Nhà Trắng thúc đẩy dự luật AI giữa làn sóng phản kháng

Tổng thống Mỹ muốn thúc đẩy dự luật AI

Động thái này diễn ra giữa lúc làn sóng phản đối công nghệ này đang dâng cao mạnh mẽ ngay từ bên trong liên minh MAGA. Bước đi đầy bất ngờ từ Nhà Trắng xuất hiện chỉ vài ngày sau khi Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Marsha Blackburn công bố dự thảo một đạo luật sâu rộng hơn rất nhiều. Bà Blackburn từng tự tin khẳng định dự luật của mình nhận được sự hậu thuẫn từ tổng thống, trong đó bao gồm điều khoản cho phép khởi kiện các công ty phát triển AI đối với một số thiệt hại nhất định.

Đề xuất mới nhất của Nhà Trắng kêu gọi trao nhiều quyền lực hơn cho các bậc phụ huynh trong việc kiểm soát các cài đặt nội dung và quyền riêng tư của con em họ trên các ứng dụng AI. Đề xuất này đồng thời yêu cầu các nền tảng phải thiết lập những biện pháp xác minh độ tuổi nghiêm ngặt. Dù vậy, tài liệu này lại đưa ra lời cảnh báo cứng rắn đối với các đạo luật mới cấp tiểu bang và hối thúc việc áp dụng các tiêu chuẩn do ngành công nghiệp tự dẫn dắt, thay vì thành lập bất kỳ cơ quan giám sát liên bang mới nào cho lĩnh vực này.

Mâu thuẫn nội bộ và nỗ lực kiểm soát quyền lực tiểu bang

Đường lối chính sách về trí tuệ nhân tạo của Tổng thống Trump vốn được định hình bởi các quan chức có mối liên hệ mật thiết với Thung lũng Silicon, tiêu biểu là nhà đầu tư mạo hiểm chuyển hướng sang làm cố vấn Nhà Trắng David Sacks. Xuyên suốt thời gian qua, ông Trump luôn dành sự ưu ái cho phương pháp tiếp cận quản lý nhẹ nhàng, tạo độ mở tối đa cho sự phát triển và đổi mới của ngành công nghiệp.

Thế nhưng, vị tổng thống đang phải chật vật trong nỗ lực thuyết phục một bộ phận lớn thành viên trong chính đảng của mình tuân thủ định hướng này. Vào năm ngoái, chính quyền của ông đã hai lần cố gắng thúc đẩy các đạo luật nhằm cấm các quy định kiểm soát AI ở cấp tiểu bang. Những nỗ lực đó đều chuốc lấy thất bại trước sự phản đối kịch liệt từ chính các thượng nghị sĩ và thống đốc thuộc đảng Cộng hòa. Đứng trước sự bế tắc tại cơ quan lập pháp, ông Trump đã phải dùng đến quyền hành pháp, ký một sắc lệnh đe dọa cắt đứt nguồn tài trợ đối với những bang tiếp tục thông qua các đạo luật quản lý AI bị Nhà Trắng đánh giá là quá khắt khe và nặng nề.

Hàng loạt cuộc thăm dò dư luận gần đây đã phơi bày một thực tế rằng mối quan ngại về sự bành trướng của các trung tâm dữ liệu cũng như tác động xã hội của AI đang lan rộng trong chính nhóm cử tri trung thành của ông Trump. Những người ủng hộ phong trào MAGA thể hiện sự lo lắng sâu sắc về sự thay đổi của thị trường lao động và tính an toàn của thông tin cá nhân. Các nhà lập pháp đảng Cộng hòa trên khắp đất nước cũng đang đi ngược lại mong muốn của tổng thống bằng cách đệ trình hàng chục dự luật cấp tiểu bang nhằm thắt chặt vòng kim cô quản lý đối với công nghệ đang phát triển vũ bão này.

Trọng tâm bảo vệ trẻ em và tranh cãi xoay quanh cơ chế quản lý

Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ của Nhà Trắng, đã làm rõ những định hướng cốt lõi trong bộ khung chính sách dài bốn trang được công bố vào thứ sáu vừa qua. Trọng tâm của tài liệu này xoay quanh việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, che chắn cho các gia đình khỏi tình trạng chi phí năng lượng tăng cao, tôn trọng quyền lợi của những người sáng tạo nội dung và hỗ trợ mạnh mẽ cho lực lượng lao động Mỹ.

Văn bản định hướng này yêu cầu Quốc hội phải trao quyền cho các bậc cha mẹ và người giám hộ thông qua những công cụ thiết thực để quản lý chặt chẽ cài đặt quyền riêng tư, thời gian sử dụng thiết bị, mức độ tiếp xúc với nội dung và quyền kiểm soát tài khoản của con cái họ. Nó cũng đặt ra yêu cầu bắt buộc các phòng thí nghiệm và công ty phát triển AI phải thiết lập các hệ thống xác minh độ tuổi hợp lý về mặt thương mại để ngăn chặn trẻ vị thành niên tiếp cận với các nội dung độc hại.

Trên mặt trận bản quyền, các phòng thí nghiệm AI đang phải đối mặt với vô số thách thức pháp lý từ những người nắm giữ bản quyền, điển hình là các tác giả sách, nhà báo và nghệ sĩ thị giác. Những nhóm này liên tục đệ đơn kiện, cáo buộc các công ty công nghệ đã thu thập và sử dụng trái phép hàng loạt nội dung chất xám do con người tạo ra để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ khổng lồ.

Đề xuất của chính quyền Trump thể hiện sự ủng hộ đối với việc tiếp tục huấn luyện các mô hình bằng các luồng dữ liệu này để duy trì ưu thế công nghệ của Mỹ, đồng thời đề nghị Quốc hội xem xét thiết lập các khuôn khổ pháp lý linh hoạt. Thông qua đó, những người nắm giữ bản quyền có thể đàm phán tập thể nhằm thu về khoản tiền bồi thường xứng đáng từ các nhà cung cấp AI, đảm bảo một hệ sinh thái hài hòa giữa công nghệ và sáng tạo.

Vấn đề chi phí năng lượng cũng là một điểm nhấn quan trọng trong khung chính sách, khi các trung tâm dữ liệu AI đang tiêu thụ một lượng điện khổng lồ, gây áp lực lên lưới điện quốc gia và đẩy chi phí sinh hoạt của người dân lên cao. Chính phủ Mỹ muốn tìm kiếm một giải pháp cân bằng để ngành công nghệ phát triển mà không gây gánh nặng tài chính lên các hộ gia đình. Tựu trung lại, điểm gây tranh cãi nhất trong bản đề xuất vẫn là lời cảnh báo kiên quyết chống lại việc thành lập bất kỳ cơ quan lập quy liên bang mới nào nhằm mục đích quản lý AI. Tài liệu này lập luận rằng các cơ quan giám sát hiện tại của chính phủ nên tiếp tục đảm nhiệm vai trò quản lý lĩnh vực này thông qua các tiêu chuẩn do chính ngành công nghiệp công nghệ tự thiết lập và dẫn dắt.

Khung chính sách này ngay lập tức nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt từ các nhà vận động hành lang cho ngành công nghiệp AI. Nhóm này đang dốc toàn lực chiến đấu để ngăn chặn sự bùng nổ của các đạo luật cấp tiểu bang vốn gây ra sự chắp vá và khó khăn trong quá trình tuân thủ pháp luật. Trái lại, tài liệu này lại vấp phải làn sóng chỉ trích gay gắt từ một số nhà vận động bảo vệ an toàn cho trẻ em, những người cho rằng các biện pháp bảo vệ được đưa ra là quá yếu ớt và thiếu tính răn đe.

Mackenzie Arnold, Giám đốc chính sách Mỹ tại Viện Luật & AI, nhận định rằng khung chính sách này thể hiện rất rõ ràng những gì chính phủ không muốn làm, thay vì nêu bật những gì họ thực sự muốn đạt được. Ông Arnold cũng bày tỏ sự e ngại sâu sắc khi nhận thấy tài liệu này dường như tiếp tục coi việc quản trị rủi ro và sự đổi mới công nghệ là hai mục tiêu hoàn toàn đối lập và cạnh tranh lẫn nhau. Sự thiếu vắng một cơ chế giám sát độc lập cấp liên bang có thể tạo ra những lỗ hổng lớn, để mặc các tập đoàn công nghệ tự tung tự tác trong việc định hình các chuẩn mực an toàn cho một hệ thống có sức ảnh hưởng bao trùm lên toàn xã hội.

Bùi Tú