Nhà toán học trở thành giáo sư khi 29 tuổi về nước sau gần 40 năm ở Mỹ
TRUNG QUỐC - Nhà toán học nổi tiếng Fanghua Lin, người được bổ nhiệm làm giáo sư ở tuổi 29 và có gần 40 năm làm việc trong giới học thuật Mỹ, vừa gia nhập Đại học Chiết Giang, nơi ông từng theo học.
Ông Lin, 67 tuổi, bắt đầu đảm nhiệm vị trí Giáo sư Qiushi tại Đại học Chiết Giang từ tháng này, theo thông tin được trường công bố ngày 14/9.
Ông đã có gần 40 năm làm việc tại Đại học New York (NYU), nơi ông là giáo sư Toán học tại Viện Khoa học Toán học Courant và được trao chức danh Silver Professor.
Đại học Chiết Giang mô tả Giáo sư Qiushi là những học giả hàng đầu có đóng góp lớn cho lĩnh vực chuyên môn và có ảnh hưởng học thuật rộng rãi trên thế giới. Theo thông tin tuyển dụng năm 2026, các học giả được bổ nhiệm chức danh này phải làm việc toàn thời gian tại trường.
Việc được bổ nhiệm đưa ông Lin trở lại ngôi trường nơi ông nhận bằng cử nhân Toán học năm 1981, trước khi sang Mỹ học tập.
Giáo sư Fanghua Lin (bên phải) tại Courant, NYU. Ảnh: NYU Courant
Sinh ra tại Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Trung Quốc, Giáo sư Lin từng làm công việc khuân đá xây kè biển ở quê nhà trước khi vào đại học, theo một bài viết giới thiệu về ông do NYU Shanghai công bố năm 2024.
Năm 1977, ông vào khoa Toán, Đại học Chiết Giang. Dù có năng khiếu về toán và vật lý, nền tảng học tập thời phổ thông của ông khá yếu. Trong một bài kiểm tra năm thứ nhất đại học, ông đứng gần cuối lớp.
Sau đó, ông dành khoảng 12 giờ mỗi ngày để học và dần trở thành một trong những sinh viên toán xuất sắc của trường.
Tốt nghiệp năm 1981, ông sang Mỹ tiếp tục học tập. Năm 1985, ông nhận bằng tiến sĩ Toán học tại Đại học Minnesota và gia nhập Viện Khoa học Toán học Courant thuộc NYU trong cùng năm.
Trở thành giáo sư ở tuổi 29
Sự nghiệp học thuật của ông Lin phát triển nhanh chóng.
Theo Shanghai NYU, năm 1988, khi mới 29 tuổi, ông được bổ nhiệm làm giáo sư Toán học tại Đại học Chicago, không trải qua vị trí phó giáo sư. Một năm sau, ông trở lại NYU với tư cách giáo sư có biên chế lâu dài và đến năm 2002 được trao chức danh Silver Professor tại Viện Courant.
Ngoài thời gian nghiên cứu, giảng dạy và làm học giả thỉnh giảng tại Đại học California, Berkeley, Đại học Chicago và Viện Nghiên cứu Cao cấp ở Princeton, phần lớn sự nghiệp học thuật của ông gắn với NYU.
Năm 2025, khi được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ, Giáo sư Lin cho biết vinh dự này đặc biệt có ý nghĩa khi ông chuẩn bị kỷ niệm gần 40 năm làm việc tại Viện Courant.
Lĩnh vực nghiên cứu của ông gồm phương trình đạo hàm riêng, lý thuyết độ đo hình học, giải tích hình học và giải tích ứng dụng. Các công trình của ông đề cập đến nhiều chủ đề như tinh thể lỏng, đồng nhất hóa và các bài toán biến phân hình học.
Ông đã công bố hơn 200 công trình nghiên cứu trên các tạp chí toán học hàng đầu, trong đó có Annals of Mathematics, Acta Mathematica và Journal of the American Mathematical Society.
Giáo sư Fanghua Lin giảng dạy môn Giải tích I cho sinh viên năm nhất chương trình danh dự tại NYU Thượng Hải. Ảnh: Shanghai.nyu.edu
Năm 1990, ông được mời phát biểu tại Đại hội Toán học Quốc tế, sự kiện quy tụ các nhà toán học hàng đầu thế giới và là nơi trao Huy chương Fields.
Ông được bầu vào Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Mỹ năm 2004 và Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Mỹ năm 2025. Các giải thưởng khác của ông gồm Giải Bocher Memorial của Hội Toán học Mỹ năm 2002 và Giải S.S. Chern tại Đại hội các nhà Toán học Trung Quốc năm 2004.
Duy trì hoạt động học thuật tại Trung Quốc
Dù dành phần lớn sự nghiệp tại Mỹ, Giáo sư Lin vẫn duy trì quan hệ học thuật chặt chẽ với Trung Quốc.
Ông trở về Trung Quốc lần đầu năm 1989, tám năm sau khi rời Đại học Chiết Giang. Sau đó, ông thường xuyên về nước để giảng dạy, thuyết trình, hợp tác nghiên cứu, tham gia các chương trình mùa hè và hội nghị học thuật.
Ông cũng góp phần xây dựng chương trình Toán học tại NYU Thượng Hải, trường được thành lập trên cơ sở hợp tác giữa NYU và Đại học Sư phạm Hoa Đông, mở cửa năm 2012.
Trước đây, ông từng giữ vị trí Phó hiệu trưởng phụ trách học thuật và đồng giám đốc sáng lập Viện Khoa học Toán học NYU-ECNU. Ông tham gia xây dựng chương trình đào tạo Toán học bậc đại học và triển khai chương trình Toán học danh dự của trường.
Danh sách giảng viên hiện tại của NYU vẫn ghi ông Lin là Giáo sư Silver ngành Toán học, trong khi NYU Shanghai liệt kê ông là giáo sư liên kết.