Nhà ở xã hội sau 5 năm chỉ được bán cho người đủ điều kiện
Từ ngày 1/7/2027, người mua nhà ở xã hội dù đã thanh toán đủ tiền và sở hữu căn hộ trên 5 năm vẫn không được chuyển nhượng tự do trên thị trường, mà chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án hoặc người thuộc diện được mua nhà ở xã hội.

Quốc hội sáng 21/11 đã thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi) với hơn 96% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.
Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi) với hơn 96% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật gồm 8 chương, 129 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Điểm mới đáng chú ý là quy định siết điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm. Theo đó, trong 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua hoặc thuê mua, nếu có nhu cầu bán, chủ sở hữu chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án hoặc người thuộc đối tượng được mua nhà ở xã hội. Giá bán tối đa bằng giá ghi trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư.
Như vậy, khác với quy định hiện hành cho phép chuyển nhượng nhà ở xã hội trên thị trường sau 5 năm mà không hạn chế đối tượng, luật sửa đổi tiếp tục duy trì điều kiện về người mua, kể cả khi căn hộ đã qua thời hạn này.
Theo luật, nếu việc bán, cho thuê mua nhà ở xã hội vi phạm quy định về đối tượng hoặc điều kiện được hưởng chính sách, hợp đồng sẽ vô hiệu. Người mua, thuê mua phải bàn giao lại nhà cho chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý. Trường hợp không tự nguyện bàn giao, UBND cấp tỉnh nơi có nhà ở tổ chức cưỡng chế thu hồi.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày trước Quốc hội.
Giải trình về quy định này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo luật đã được rà soát nhằm hạn chế tối đa hành vi trục lợi chính sách nhà ở xã hội.
Về đề xuất cho phép bán lại nhà ở xã hội cho Quỹ nhà ở nếu quỹ có nhu cầu, Chính phủ cho rằng Quỹ nhà ở được thành lập để đầu tư, tạo lập nhà ở cho thuê thuộc tài sản công. Việc mua lại các căn hộ xã hội nằm rải rác trong những dự án có cả sở hữu tư nhân và Nhà nước sẽ gây khó khăn cho công tác quản lý, vận hành, đồng thời làm tăng chi phí. Vì vậy, Chính phủ đề nghị chỉ cho phép bán lại cho người thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội.
Người có từ hai con được ưu tiên mua nhà ở xã hội
Luật quy định việc hỗ trợ nhà ở xã hội phải công khai, minh bạch, có sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cộng đồng dân cư và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Các đối tượng được ưu tiên hỗ trợ theo thứ tự gồm: Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người có từ hai con đẻ trở lên mà có con sinh từ ngày 1/7/2026 và người độc thân đang nuôi con nhỏ.
Đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập theo quy định. Trong đó, người đăng ký phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố nơi có dự án nhà ở xã hội.
Trường hợp đã có nhà nhưng diện tích bình quân thấp hơn mức tối thiểu theo quy định của Chính phủ hoặc có nhà ở cách xa địa điểm làm việc theo quy định của UBND cấp tỉnh cũng thuộc diện được xem xét hỗ trợ.
Chính phủ sẽ quy định cụ thể điều kiện về nhà ở, thu nhập cũng như trình tự, thủ tục xác nhận đối tượng được hưởng chính sách. Giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội được xác định theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí thu hồi vốn đầu tư xây dựng.
Ưu đãi đầu tư nhà ở cho thuê
Bên cạnh nhà ở để bán, Luật Nhà ở (sửa đổi) đặt mục tiêu thúc đẩy phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách, đa dạng phân khúc phù hợp khả năng chi trả của người dân.
Nhà ở cho thuê có thể được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước thông qua Quỹ nhà ở, nguồn tài chính công đoàn hoặc vốn tư nhân.
Trong quá trình lập, phê duyệt quy hoạch, cơ quan có thẩm quyền phải ưu tiên quỹ đất phát triển nhà ở cho thuê tại các phường thuộc đô thị loại đặc biệt, loại I và loại II. Các dự án cũng được định hướng bố trí gần khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khu công nghiệp, trường đại học, cao đẳng.
Đối với dự án sử dụng vốn tư nhân, chủ đầu tư được hưởng các ưu đãi như miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; ưu đãi thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp; được dành một tỷ lệ diện tích đất, sàn xây dựng để phát triển nhà ở thương mại hoặc kinh doanh công trình dịch vụ, thương mại. Chủ đầu tư cũng được vay vốn với lãi suất ưu đãi.

Điểm mới đáng chú ý của Luật Nhà ở (sửa đổi) là quy định siết điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm.
Thời hạn sử dụng chung cư gắn với tuổi thọ công trình
Một nội dung khác của Luật Nhà ở (sửa đổi) là quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định theo thời hạn sử dụng công trình xây dựng.
Nhà chung cư hết thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế phải được kiểm định chất lượng. Nếu kết quả kiểm định cho thấy công trình không bảo đảm an toàn, không thể gia cố, cải tạo hoặc sửa chữa để tiếp tục sử dụng thì phải phá dỡ.
Việc cải tạo, xây dựng lại chung cư phải thực hiện theo dự án. Với chung cư xây dựng từ năm 1994 trở về trước, khi xây dựng lại, chủ sở hữu được lựa chọn hình thức bồi thường bằng nhà tái định cư, nhà ở xã hội, tiền hoặc quyền sử dụng đất.
Đối với chung cư xây dựng sau mốc này, chủ sở hữu có quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất có nhà chung cư để tự thực hiện cải tạo, xây dựng lại thông qua đóng góp kinh phí.
Trường hợp không có nhu cầu tham gia xây dựng lại, chủ sở hữu có quyền thỏa thuận chuyển giao quyền và nghĩa vụ cho chủ thể khác để thực hiện dự án.
Luật cũng gắn việc xác định thời hạn sử dụng chung cư với bảo đảm quyền tài sản của chủ sở hữu, trong đó cho phép họ thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới nhà chung cư khi công trình hết thời hạn sử dụng.
