Nhận diện và chữa lành nỗi đau bị bỏ rơi thời thơ ấu

Cảm xúc của trẻ thường xuyên bị cha mẹ bỏ qua hoặc hiểu nhầm. (Ảnh: ITN)

Những tổn thương do bị bỏ rơi là một trong những vết thương mạnh mẽ và dai dẳng nhất mà chúng ta mang theo. Nhiều người trẻ sống độc lập, khả năng làm việc nổi bật, thu nhập cũng khá ổn nhưng quan hệ xã hội lại thường ở trạng thái xa lánh, bên trong họ có cảm giác cô đơn sâu sắc.

Cảm giác cô đơn và xa cách này luôn cản trở sự phát triển của các mối quan hệ thân mật, đồng thời khiến mức độ hạnh phúc cá nhân ở mức thấp. Nguyên nhân của vấn đề này thường do sự bỏ bê tình cảm thời thơ ấu.

Ví dụ, trẻ mong muốn bày tỏ cảm giác vui vẻ, nhưng cha mẹ lại đang bận rộn công việc nên không kịp chia sẻ niềm vui cùng con. Hoặc là khi có một trải nghiệm thất vọng buồn bã, cha mẹ không kịp lắng nghe con bằng sự đồng cảm, thậm chí còn nói rằng điều đó chẳng có gì phải buồn.

Cảm xúc của trẻ thường xuyên bị cha mẹ bỏ qua hoặc hiểu nhầm, vô tình gửi đến trẻ một thông điệp: “Cảm xúc của mình không quan trọng”, “Cảm nhận của mình là sai”, “Mình không được chấp nhận”.

Những đứa trẻ trải qua sự bỏ mặc về cảm xúc thời thơ ấu, trải nghiệm cảm xúc của chúng sẽ có “vùng mù”. Chúng khó cảm nhận được trạng thái và nhu cầu thực sự bên trong mình, cũng không hiểu được cảm giác của người khác. Đến khi tự mình trở thành cha mẹ, rất khó để hiểu được nhu cầu cảm xúc của con cái.

Những trải nghiệm bị bỏ rơi về cảm xúc thời thơ ấu này, thường sẽ trở thành rào cản trong các mối quan hệ thân mật khi trưởng thành, thậm chí còn biểu hiện thành các vấn đề tâm lý không thể xem thường.

Lạnh nhạt về cảm xúc

Cảm giác cô đơn không phải đến từ việc không có ai bên cạnh mà là những điều mình thấy quan trọng nhưng không có ai chia sẻ. Trẻ tìm kiếm sự gắn bó cảm xúc từ cha mẹ, những gì nhận lại chỉ là sự thờ ơ. Thiếu sự đầu tư và quan tâm của cha mẹ, trẻ sẽ phát triển thành “mối quan hệ gắn bó phản ứng”.

Lớn lên trong môi trường thiếu vắng yêu thương, trẻ sẽ mất đi khả năng yêu thương và được yêu thương, từ từ trở nên lãnh đạm và ích kỷ, mối quan hệ xã hội trở nên xa cách.

Hình thành cơ chế phủ nhận

Đứa trẻ từng chịu đựng sự bỏ mặc về cảm xúc thời thơ ấu thường không biết bản thân có những nhu cầu cảm xúc gì, thậm chí vì những trải nghiệm bị bỏ mặc đó mà cố tình kìm nén hoặc phủ nhận nhu cầu cảm xúc của mình. Chúng tránh né phản ứng cảm xúc của bản thân, thậm chí còn cảm thấy xấu hổ về nỗi buồn và cơn giận của mình.

Phủ nhận là một cơ chế phòng thủ khá nguyên thủy và đơn giản, bằng cách bóp méo suy nghĩ, cảm xúc và cảm giác của cá nhân trong tình huống chấn thương để tránh nỗi đau tâm lý, hoặc coi những sự kiện không vui là “chưa từng xảy ra” để có được sự an ủi tạm thời về mặt tâm lý.

Đây là cơ chế phòng thủ tâm lý phổ biến nhất, thậm chí là phản ứng bản năng của con người. Bởi vì trải nghiệm cảm xúc tiêu cực là điều mà ai cũng cố gắng tránh, giống như các cơ chế phòng thủ khác, phủ nhận giúp bạn tránh được lo âu.

Thực ra, trên đời này không có bố mẹ nào hoàn hảo, cũng không có tuổi thơ nào hoàn hảo. Khi những chi tiết bị bỏ qua trong cảm xúc khiến tình hình ngày càng trở nên nghiêm trọng, trong quá trình lớn lên đủ đầy về vật chất, trẻ sẽ nhận ra mình đang thiếu thốn về cảm xúc, khi đó vấn đề mới bộc lộ ra.

Dù cách hành xử của bố mẹ có sai sót hay không, những đứa trẻ bị bỏ rơi về cảm xúc sẽ luôn cảm thấy người có vấn đề là chính mình, chứ không phải vì bố mẹ đã làm gì đó khiến chúng thiệt thòi.

Nghiên cứu về sự bỏ rơi cảm xúc trong tuổi thơ không nhằm mục đích trách bố mẹ, mà mong những ai từng bị bỏ rơi về cảm xúc khi còn nhỏ có thể quay lại đối diện với đứa trẻ bên trong mình. Bằng phương pháp đúng đắn, họ có thể chữa lành những tổn thương cảm xúc thời ấu thơ.

Theo edu.com