Nhật Bản đối mặt với tình trạng 'gấu đô thị'

Gần đây, số vụ gấu xuống các thành phố tại Nhật Bản và tấn công người dân đang có xu hướng gia tăng. Tháng trước, tại thành phố Toyota, tỉnh Aichi, một người đàn ông ngoài 50 tuổi đã bị một con gấu ngựa tấn công ngay trước cửa nhà. Ông bị một vết rách sâu trên đầu và tổn thương nghiêm trọng ở mắt phải. Tại Hokkaido, một con gấu nâu đã đột nhập vào một chiếc ô tô đỗ gần nhà và xé nát hàng ghế sau. Năm ngoái, 238 người tại Nhật Bản đã bị thương trong các vụ gấu tấn công, trong đó có 13 người thiệt mạng, cả hai con số này đều cao nhất từ ​​trước đến nay. Tính đến tháng Tám năm nay, số lần nhìn thấy gấu được báo cáo đã vượt quá 20.000 trường hợp, tăng 20% ​​so với năm ngoái.

Những con gấu đi xuống các thành phố theo cách này được gọi là "gấu đô thị" (urban bears), một thuật ngữ kết hợp giữa từ "đô thị" (urban) và "gấu" (bear). Những con gấu này không hề bị 'lạc'. Thay vào đó, chúng đã rời bỏ môi trường sống tự nhiên của mình để bắt đầu sinh sống ở các khu vực rìa thành phố. Hệ quả là, chúng có thể xuất hiện tại các khu dân cư, khu thương mại, hay thậm chí là ngay giữa lòng thành phố.

Tại sao gấu lại tiến vào các thành phố? Thứ nhất, biến đổi khí hậu đã dẫn đến tình trạng thiếu hụt thức ăn trên núi. Trước khi bước vào giai đoạn ngủ Đông, gấu cần tích lũy lượng mỡ dự trữ bằng cách tiêu thụ các loại hạt như hạt sồi và hạt dẻ gai. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu làm giảm sản lượng các loại hạt này, gấu buộc phải rời khỏi núi và tìm đến các thành phố để kiếm ăn. Thứ hai, dân số ở các vùng nông thôn sụt giảm đã dẫn đến sự gia tăng của đất nông nghiệp bị bỏ hoang và nhà cửa trống không. Gấu trú ngụ tại những khu vực này, nơi con người đã rời đi và cây cối mọc um tùm, rồi từ đó di chuyển về phía các thành phố thông qua các cánh đồng hoang hóa và các tuyến đường thủy.

Tại Nhật Bản, nhiều nỗ lực đang được triển khai nhằm xua đuổi gấu. Các thiết bị bay không người lái (drone) trang bị công nghệ hình ảnh nhiệt được sử dụng để theo dõi di chuyển của gấu, trong khi các robot di chuyển khắp khu vực để phun dung dịch cay có tác dụng xua đuổi loài vật này. Ngoài ra, 10.000 chiếc bẫy đã được đặt, đồng thời hoạt động săn bắn cũng được cấp phép nhằm mục đích giảm bớt số lượng gấu.

Vấn đề nảy sinh khi một gấu mẹ bị săn bắn trong nỗ lực loại bỏ loài gấu. Trong hai đến ba năm đầu đời, gấu con luôn ở bên mẹ để học các kỹ năng thiết yếu, chẳng hạn như cách tìm kiếm thức ăn và đào hang. Nếu mất mẹ trong giai đoạn quan trọng này, chúng sẽ không bao giờ học được cách sinh tồn trong tự nhiên. Hệ quả là chúng trở thành những "con gấu thành thị", thường lảng vảng gần các khu dân cư, nơi dễ dàng tìm kiếm thức ăn. Chúng có thể lục lọi thùng rác, phá hoại mùa màng, thậm chí đột nhập vào các cửa hàng để lấy thực phẩm. Nếu vô tình chạm trán con người, chúng còn có thể tấn công. Những con gấu này trở thành một vấn đề nan giải: Để chúng sống trong tự nhiên thì gây ra rắc rối, còn bắt giữ và giam cầm chúng lại tiêu tốn những khoản chi phí khổng lồ.

Các chuyên gia cho rằng, chúng ta cần tìm cách đảm bảo an toàn cho con người, đồng thời tạo điều kiện để loài gấu phát triển trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Tại Hàn Quốc, số lượng gấu ngựa (gấu đen châu Á) cũng đang gia tăng, đòi hỏi phải có sự chuẩn bị tương ứng. Xét cho cùng, vấn đề "gấu xuất hiện ở khu vực đô thị" đặt ra một câu hỏi căn bản: Làm thế nào để con người có thể cùng tồn tại với động vật hoang dã?