Nhãn năng lượng mới giúp người mua dễ chọn xe tiết kiệm nhiên liệu

Nhãn năng lượng không còn là tấm tem hình thức

Sau hơn nửa năm Luật số 77/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (gọi tắt là Luật số 77) có hiệu lực. Quy định mới đã giúp thị trường minh bạch thông tin về năng lượng, thông tin trên nhãn năng lượng phải sát với kết quả thử nghiệm được công bố.

Việc dán nhãn năng lượng trên xe mô tô, xe máy sẽ giúp người mua có thêm thông tin quan trọng để so sánh, quyết định lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Nhằm hướng dẫn Luật số 77/2025/QH15, Chính phủ đã ban hành Nghị định 30/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 21/1/2026 và Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 69/2025/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo đó, nhãn năng lượng phương tiện cung cấp thông tin về loại năng lượng sử dụng, mức tiêu thụ năng lượng và kiểu loại phương tiện.

Điểm nhấn quan trọng của Thông tư là yêu cầu mức tiêu thụ năng lượng in trên nhãn năng lượng phương tiện phải phù hợp với mức tiêu thụ năng lượng trong Báo cáo thử nghiệm mức tiêu thụ năng lượng theo quy định của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về trình tự, thủ tục chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới, xe máy chuyên dùng, phụ tùng xe cơ giới trong sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu.

Danh mục phương tiện phải dán nhãn năng lượng, nội dung và quy cách nhãn được quy định thống nhất tại các Phụ lục kèm theo Thông tư. Cục Đăng kiểm Việt Nam công bố thông tin nhãn năng lượng phương tiện của cơ sở sản xuất, doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối, kinh doanh phương tiện trên cổng thông tin điện tử của Cục Đăng kiểm Việt Nam.

Đây là lần đầu các loại xe như: xe điện, hybrid và xe máy được đưa vào cùng một khung quy định dán nhãn năng lượng này.

Khoản 1, Điều 39, Luật số 77/2025/QH15 quy định về dán nhãn năng lượng: Phương tiện, thiết bị và vật liệu xây dựng thuộc danh mục phương tiện, thiết bị và vật liệu xây dựng phải dán nhãn năng lượng phải được dán nhãn trước khi đưa ra thị trường.

Qua nhãn năng lượng, người tiêu dùng có thể đặt các mẫu xe cùng phân khúc lên bàn cân về mức tiêu thụ năng lượng, lợi thế cạnh tranh không còn nằm hoàn toàn ở việc chiếc xe nào có động cơ mạnh hơn. Hiệu suất của động cơ, hộp số, hệ thống hybrid, khả năng thu hồi năng lượng, trọng lượng xe, thiết kế khí động học và chiến lược điều khiển điện tử đều có thể trở thành những yếu tố quyết định.

Đây cũng là lý do công nghệ hybrid, plug-in hybrid và xe điện ngày càng có vai trò lớn trong chiến lược sản phẩm của nhiều hãng. Với xe hybrid, bài toán không đơn giản là tăng công suất mà là tối ưu sự phối hợp giữa động cơ đốt trong và mô-tơ điện để giảm mức tiêu thụ nhiên liệu trong điều kiện vận hành thực tế. Còn xe điện chuyển trọng tâm sang hiệu suất của mô-tơ, pin, hệ thống quản lý năng lượng, khả năng tái tạo năng lượng khi giảm tốc và mức tiêu thụ điện trên quãng đường di chuyển. 

Đối với người sử dụng xe với tần suất cao, chênh lệch mức tiêu thụ năng lượng có thể chuyển thành khoản chi phí đáng kể trong suốt vòng đời phương tiện. Vì vậy, một mẫu xe tiết kiệm hơn có thể tạo lợi thế không chỉ ở thời điểm mua mà còn trong quá trình sử dụng.

Tác động đến ai?

Không chỉ cơ sở sản xuất và doanh nghiệp nhập khẩu, quy định mới xác định cơ sở sản xuất, doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối, kinh doanh, kể cả kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, phải thực hiện công bố và dán nhãn đối với sản phẩm thuộc danh mục bắt buộc. Đây là điểm mới đáng chú ý trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh.

Bên cạnh đó, quy định mới đã bao quát cả xe máy điện, ô tô điện và các dòng hybrid, bởi Thông tư quy định mẫu nhãn riêng cho xe thuần điện, hybrid sạc ngoài, hybrid không sạc ngoài và xe sử dụng động cơ đốt trong.

Thạc sỹ Đỗ Khắc Sơn, Giảng viên đại học Giao thông vận tải cho rằng, với việc dán nhãn năng lượng sẽ giúp minh bạch thông tin hơn, từ đó người tiêu dùng sẽ có thể dễ dàng so sánh giữa các mẫu xe, dễ dàng ra quyết định mua sắm, nhất là đối với những mẫu xe tương đương về giá trị, sức mạnh động cơ nhưng chênh lệch đáng kể mức tiêu thụ năng lượng.

Còn theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc (Đại học Bách khoa Hà Nội): Với ô tô, tác động gần như trung tính. Bởi ngành ô tô Việt Nam đã quen với việc dán nhãn tiêu thụ nhiên liệu từ mười năm nay, hạ tầng thử nghiệm, quy trình công bố, mẫu nhãn đều đã vận hành sẵn, tức không phát sinh thêm chi phí tuân thủ mới.

Công khai thông tin mức tiêu thụ nhiên liệu trên ô tô có thể tạo cuộc cạnh tranh giữa các hãng về mức tiêu thụ nhiên liệu đối với các sản phẩm có cùng công suất.

"Kinh nghiệm 10 năm dán nhãn ô tô ở Việt Nam cho thấy, bản thân tấm nhãn không tạo áp lực đủ mạnh để thay đổi hành vi mua hàng, vì người tiêu dùng vẫn ra quyết định chủ yếu dựa trên công suất, giá, thương hiệu, không phải số lít/100km trên nhãn. Nếu không có gì thay đổi thêm, khó kỳ vọng tạo ra làn sóng đầu tư R&D mới ở nhóm ô tô. Nhãn năng lượng chỉ thực sự trở thành động lực khi được gắn với công cụ chính sách khác như thuế, phí trước bạ, hạn ngạch phát thải theo mức tiêu thụ", PGS.TS Đàm Hoàng Phúc nhấn mạnh.

Tác động thật sự nằm ở xe máy. Đây là lần đầu tiên xe mô tô, xe gắn máy 2 bánh bị đưa vào diện bắt buộc dán nhãn trước khi ra thị trường. Với nhóm này, doanh nghiệp sẽ phát sinh chi phí tuân thủ mới gồm thử nghiệm, công bố, in nhãn theo mẫu quy định.

Cũng theo PGS. TS Đàm Hoàng Phúc, quy định dán nhãn năng lượng trên xe máy là thông tin mới với người mua, tác động nhận thức có thể rõ hơn, dù cũng cần thời gian để kiểm chứng. Về lý thuyết, điều này có thể dần đưa hiệu quả năng lượng thành một tiêu chí so sánh mới bên cạnh giá và thương hiệu.

Điều 2, Thông tư 69/2025/TT-BXD quy định: Thông tư này áp dụng đối với cơ sở sản xuất, doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối, kinh doanh phương tiện bao gồm cả trên nền tảng thương mại điện tử và phòng thử nghiệm mức tiêu thụ năng lượng phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng.