Nhạc vũ kịch 'Xoè Thái': Kể câu chuyện di sản chạm đến niềm tự hào của người dân

Từ câu chuyện tình yêu thủy chung của đôi trai gái người Thái đến màn đại xòe rực rỡ quy tụ hàng nghìn người, chương trình nghệ thuật “Xòe Thái-Trọn một vòng yêu” đã mở ra một không gian văn hóa giàu bản sắc, nơi những giá trị truyền thống được kể bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại, nơi di sản văn hoá hoà quyện với công nghệ… tạo nên những màn trình diễn chạm đến trái tim của người dân và du khách.

Cảm hứng từ truyện thơ dân gian

Chương trình nghệ thuật “Xòe Thái-Trọn một vòng yêu” diễn ra tối 16/10, tại Sân vận động Nghĩa Lộ, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai, chính thức khai mạc Lễ hội Văn hóa-Du lịch Mường Lò năm 2026.

Điều làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của chương trình là sự hòa quyện tinh tế giữa hình ảnh, âm nhạc và cảm xúc. Từ những đại cảnh núi rừng Mường Lò hùng vĩ được tái hiện bằng công nghệ 3D mapping, những sắc màu thổ cẩm rực rỡ, không gian giao duyên thơ mộng đến các màn diễn xướng dân gian giàu sức sống, tất cả cùng mở ra một bức tranh văn hóa giàu hình ảnh và chất thơ, nơi vẻ đẹp của cảnh sắc, phong tục và tâm hồn người Thái được thể hiện trong ngôn ngữ nghệ thuật sân khấu đương đại.

Chương trình gây ấn tượng bởi quy mô dàn dựng công phu, sự kết hợp hài hòa giữa chất liệu văn hóa dân gian và công nghệ sân khấu hiện đại. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Không chọn cách giới thiệu văn hóa Thái bằng những lát cắt rời rạc, Tổng đạo diễn Lê Hải Yến dựng lên một vở nhạc vũ kịch lấy cảm hứng từ câu chuyện tình yêu trong “Xống chụ xon xao” - kiệt tác truyện thơ dân gian của người Thái.

Câu chuyện bắt đầu từ những rung động đầu đời, đi qua tháng ngày xa cách, đợi chờ, để rồi khép lại bằng cuộc đoàn tụ và hạnh phúc lứa đôi.

Cảm xúc được đẩy lên cao trào khi chương trình đưa vào hai câu thơ nổi tiếng trong “Xống chụ xon xao”: “Không lấy được nhau mùa Hạ, ta sẽ lấy nhau mùa Đông/ Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già.”

Không lấy được nhau mùa Hạ, ta sẽ lấy nhau mùa Đông/ Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Hai câu thơ như lời khẳng định mạnh mẽ về một tình yêu không dễ dàng khuất phục trước nghịch cảnh. Tình yêu ấy có thể bị thử thách bởi thời gian, khoảng cách và những ràng buộc phong tục, nhưng không vì thế mà phai nhạt. Cách đặt câu thơ vào đúng thời điểm cao trào khiến chất liệu văn học dân gian không chỉ có chức năng minh họa mà thực sự trở thành tiếng lòng của nhân vật, đồng thời khơi dậy sự đồng cảm nơi người xem.

Trên hành trình chàng trai đi làm ăn xa, chương trình còn khéo léo lồng ghép hình ảnh phiên chợ vùng cao với sắc màu văn hóa của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Thái… Nhờ đó, câu chuyện tình yêu không khép kín trong số phận của hai nhân vật mà mở rộng ra đời sống sinh động và tinh thần đoàn kết của cộng đồng các dân tộc miền núi.

Cách kể chuyện, cách đưa vẻ đẹp văn hoá, di sản “chạm” đến người xem một cách tự nhiên của chương trình đã tạo nên những sự cộng hưởng cảm xúc đặc biệt. Đó là ở cảnh “siêu đám cưới,” chương trình đã đưa khán giả vượt khỏi vị trí người xem, thực sự hòa mình vào đời sống văn hóa bản làng, cảm nhận sâu sắc sự gắn kết giữa tình yêu đôi lứa và tình nghĩa cộng đồng.

Cảnh lao động sản xuất của bà con Mường Lò. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Từ đám cưới của đôi trai gái, niềm vui lan tỏa đến họ hàng, làng bản. Ngọn lửa tình yêu được thắp lên, rồi những vòng xòe dần hình thành, quy tụ các nhân vật và cộng đồng trong một cuộc hội ngộ đầy hân hoan. Những đội hình múa được dàn dựng công phu, tái hiện các hình tượng hoa văn giàu ý nghĩa của người Thái, khiến vòng xòe không chỉ là một hình thức diễn xướng mà còn mang dáng dấp của một ngôn ngữ văn hóa.

Đặc biệt, không chỉ có 2026 bà con Mường Lò mà hàng nghìn người dân, du khách, các đại biểu Trung ương và địa phương dự chương trình đã cùng nắm tay nhau trong màn đại xòe tượng trưng cho tinh thần đoàn kết dân tộc.

Để di sản được tiếp nối và trao truyền

Xúc động và hạnh phúc khi chương trình có sức lan toả và tạo cảm xúc mạnh mẽ trong khán giả, Tổng đạo diễn Lê Hải Yến cho biết chính tình yêu dành cho văn hóa Thái và thông điệp của chương trình đã trở thành động lực để chị dành trọn tâm sức cho dự án, gác lại những lời mời khác để tập trung toàn bộ thời gian và năng lượng cho “Trọn một vòng yêu.”

Tổng đạo diễn Lê Hải Yến đồng thời là tác giả kịch bản. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, Tổng đạo diễn cho hay đã có rất nhiều khó khăn, áp lực và mệt mỏi, nhưng khi nhìn thấy thành quả của chương trình, sự đón nhận và những cảm xúc chân thành của khán giả, chị quên hết mọi nhọc nhằn.

“Chính tình yêu làm nên sức mạnh để chúng ta gìn giữ, trao truyền và tiếp nối những giá trị văn hóa của dân tộc qua các thế hệ. Đó cũng là ý nghĩa sâu xa nhất của một vòng xòe: Sự gắn kết và sức sống văn hóa không ngừng tiếp nối,” Tổng đạo diễn chia sẻ.

Chuyên gia văn hóa Lê Thanh Tùng, người có nhiều công trình bảo tồn văn hoá Thái, cố vấn văn hoá cho chương trình nhận xét Tổng đạo diễn Lê Hải Yến đã đưa các yếu tố văn hoá dân tộc Thái lên sân khấu rất khéo léo, đan cài nhiều yếu tố văn hóa vào mạch kể chuyện, để mỗi chi tiết không chỉ góp phần làm nên sức hấp dẫn của vở diễn, mà còn tự nhiên khơi mở những lớp trầm tích văn hóa của người Thái.

“Từ phong tục, tập quán, làn điệu dân ca đến những sinh hoạt cộng đồng, tất cả hòa quyện trong câu chuyện tình yêu đôi lứa, tạo nên một không gian văn hóa bản Mường sống động. Những cảnh diễn rất đẹp khiến người xem dâng trào niềm tự hào,” chuyên gia Lê Thanh Tùng chia sẻ.

Trong số hàng chục nghìn khán giả có ông Chinoros Benjachavakul, doanh nhân Thái Lan đã có hơn 20 năm sinh sống tại Việt Nam. Bởi văn hóa của Thái Lan và văn hóa dân tộc Thái của Việt Nam có những nét tương đồng, nên ông xúc động khi xem chương trình.

“Tôi hiểu hết các câu hát ‘khăp’ của người Thái Việt Nam. Những điệu múa, hoa văn, chi tiết văn hóa trong vở diễn này cũng rất quen thuộc khiến tôi xúc động và thấy nhớ quê hương. Đây là một chương trình nghệ thuật rất hay và đẹp,” ông Chinoros chia sẻ.

Màn xòe của hàng nghìn người tạo hình hoa văn đậm nét văn hóa bản địa. (Ảnh: CTV/Vietnam+)

Vượt lên trên sự choáng ngợp về quy mô dàn dựng và hiệu ứng thị giác, điều thực sự chạm đến trái tim người xem chính là những cảm xúc chân thành được kết tinh từ văn hóa, con người và tình yêu dành cho di sản, được gửi gắm qua di sản.

Ở đó, sự hiện diện của các nghệ nhân dân gian, diễn viên người Thái và đông đảo bà con địa phương trên sân khấu mang đến cho chương trình một ý nghĩa vượt ra ngoài hoạt động trình diễn. Họ trực tiếp kể câu chuyện văn hóa của cộng đồng mình, bằng sự am hiểu, niềm tự hào và tình yêu dành cho quê hương./.