Sản phẩm OCOP kể câu chuyện văn hóa

Du khách thích thú với các trải nghiệm văn hóa bản địa từ Hội An. Ảnh: L.T.K

Món quà gói theo bản sắc

Một gói trà, chiếc bánh, sản phẩm từ dược liệu hay món đồ thủ công đôi khi có sức gợi nhớ về một vùng đất không kém một danh thắng. Bởi điều du khách mang về sau mỗi chuyến đi không chỉ là món hàng, mà là ký ức về con người, hương vị và đời sống nơi họ từng đặt chân đến.

Đây cũng là dư địa đáng kể đối với Đà Nẵng khi thành phố hiện có 477 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 4 sản phẩm 5 sao, 80 sản phẩm 4 sao và 393 sản phẩm 3 sao. Thành phố cũng có 28 điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP.

Nhìn từ góc độ văn hóa, 477 sản phẩm ấy có thể được xem như 477 “chất liệu” để kể chuyện về vùng đất Đà Nẵng trong không gian phát triển mới. Sau quá trình mở rộng địa giới, nguồn tài nguyên văn hóa của thành phố càng trở nên đa dạng, trải dài từ biển, đồng bằng, làng nghề đến vùng núi phía tây; từ văn hóa đô thị Đà Nẵng đến không gian di sản Hội An, Mỹ Sơn và văn hóa của cộng đồng miền núi.

Điều quan trọng là làm sao để giá trị ấy được nhận diện trong từng sản phẩm. Bà Phạm Thị Duy Mỹ, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Duy Oanh (xã Duy Xuyên) cho biết, nhiều sản phẩm OCOP 4 sao như bột ngũ cốc, thanh gạo lứt, bột rau má đậu xanh, sen sấy khô đều dựa vào nguồn nguyên liệu bản địa.

Đó cũng là một gợi mở cho OCOP trong môi trường du lịch, khi muốn sản phẩm có sức sống lâu dài, cần bán được câu chuyện bên cạnh công năng sử dụng.

Dé Latana - đèn lồng mang thương hiệu của nghệ nhân Võ Đình Hoàng (Hội An) là mặt hàng thủ công mỹ nghệ đầu tiên của Hội An được đóng bao bì và có mã vạch hàng hóa đạt chuẩn chương trình OCOP, xuất đi nước ngoài. Thương hiệu đèn lồng này của Võ Đình Hoàng đi theo hướng làm dịch vụ trọn gói từ khâu thiết kế, sản xuất đến lắp đặt các sản phẩm đèn cho khách hàng.

Những chiếc đèn lồng Hội An được đón nhận trên các sàn thương mại điện tử tại Mỹ chính là cơ hội để giới thiệu di sản văn hóa Việt Nam đến với thế giới. Điều này cũng khẳng định sức hấp dẫn toàn cầu của sản phẩm thủ công truyền thống khi trở thành sự kết nối văn hóa giữa các xứ sở.

Những sản phẩm mộc mỹ nghệ được biến tấu thành sản phẩm nghệ thuật độc bản từ nghệ nhân trẻ làng nghề Nguyễn Văn Ân. Ảnh: L.T.K

Dựng thương hiệu địa phương

Ông Văn Bá Sơn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, điểm yếu hiện nay là nhiều sản phẩm vẫn dừng ở khâu trưng bày - giới thiệu - bán hàng, trong khi mối liên kết với khách sạn, lữ hành, khu điểm du lịch, sân bay và hệ thống phân phối chưa hình thành một mạng lưới ổn định. Sản phẩm vẫn chưa thành một phần hữu cơ của trải nghiệm điểm đến.

“Một sản phẩm thực sự hấp dẫn đối với thị trường du lịch, chất lượng và mẫu mã là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Giá trị khác biệt của sản phẩm còn nằm ở khả năng chuyển tải bản sắc địa phương, tri thức dân gian và câu chuyện của cộng đồng; đồng thời phải được thiết kế phù hợp với nhu cầu của du khách và được kết nối vào chuỗi trải nghiệm của điểm đến”, ông Văn Bá Sơn chia sẻ.

Việc đưa sản phẩm OCOP vào du lịch đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về tính ứng dụng trên nền tảng ưu tiên giá trị bản sắc. Nhận diện “mã văn hóa” của từng sản phẩm, ấy là sản phẩm sinh ra từ vùng đất nào, gắn với cộng đồng nào, sử dụng tri thức gì và kể câu chuyện gì về Đà Nẵng được đặt ra.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng cho rằng cần tạo được “điểm chạm” giữa nguồn cung OCOP và cầu du lịch, trong đó các bên phải có cam kết cụ thể về chất lượng, giá cả, khả năng cung ứng, mẫu mã, phương thức giao nhận và câu chuyện sản phẩm.

Khi chuỗi liên kết được hình thành, doanh nghiệp du lịch có thêm sản phẩm đặc sắc để nâng chất lượng dịch vụ, chủ thể OCOP mở rộng thị trường, còn địa phương có điều kiện phát huy giá trị văn hóa bản địa.

Một chuyển động đáng chú ý là Đà Nẵng đang đưa OCOP ra khỏi những điểm bán truyền thống để hiện diện trực tiếp trên hành trình của du khách, cả trong không gian thực lẫn môi trường số.

Cuối tháng 7/2026, điểm trưng bày sản phẩm “Tinh hoa Đà Nẵng” được khai trương tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. Đây là vị trí đặc biệt bởi sản phẩm địa phương xuất hiện ở một trong những “điểm chạm” cuối cùng trước khi du khách rời thành phố. Những sản phẩm OCOP, đặc sản, thủ công và sản phẩm mang dấu ấn địa phương trở thành món quà gợi nhớ về vùng đất vừa đi qua.

Nếu sân bay mở ra một “cửa ngõ văn hóa” trong không gian thực thì Sàn giao dịch “OCOP - Đặc sản Đà Nẵng” trên ứng dụng Grab, chính thức hoạt động từ ngày 10/8/2026, lại mở rộng cánh cửa ấy trên môi trường số. Từ tháng 8, chương trình hỗ trợ chuẩn hóa dữ liệu cho hơn 80 chủ thể sản xuất, kinh doanh OCOP, chủ yếu là sản phẩm 4 sao, 5 sao, cùng 14 điểm, cửa hàng trưng bày và bán sản phẩm OCOP; từ tháng 9 tiếp tục mở rộng tới các sản phẩm còn lại.

Điểm đáng chú ý là không gian này không chỉ phục vụ đặt mua sản phẩm mà còn hướng tới hiển thị nguồn gốc, đặc trưng và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm. Đà Nẵng đặt mục tiêu thông qua nền tảng số để sản phẩm địa phương tiếp cận thuận tiện hơn với người dân, đặc biệt là khách du lịch trong nước và quốc tế.