Nhân lực sẽ quyết định sức hút bán dẫn của Đà Nẵng

Ông Babak Sabi, cố vấn kỹ thuật, nguyên Phó Chủ tịch Amazon và Phó Chủ tịch cấp cao Intel. Ảnh: ĐỨC DUY

Để trở thành điểm đến hấp dẫn của các doanh nghiệp bán dẫn, Đà Nẵng cần ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hệ sinh thái cung ứng và nguồn vốn dài hạn để từng bước nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

* Với hơn 40 năm kinh nghiệm trong ngành, ông đánh giá như thế nào về sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu và cơ hội đối với Việt Nam?

- Ngành bán dẫn toàn cầu hiện tập trung lớn về sản xuất, nghiên cứu và phát triển tại Đài Loan (Trung Quốc). Điều này khiến nhiều khách hàng và doanh nghiệp lo ngại về rủi ro chuỗi cung ứng.

Các doanh nghiệp ngày càng có nhu cầu đa dạng hóa hoạt động sản xuất về mặt địa lý, thay vì tập trung tại một khu vực. Trong bối cảnh đó, Việt Nam là lựa chọn hợp lý, đặc biệt đối với lĩnh vực đóng gói tiên tiến.

Việt Nam có quy mô dân số lớn, lực lượng lao động trẻ và được giáo dục tốt. Đây là tài sản quan trọng đối với bất kỳ quốc gia nào muốn tham gia sâu vào ngành bán dẫn.

Bên cạnh đó, Việt Nam đã có nền tảng ban đầu khi nhiều doanh nghiệp bán dẫn hiện diện và hoạt động. Vì vậy, việc tiến lên các khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng, trong đó có đóng gói tiên tiến, là bước phát triển phù hợp.

Nếu đi đúng hướng và duy trì đầu tư dài hạn, Việt Nam có thể nâng cao đáng kể vị thế trong ngành bán dẫn trong 10-15 năm tới. Tuy nhiên, đây mới chỉ là giai đoạn khởi đầu.

* Khi cân nhắc đầu tư vào Đà Nẵng, doanh nghiệp công nghệ nước ngoài quan tâm nhất đến yếu tố nào?

- Yếu tố quan trọng nhất là nguồn nhân lực, cụ thể là đội ngũ kỹ sư được đào tạo bài bản và có khả năng đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Các công ty sẽ tìm đến những nơi có thể tuyển được nhân sự phù hợp.

Việt Nam có khoảng 100 triệu dân, phần lớn là người trẻ, nên có lợi thế đáng kể về quy mô nguồn lao động.

Tuy nhiên, dân số đông mới chỉ là điều kiện ban đầu. Quan trọng hơn là phải chuyển tiềm năng đó thành đội ngũ kỹ sư, chuyên gia và kỹ thuật viên có kiến thức, kỹ năng phù hợp.

Chính phủ, chính quyền địa phương và các trường đại học cần phối hợp chặt chẽ trong phát triển lực lượng lao động. Chương trình đào tạo nên tập trung vào trí tuệ nhân tạo, sản xuất bán dẫn, đóng gói tiên tiến và các lĩnh vực công nghệ liên quan.

Các trường cũng cần được hỗ trợ nguồn lực để đầu tư chương trình giảng dạy, đội ngũ giảng viên, phòng thí nghiệm và hoạt động thực hành. Khi có lực lượng lao động đủ năng lực, doanh nghiệp sẽ có cơ sở rõ ràng hơn để quyết định đầu tư.

* Theo ông, Đà Nẵng còn thiếu những điều kiện gì để trở thành điểm đến của doanh nghiệp bán dẫn?

- Hiện Đà Nẵng chưa có đầy đủ hạ tầng phục vụ sản xuất bán dẫn, nhất là hệ sinh thái doanh nghiệp cung cấp vật liệu, hóa chất và thiết bị. Vì vậy, nhiều nguyên liệu và yếu tố đầu vào vẫn phải nhập khẩu.

Thành phố cần làm việc với các nhà cung cấp vật liệu, thiết bị để từng bước hình thành hạ tầng cần thiết tại địa phương. Mục tiêu là tạo điều kiện để Đà Nẵng trở thành một trung tâm đóng gói tiên tiến, bên cạnh những địa phương đã có nền tảng công nghiệp và công nghệ như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội.

Ngoài vật liệu và thiết bị, thành phố cần chú ý đến hạ tầng điện, nước, cùng các điều kiện kỹ thuật phục vụ sản xuất. Quy trình nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu sản phẩm phải thuận lợi, minh bạch và hiệu quả.

Những khó khăn này không phải không thể giải quyết. Nhiều địa phương trên thế giới từng gặp các vấn đề tương tự và đã từng bước tháo gỡ. Điều quan trọng là phải tổ chức thực hiện kiên trì, đồng bộ.

Nếu chính quyền tiếp tục cải thiện hạ tầng và mức độ thuận tiện trong hoạt động kinh doanh, sức hấp dẫn của Đà Nẵng đối với doanh nghiệp bán dẫn sẽ rõ nét hơn.

Đà Nẵng đã hình thành và thu hút nhiều doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Ảnh: ĐỨC DUY

* Trung tâm Tài chính quốc tế tại Đà Nẵng có thể hỗ trợ ngành bán dẫn như thế nào, trong khi đây là lĩnh vực cần vốn lớn và thời gian thu hồi dài?

- Trung tâm Tài chính quốc tế cần có tầm nhìn dài hạn, không nên chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn. Phát triển công nghiệp bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian dài và sự đầu tư liên tục vào nghiên cứu, công nghệ, sản xuất và con người.

Vì vậy, trung tâm cần góp phần hướng dòng vốn vào hoạt động nghiên cứu và sản xuất bán dẫn tại Việt Nam. Nguồn vốn không chỉ dành cho các doanh nghiệp đang hoạt động mà còn cần hỗ trợ phát triển nhân lực, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ.

Chính phủ và chính quyền địa phương có thể đóng vai trò kết nối các nguồn vốn dài hạn với chương trình đào tạo, nghiên cứu và sản xuất. Khi nguồn vốn, nhân lực, công nghệ và hạ tầng được kết nối, Đà Nẵng sẽ có điều kiện tốt hơn để thu hút doanh nghiệp công nghệ cao từ nhiều quốc gia.

* Trong 3-5 năm tới, Việt Nam và Đà Nẵng cần tập trung vào những nhiệm vụ nào để phát triển ngành bán dẫn hiệu quả?

- Trước hết, cần tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ. Những doanh nghiệp này có thể thử nghiệm mô hình mới, phát triển công nghệ, đào tạo con người và góp phần hình thành hệ sinh thái tại địa phương.

Thứ hai, cần đào tạo lực lượng lao động theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Chương trình đào tạo không nên chỉ dừng ở kiến thức lý thuyết mà phải giúp người học có khả năng tham gia hoạt động nghiên cứu, thiết kế, đóng gói và sản xuất.

Thứ ba, chính quyền cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tìm hiểu cụ thể doanh nghiệp cần gì, những thủ tục hoặc điều kiện nào đang trở thành rào cản để có giải pháp tháo gỡ.

Đà Nẵng cũng cần đầu tư hạ tầng điện, nước, logistics, nhập khẩu vật liệu và xuất khẩu sản phẩm. Khi các điều kiện nền tảng được chuẩn bị tốt, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin để triển khai các dự án dài hạn.

Việt Nam đang có cơ hội lớn nhờ dân số trẻ, nguồn nhân lực dồi dào và nền tảng ban đầu của ngành bán dẫn. Điều cần thiết lúc này là lựa chọn đúng ưu tiên, đầu tư dài hạn và kiên trì thực hiện.