Nhạc sĩ Vĩnh Cát: Người viết bản giao hưởng đầu tiên của Việt Nam qua đời ở tuổi 93

Theo thông tin từ nhạc sĩ Trần Lệ Giang, nhạc sĩ Vĩnh Cát qua đời lúc 15h15 ngày 4/3, hưởng thọ 93 tuổi. Ông từng giữ cương vị Giám đốc Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội (nay là Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội), Phó Giám đốc Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Năm 1992, ông được Nhà nước phong học hàm Phó Giáo sư.

Chân dung nhạc sĩ Vĩnh Cát. Ảnh: FBNV.

Nhạc sĩ Vĩnh Cát sinh năm 1934 tại làng Đào Xá, tỉnh Hưng Yên, nhưng lớn lên và gắn bó với Hà Nội từ nhỏ. Cuối năm 1946, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông theo gia đình lên chiến khu Việt Bắc. Tại đây, ông gặp nhạc sĩ Lưu Hữu Phước và bắt đầu bước vào con đường âm nhạc. Từ cái nôi nghệ thuật là Đoàn Thiếu nhi nghệ thuật thuộc Nha Thông tin trung ương, ông sáng tác một số ca khúc đầu tay như: Nhớ Bác Hồ, Việt Bắc.

Năm 1958, ông sáng tác tác phẩm thính phòng piano Tiếng võng du, tổ khúc giao hưởng kịch múa Hái hoa dâng Bác, được công diễn nhân dịp kỷ niệm 70 năm ngày sinh nhật Bác Hồ. Đây cũng là bản nhạc giao hưởng đầu tiên của Việt Nam. Sau này, khi đã hoàn thành chương trình tu nghiệp tại Liên Xô (cũ), ông viết nhiều tác phẩm giao hưởng có giá trị như: Cuộc đối đầu lịch sử, Không chỉ là huyền thoại, cùng nhiều ca khúc cho nhạc kịch hát và điện ảnh, chủ yếu là phim hoạt hình, sân khấu, xiếc, múa rối.

Dịp chào mừng Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhạc sĩ viết bản giao hưởng Đây sông Hồng, sông Cái.

Nhạc sĩ Vĩnh Cát có nhiều bài tham luận, bài viết đăng báo về lý luận, giảng dạy âm nhạc.

Bên cạnh khí nhạc, ông sáng tác nhiều ca khúc quen thuộc với công chúng như "Vườn nhãn quê hương", "Bạn ơi hãy nghe Bến Hải tâm tình", "Hà Nội của ta", "Sông Đà nhịp điệu mùa xuân", "Ngôi sao Hà Nội", "Tuổi trẻ chúng tôi", "Sa Pa - thành phố trong sương". Một số tác phẩm khác được viết cho violon, piano, sân khấu, phim hoạt hình, xiếc và múa rối.

Trong lĩnh vực đào tạo và quản lý, năm 1976 ông được bổ nhiệm làm Phó Hiệu trưởng Trường Âm nhạc Việt Nam. Năm 1982, ông giữ cương vị Phó Giám đốc Nhạc viện Hà Nội. Từ năm 1984, ông chuyển công tác về Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội, lần lượt đảm nhiệm chức Phó Giám đốc và Giám đốc.

Ngoài sáng tác, nhạc sĩ Vĩnh Cát còn tham gia nghiên cứu, giảng dạy và có nhiều bài tham luận về lý luận âm nhạc đăng trên báo, tạp chí chuyên ngành. Ông cũng tham gia biên soạn "Bách khoa thư Hà Nội". Một số tuyển tập của ông đã được xuất bản như "Sa Pa, thành phố trong sương" (Nhà xuất bản Văn hóa, 1985), "Tuyển tập ca khúc Vĩnh Cát" và băng cassette (Hội Nhạc sĩ Việt Nam và DIHAVINA, 1996).

Nhạc sĩ Vĩnh Cát được đánh giá là một trong số ít tác giả hoạt động ở cả 2 lĩnh vực thanh nhạc và khí nhạc. Các sáng tác của ông kết hợp yếu tố dân tộc với ngôn ngữ giao hưởng hiện đại qua nhiều thể loại như: Thơ giao hưởng, Tổ khúc giao hưởng, Giao hưởng nhiều chương...

Bên cạnh hoạt động âm nhạc, ông còn tích cực tham gia công tác bảo tồn di sản văn hóa tại Hà Nội. Ông tham gia các hoạt động tôn tạo di tích như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Cổ Loa, khu phố cổ Hà Nội; đồng thời góp phần phục hồi các loại hình nghệ thuật truyền thống như ca trù, hát xẩm và nhiều lễ hội dân gian. Ông cũng là Giám đốc đầu tiên của Trung tâm Hoạt động Văn hóa - Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

T.Lâm (theo tienphong, dautu)