặc biệt, cần coi phòng ngừa trục lợi chính sách là một yêu cầu cấu thành của chính sách nhà ở, chứ không chỉ là khâu xử lý vi phạm sau này.

"Sửa đổi Luật Nhà ở lần này không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc trước mắt của thị trường bất động sản. Mục tiêu cao hơn là xây dựng một trật tự phát triển nhà ở hài hòa giữa thị trường và an sinh; giữa quyền sở hữu và quyền tiếp cận chỗ ở; giữa động lực phát triển của doanh nghiệp với trách nhiệm của Nhà nước đối với Nhân dân.

Tôi đề nghị Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật theo ba yêu cầu: phân định rõ các chính sách nhà ở và đối tượng thụ hưởng; thiết kế cơ chế ưu tiên thực chất cho nhà ở cho thuê; đồng thời bảo đảm nguồn lực, minh bạch và đồng bộ pháp luật trong tổ chức thực hiện".

Đại biểu Lương Thị Hoa, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa