Nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm: Từ lời cha dặn đến 'Niềm tin trong tôi'

Nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Những ngày đầu tháng Chín, khi âm hưởng Quốc khánh vẫn còn ngân vang trong lòng người, những ca khúc viết về Đảng, về đất nước dường như cũng mang một sức lay động đặc biệt. Có những bài hát được viết từ niềm vui của ngày hội lớn, có những giai điệu được cất lên từ những trăn trở rất riêng của người nghệ sĩ trước vận mệnh dân tộc. “Niềm tin trong tôi” của nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm ra đời trong hoàn cảnh rất đặc biệt.

Để hiểu vì sao ca khúc ấy có sức lay động riêng, có lẽ cần trở về một buổi trò chuyện trong gia đình vào năm 1991. Khi Liên Xô sụp đổ, những biến động của thời cuộc khiến không ít đảng viên ở nước ta lo lắng, băn khoăn. Nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm khi ấy cũng không đứng ngoài những suy tư ấy. Bà tìm đến người cha của mình - bác sĩ Y Ngông Niê Kđăm, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội để tâm sự. Cuộc trò chuyện từ những câu hỏi của người con và câu trả lời của người cha đã cống hiến cả cuộc đời mình cho cách mạng, cho sự nghiệp vẻ vang của Đảng đã trở thành điểm khởi đầu cho ca khúc về niềm tin.

Lời người cha dặn con đã trở thành mạch nguồn cho ca khúc mà sau này, nhiều người xem như tiếng lòng của chính mình: “Khi cha nói với con về Đảng/ Rạng ngời một niềm tin trong ánh mắt/ Khi cha nói với con về Đảng/ Ngời sáng một niềm tin bao la/ Khi phong ba, lúc yên bình/ Đảng vẫn bên ta cùng đi/ Đảng giữ cho ta trọn niềm tin...”. Không phải niềm tin được nói bằng những lời lớn lao mà là niềm tin được hình thành từ trải nghiệm, từ ký ức gia đình và từ sự gắn bó với quê hương, đất nước. Đó là cách nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm đưa câu chuyện riêng vào dòng chảy chung của thời đại. Điều đáng chú ý là “Niềm tin trong tôi” không chỉ được nhớ đến bởi hoàn cảnh ra đời. Ca khúc còn có một đời sống biểu diễn đặc biệt. Nghệ sĩ Nhân dân Y Moan Enuôl, người học trò mà nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm từng dìu dắt, đã thể hiện tác phẩm bằng giọng hát mang đậm khí chất đại ngàn. Và sau này, chính người con của Nghệ sĩ Nhân dân Y Moan Enuôl - ca sĩ Ygaria đã thể hiện thành công trong nhiều chương trình nghệ thuật lớn.

“Niềm tin trong tôi” đã xuất hiện trong nhiều dịp lễ trọng đại của dân tộc. Năm 2024, ca khúc được chọn mở đầu chương trình nghệ thuật “Thanh âm Tháng Tám” tại Hà Nội, do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức chào mừng Ngày Âm nhạc Việt Nam. Ca sĩ Hồ Văn Kãnh là người thể hiện tác phẩm. Rồi trong chương trình trao Giải Báo chí toàn quốc về xây dựng Đảng (giải Búa liềm vàng) hay chương trình nghệ thuật “Mãi mãi niềm tin theo Đảng” và nhiều chương trình chính luận khác, “Niềm tin trong tôi” cũng được vang lên cùng với “Đảng đã cho ta cả một mùa Xuân” của nhạc sĩ Phạm Tuyên, “Người Mèo ơn Đảng” của nhạc sĩ Thanh Phúc, “Chào mừng Đảng Cộng sản Việt Nam” của nhạc sĩ Đỗ Minh, “Lá cờ Đảng” của nhạc sĩ Văn An, “Đảng là cuộc sống của tôi” của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn...

Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch, phản động không ngừng tìm cách xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước bằng nhiều phương thức ngày càng tinh vi, “Niềm tin trong tôi” cũng có thể được nhìn như lời nhắc nhở về sự thủy chung với lý tưởng, về niềm tin và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với Đảng. Đó không phải là niềm tin được nhắc lại bằng những lời có sẵn mà cần được bồi đắp từ thực tiễn, từ những việc làm cụ thể, từ sự gắn bó với nhân dân và từ khả năng nhận diện, tỉnh táo trước những thông tin sai lệch, xuyên tạc. Bởi vậy, sức sống của “Niềm tin trong tôi” hôm nay không chỉ nằm ở giai điệu hay ca từ, mà còn ở khả năng đánh thức một tình cảm đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Từ Tây Nguyên, tiếng hát ấy vượt ra khỏi khuôn khổ của một ca khúc chính luận để trở thành lời tự sự về niềm tin của con người với Đảng, với quê hương, đất nước và với những giá trị mà các thế hệ đã cùng nhau gìn giữ.

Sinh ra ở Đắk Lắk nhưng có thời gian dài sống và học tập ở Hà Nội, nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm được đào tạo bài bản về thanh nhạc và sáng tác tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam). Từ nghệ sĩ biểu diễn, bà dần trở thành nhạc sĩ, nhà văn, nhà báo, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Tây Nguyên. Ở bà, những công việc tưởng như khác nhau lại cùng hướng về một điểm: Tìm hiểu, gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa của vùng đất mình gắn bó. Bà chia sẻ rằng, khi bước vào nghiên cứu văn hóa Tây Nguyên, bản thân bị “đắm chìm” đến mức “quên” cả sáng tác âm nhạc. Đó không phải sự rời bỏ âm nhạc mà có lẽ là cách đi sâu hơn vào nguồn cội của âm nhạc.

Trong hành trình sáng tạo và cống hiến không mệt mỏi của nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm, bà đã phát hiện, bồi dưỡng, giới thiệu nhiều tài năng âm nhạc là con em của đồng bào Tây Nguyên, trong đó có những nghệ sĩ sau này thành danh như Y Moan, Siu Black, Y Phôn Ksor... Với bà, mỗi giọng hát được phát hiện không chỉ là một tài năng mới, mà còn là một mạch nguồn văn hóa được đánh thức, được trao cơ hội cất lên tiếng nói của quê hương. Bà chia sẻ: “Tây Nguyên là phần máu thịt, là cuộc sống và sự nghiệp của tôi, gắn bó chặt chẽ với văn hóa truyền thống, trọn vẹn cả buồn vui lẫn hạnh phúc”.

Có lẽ, nếu phải tìm một hình ảnh để nói về nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm thì đó là hình ảnh người nghệ sĩ đứng giữa hai dòng chảy: Một bên là ký ức của gia đình truyền thống cách mạng, của người cha, của những năm tháng đã qua; một bên là thế hệ trẻ đang tiếp tục cất tiếng hát, tiếp tục tìm hiểu và làm mới những giá trị văn hóa của quê hương. Ở điểm giao ấy, bà vừa là người lưu giữ những thanh âm của đại ngàn, vừa là người nối dài sức sống của chúng qua từng thế hệ. Bởi vậy, hành trình của nhạc sĩ Linh Nga Niê Kđăm không đơn thuần là hành trình của người làm nghệ thuật, mà còn là đi tìm, nâng niu và trao truyền những giá trị làm nên bản sắc Tây Nguyên. Từ những buôn làng, từ những thanh âm tưởng như chỉ thuộc về ký ức, bà đã góp phần đưa văn hóa truyền thống bước ra đời sống đương đại, để tiếng chiêng, điệu hát, những câu chuyện của đại ngàn được gìn giữ, tiếp tục ngân vang trong tâm hồn những người trẻ.