Những điều cần biết về lần tăng lãi suất đầu tiên trong 3 năm của Fed

Lần đầu tiên trong hơn 3 năm, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã tăng lãi suất trong bối cảnh áp lực lạm phát ngày càng gia tăng và người tiêu dùng bức xúc vì giá cả.

Quyết định được đưa ra hôm thứ Tư, với sự ủng hộ của cả 12 thành viên Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, qua đó nhấn mạnh cam kết của ngân hàng trung ương trong việc kéo giảm giá cả.

Lãi suất điều hành của Fed hiện được thiết lập trong khoảng 3,75-4%.

"Thực tế rõ ràng là lạm phát đang quá cao và đã kéo dài quá lâu", Chủ tịch Fed Kevin Warsh nói với các phóng viên.

Dưới đây là những điều cần biết:

Vì sao Fed đưa ra quyết định này?

Fed có nhiệm vụ kép là tối đa hóa việc làm và ổn định giá cả, đồng thời duy trì mục tiêu lạm phát ở mức 2%.

Sau nhiều năm tăng vọt trong đại dịch Covid-19, lạm phát cuối cùng đã bắt đầu hạ nhiệt, tiến gần hơn đến mục tiêu. Tuy nhiên, trong vài năm trở lại đây, lạm phát lại có xu hướng tăng và đạt 3,4% vào tháng trước.

Diễn biến này xảy ra sau khi Tổng thống Donald Trump áp thuế đối với hầu hết các đối tác thương mại, cùng với tác động từ cuộc xung đột của Mỹ tại Iran và việc gia tăng chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo.

Fed cho biết, việc tăng lãi suất hôm thứ Tư "sẽ góp phần đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% của Ủy ban trong thời gian sớm hơn".

Sau khi quyết định tăng lãi suất, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Kevin Warsh nói với các phóng viên hôm thứ Tư rằng "lạm phát quá cao và đã kéo dài quá lâu". (Ảnh: Saul Loeb/AFP qua Aljazeera)

Quyết định này sẽ tác động ra sao?

Việc tăng lãi suất có thể kéo theo hàng loạt hệ quả kinh tế và chính trị.

Quyết định này sẽ tác động đến những người tiêu dùng Mỹ đang phải trả lãi cho các khoản nợ thẻ tín dụng. Đồng thời, chi phí vay mua nhà, ô tô và các mặt hàng có giá trị lớn khác cũng sẽ tăng đối với những người có nhu cầu vay tiền.

Khi Fed nâng chi phí đi vay, nhu cầu đối với hàng hóa cũng giảm, điều có thể gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệp Mỹ và đe dọa sức khỏe nền kinh tế.

Việc tăng lãi suất cũng diễn ra vào thời điểm không thuận lợi đối với ông Trump và đảng Cộng hòa, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 chỉ còn chưa đầy 50 ngày nữa. Cuộc bầu cử này sẽ quyết định đảng Cộng hòa hay đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội Mỹ.

Người tiêu dùng Mỹ đã phải đối mặt với giá cả ngày càng tăng trong nhiều năm, gần đây nhất là tại các trạm xăng. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình đã lên 4,36 USD/gallon (tương đương 1,15 USD/lít), tăng 14 cent trong tuần qua và cao hơn mức 3,18 USD/gallon của một năm trước.

Cử tri có thể lựa chọn thể hiện sự bức xúc tại các hòm phiếu, tạo cơ hội để đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát một hoặc thậm chí cả hai viện của Quốc hội.

Bao lâu nữa tác động của quyết định này sẽ thể hiện qua giá cả?

Các ngân hàng Mỹ vay tiền từ Fed sẽ ngay lập tức phải trả mức lãi suất cho vay cao hơn.

Người sử dụng thẻ tín dụng, vốn thường áp dụng lãi suất thả nổi và bám sát lãi suất cơ bản mà các ngân hàng áp dụng cho khách hàng, có thể thấy khoản thanh toán tối thiểu tăng trong vòng một tháng. Điều tương tự cũng có thể xảy ra với những chủ nhà đang sử dụng các khoản vay thế chấp có lãi suất thả nổi.

Ông Trump nói gì?

Quyết định này là một đòn giáng đối với ông Trump, người thường xuyên bất đồng với Fed về việc hạ chi phí đi vay. Ông Trump từng gây sức ép với Chủ tịch Fed tiền nhiệm Jerome Powell vì ông Powell phản đối việc giảm lãi suất.

Khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào đầu năm nay, ông Trump đã đích thân lựa chọn người kế nhiệm là ông Kevin Warsh, người được bổ nhiệm vào vị trí này hồi tháng 5.

Vào thời điểm đó, ông Trump cho biết sẽ lựa chọn một người ủng hộ lãi suất thấp hơn.

Hôm Chủ nhật, trong chuyến thăm Ireland, ông Trump nói, Mỹ "nên là quốc gia có mức lãi suất thấp nhất thế giới", sau khi trước đó đe dọa cắt giảm một phần lớn hoạt động thương mại của Mỹ nếu lãi suất không giảm.

Hôm thứ Tư, ông Warsh được hỏi thông điệp của mình với ông Trump về quyết định tăng lãi suất.

"Tôi không có gì để nói với các bạn về cuộc trao đổi với Tổng thống", ông trả lời.

Gần 3 giờ sau khi quyết định lãi suất được công bố, ông Trump đã lên tiếng chỉ trích.

"Lãi suất tại Mỹ nên ở mức 1% hoặc thấp hơn, bởi chúng ta là quốc gia có tín nhiệm tín dụng tốt nhất thế giới - vượt xa", ông viết trên nền tảng Truth Social. "Chúng ta đang 'gánh' gần như mọi quốc gia trên thế giới, và điều đó không thể tiếp diễn. Hãy hạ lãi suất cho Mỹ, và nhanh lên!".

Các thành viên Fed hôm thứ Tư cho biết, nhiều khả năng sẽ có thêm một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm trong năm nay, sau đó lãi suất sẽ được giữ nguyên cho đến hết năm 2027.

Thế Hải (Theo Aljazeera, CBSnews)