Nhật Bản lên kế hoạch chế tạo tên lửa hành trình tầm xa giá rẻ nhằm tối ưu chi phí tác chiến

Nhật Bản đang xây dựng kế hoạch chế tạo một dòng tên lửa hành trình tầm xa giá rẻ chuyên thực hiện nhiệm vụ chống hạm. Mục tiêu then chốt của dự án là khả năng sản xuất và triển khai trên quy mô lớn, qua đó tạo ưu thế áp đảo và làm quá tải hệ thống phòng không của đối phương trong các tình huống tác chiến.

Chiến lược phát triển tên lửa hành trình chi phí thấp

Theo thông tin công bố ngày 3-10, kế hoạch phát triển loại tên lửa diệt hạm mới của Tokyo chú trọng vào việc tận dụng tối đa linh kiện từ lĩnh vực dân sự nhằm kéo giảm giá thành sản xuất. Loại vũ khí này được thiết kế để phối hợp và bổ sung hỏa lực cho các hệ thống tên lửa hành trình chủ lực hiện nay như Type-12 cải tiến và Tomahawk.

Kế hoạch chi tiết sẽ được tích hợp vào Chiến lược An ninh quốc gia mới của Nhật Bản dự kiến thông qua vào cuối năm nay. Theo lộ trình, dự án sẽ khởi động từ tài khóa 2027 (kéo dài từ ngày 1-4-2027 đến ngày 31-3-2028), tiến tới giai đoạn sản xuất thử nghiệm vào tài khóa 2029 và chính thức sản xuất hàng loạt từ tài khóa 2030.

Một tên lửa Tomahawk được phóng từ tàu khu trục JS Chokai của Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản vào tháng 7-2026.

Đánh giá khả năng răn đe từ tàu ngầm năng lượng hạt nhân

Song song với kế hoạch tên lửa giá rẻ, Tokyo cũng xem xét các phương án tăng cường răn đe biển sâu. Tại cuộc họp báo hồi tháng 9, Bộ trưởng Quốc phòng Koizumi Shinjiro tuyên bố Chính phủ Nhật Bản không loại trừ khả năng nghiên cứu sở hữu tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân được trang bị lò phản ứng cỡ nhỏ.

Dòng phương tiện tác chiến dưới nước này sở hữu ưu thế vượt trội về tốc độ và khả năng lặn liên tục nhiều tháng mà không cần nổi lên nạp dưỡng khí, tạo sự khác biệt rõ rệt so với phi đội 23 tàu ngầm diesel-điện mà Lực lượng Phòng vệ trên biển Nhật Bản đang duy trì.

Khó khăn nội tại của ngành công nghiệp quốc phòng

Các sáng kiến vũ khí mới được thúc đẩy trong bối cảnh Nhật Bản nhìn nhận môi trường an ninh khu vực đang ở mức phức tạp nhất kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Dù vậy, ngành công nghiệp quốc phòng nội địa đang gặp nhiều trở ngại lớn khi một số doanh nghiệp quy mô thu hẹp hoặc rút lui khỏi chuỗi cung ứng.

Phân tích từ Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng biên lợi nhuận thấp từ các hợp đồng ký với Bộ Quốc phòng khiến doanh nghiệp khó duy trì sản xuất, thậm chí rơi vào trạng thái chỉ hòa vốn. Bên cạnh đó, theo Trung tâm Stimson, việc Nhật Bản ưu tiên mua sắm khí tài từ nước ngoài suốt một thập niên qua đã thu hẹp thị phần phát triển của các nhà thầu bản địa.

Nền công nghiệp quốc phòng nước này cũng chịu tác động từ sự già hóa dân số nhanh và tình trạng thiếu hụt kỹ sư lành nghề sau đại dịch Covid-19. Đồng thời, quá trình tích hợp các công nghệ then chốt như trí tuệ nhân tạo hay tự động hóa vào dây chuyền sản xuất quân sự vẫn còn khoảng cách nhất định.

Tăng tốc ngân sách và đổi mới chuỗi cung ứng công nghệ

Trong Sách trắng Quốc phòng 2026, Chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae đã xác định việc củng cố năng lực công nghiệp quốc phòng nội địa là nền tảng sống còn để bảo đảm tính tự chủ trong bảo dưỡng, sửa chữa và chế tạo vũ khí cho Lực lượng Phòng vệ.

Để hóa giải bài toán công nghệ và nguồn lực, Nhật Bản chủ trương lôi kéo các doanh nghiệp khởi nghiệp tham gia vào lĩnh vực an ninh, đẩy mạnh việc chuyển giao công nghệ ứng dụng từ khu vực dân sự vào quốc phòng. Tokyo cũng đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu, chia sẻ trang bị kỹ thuật với các quốc gia đồng minh.

Về mặt tài chính, Chính phủ của Thủ tướng Takaichi Sanae đang hướng tới mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP. Vào cuối tháng 8 vừa qua, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đã chính thức đệ trình đề xuất ngân sách kỷ lục 8.900 tỷ yen (khoảng 56 tỷ USD) cho tài khóa 2027 nhằm đáp ứng yêu cầu mua sắm và nghiên cứu phát triển vũ khí mới.