Nhân rộng mô hình trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên phát biểu tại lễ phát động. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Sáng 13/11, tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội (phường Xuân Phương, Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát động Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2026 và tổ chức Hội nghị Mạng lưới các Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam. Giải thưởng năm 2026 tập trung vào 3 chủ đề: “Trường học xanh”, “Giảm thải rác nhựa” và “Sử dụng nước an toàn, tiết kiệm”.

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho rằng, trường học là nơi hình thành kiến thức, nhân cách và thói quen của thế hệ trẻ. Khi việc tiết kiệm điện, nước, phân loại rác hay chăm sóc cây xanh trở thành nếp sinh hoạt hằng ngày, học sinh sẽ hiểu rõ hơn giá trị của tài nguyên và trách nhiệm đối với môi trường. Những thói quen tích cực này không chỉ được duy trì trong nhà trường mà còn có thể lan tỏa đến gia đình và cộng đồng.

Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, xây dựng trường học sinh thái cần gắn với cả hoạt động giáo dục và cách thức quản lý, vận hành nhà trường. Mỗi cơ sở giáo dục cần tạo điều kiện để học sinh được quan sát, thực hành, đề xuất sáng kiến và cùng đánh giá kết quả. Đây cũng là ý nghĩa lâu dài mà Giải thưởng hướng tới.

Để Giải thưởng năm 2026 đạt kết quả thiết thực, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tăng cường phối hợp, phổ biến thể lệ, tiêu chí và khuyến khích các cơ sở giáo dục tham gia; quan tâm hỗ trợ các trường ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo còn khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và thông tin.

Các nhà trường cần chủ động đưa mục tiêu bảo vệ môi trường vào kế hoạch hoạt động, lồng ghép phù hợp trong giảng dạy, sinh hoạt và hoạt động trải nghiệm; khuyến khích học sinh đề xuất sáng kiến, tham gia giải quyết các vấn đề môi trường và duy trì thói quen tốt cả trong lẫn ngoài nhà trường. Đồng thời, Giải thưởng cần phát huy vai trò kết nối, mở rộng hợp tác ASEAN, tạo điều kiện để các trường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ sáng kiến. Các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức xã hội tiếp tục đồng hành, hỗ trợ chuyên môn, học liệu và tập huấn giáo viên, ưu tiên những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đồng quan điểm về vai trò của giáo dục trong bảo vệ môi trường, bà Lê Thái Hà, Giám đốc Quỹ Vì tương lai xanh (Tập đoàn Vingroup) cho rằng, những hành động đơn giản như tái sử dụng bình nước, khóa vòi nước sau khi sử dụng hay cùng chăm sóc một góc sân trường có thể tạo nên thay đổi lớn khi được đông đảo học sinh thực hiện thường xuyên. Giáo dục không chỉ giúp học sinh hiểu vì sao cần bảo vệ môi trường mà còn hình thành thói quen và ý thức trách nhiệm để các em chủ động hành động mỗi ngày.

Theo bà Lê Thái Hà, trường học sinh thái không nhất thiết phải có công trình lớn hay nguồn kinh phí dồi dào. Một sáng kiến đơn giản, phù hợp với điều kiện của nhà trường, có sự tham gia tích cực của thầy cô và học sinh, được duy trì thường xuyên cũng có thể mang lại kết quả thiết thực. Điều quan trọng là những thay đổi tích cực cần tiếp tục được duy trì sau khi Giải thưởng kết thúc.

Quỹ Vì tương lai xanh cũng hoan nghênh việc hình thành Mạng lưới các Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam, qua đó tạo cơ hội để các trường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Lễ phát động Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2026. Ảnh: Bích Hồng/Bnews/vnanet.vn

Chia sẻ tại sự kiện, bà Nông Thúy Hòa, Chủ tịch Hội đồng Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội cho biết, nhà trường lựa chọn phát triển mô hình “Trường học Xanh – Hạnh phúc”, hướng tới xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện, gần gũi với thiên nhiên, đồng thời giáo dục học sinh tình yêu, sự trân trọng và trách nhiệm đối với môi trường sống.

Theo bà Nông Thúy Hòa, trường học xanh không đơn thuần là nơi có nhiều cây xanh, khu vườn đẹp hay các công trình thân thiện với môi trường mà quan trọng hơn là hình thành văn hóa sống xanh. Ở đó, mỗi thầy cô là người truyền cảm hứng, mỗi học sinh là một chủ thể hành động và mỗi hoạt động giáo dục đều góp phần vun đắp ý thức bảo vệ thiên nhiên.

Từ những hành động nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày đến các dự án học tập và hoạt động cộng đồng, nhà trường hướng tới giúp học sinh hiểu rằng bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm chung mà cần bắt đầu từ nhận thức và những việc làm cụ thể.

Sau lễ phát động, các đại biểu tham quan mô hình trường học sinh thái tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội, tìm hiểu không gian vườn trường, triển lãm các ấn phẩm giáo dục và những dự án khởi nghiệp xanh do học sinh thực hiện.

Năm 2025, với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN đã ghi nhận 294 hồ sơ tham gia, đánh dấu mùa giải có quy mô, chất lượng và sức lan tỏa cao nhất kể từ khi triển khai tại Việt Nam.