Thúc đẩy hiện đại hóa lưới điện và phát triển BESS tại Việt Nam

Cục Điện lực, Bộ Công thương và Liên minh Năng lượng toàn cầu vì con người và hành tinh đang chuyển sang giai đoạn triển khai biên bản ghi nhớ về hợp tác trong chuyển dịch năng lượng. Các nội dung ưu tiên gồm số hóa lưới điện, phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) và xây dựng năng lực kỹ thuật trong nước.

Các nội dung hợp tác được triển khai trong bối cảnh nhu cầu điện tại Việt Nam tăng nhanh trong khi tỷ trọng năng lượng tái tạo và các nguồn năng lượng phân tán ngày càng lớn. Những thay đổi này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với khả năng quan sát, thu thập dữ liệu và điều phối hệ thống điện.

Phiên họp tổ công tác triển khai MOU về hợp tác trong chuyển dịch năng lượng

Giá trị của BESS phụ thuộc đáng kể vào vị trí và mục đích sử dụng. Hệ thống lưu trữ có thể được triển khai gần các trung tâm phụ tải, tại khu vực có nguồn năng lượng tái tạo lớn hoặc những điểm lưới điện thường chịu áp lực cao. Tùy cách bố trí và vận hành, BESS có thể hỗ trợ cân bằng cung cầu, giảm áp lực lên lưới và nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng hiện có.

Khi số lượng BESS tăng lên, các đơn vị điện lực cần theo dõi và phối hợp nhiều hệ thống lưu trữ tại các địa điểm khác nhau. Điều này đòi hỏi dữ liệu và công cụ số để theo dõi tình trạng lưới điện, dự báo thay đổi và hỗ trợ quyết định vận hành.

Liên minh Năng lượng toàn cầu cho biết đang phát triển một nền tảng quản lý năng lượng và lập lịch vận hành tập trung cho BESS. Nền tảng được thiết kế để theo dõi và tối ưu hóa nhiều hệ thống lưu trữ tại các địa điểm và cấp điện áp khác nhau.

Dựa trên điều kiện vận hành của lưới điện và những tín hiệu như dự báo giá điện, nền tảng có thể hỗ trợ xác định thời điểm và phương thức sạc và xả phù hợp cho từng hệ thống. Cách tiếp cận này hướng tới tối ưu hóa giá trị vận hành và hiệu quả kinh tế của các hệ thống lưu trữ phân tán, đồng thời cung cấp thêm thông tin phục vụ quản lý và vận hành hệ thống điện.

Theo ông Biswarup Ghosh, Giám đốc Toàn cầu phụ trách mảng lưới điện tương lai của liên minh, khi số lượng hệ thống lưu trữ tăng lên, phần mềm, dữ liệu và khả năng điều phối sẽ ảnh hưởng đáng kể đến giá trị mà BESS tạo ra cho lưới điện.

Song song với phát triển công cụ số, các bên đang trao đổi về đề xuất ra mắt Trung tâm Chất lượng cao về BESS. Trung tâm được định hướng phục vụ nghiên cứu, đào tạo, thử nghiệm, chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm về công nghệ lưu trữ năng lượng.

Đối tượng hướng tới gồm cơ quan quản lý, đơn vị điện lực, doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức nghiên cứu tại Việt Nam. Cục Điện lực và các đối tác sẽ tiếp tục trao đổi về mô hình hoạt động, phạm vi chức năng, nguồn lực và lộ trình triển khai.

TS. Hoàng Anh, Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật điện tại Trường Điện và điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, vai trò ngày càng lớn của pin lưu trữ năng lượng kéo theo nhu cầu nâng cao chuyên môn trong nước đối với các cơ quan, tổ chức tham gia quy hoạch, quản lý, triển khai và vận hành hệ thống.

Việt Nam cũng cần tiếp tục nghiên cứu cách thức BESS tạo ra và được ghi nhận những giá trị khác nhau cho hệ thống điện. Tùy cấu trúc thị trường, cơ chế giá và mục đích sử dụng, BESS có thể cung cấp các dịch vụ như dịch chuyển năng lượng theo thời gian, hỗ trợ phụ tải đỉnh và hỗ trợ vận hành hệ thống.

Ông Biswarup Ghosh, Giám đốc Toàn cầu phụ trách mảng lưới điện tương lai của Liên minh Năng lượng toàn cầu vì con người và hành tinh. Ảnh: Quỳnh Chi

Đưa giải pháp vào vận hành thực tế

Ngày 29/9/2026, Liên minh Năng lượng toàn cầu ký Biên bản ghi nhớ về chuyển dịch năng lượng và hiện đại hóa lưới điện với Tổng công ty Điện lực TP.HCM. Trong sáu tháng đầu, hai bên triển khai chương trình Utility Charter nhằm đánh giá hệ thống hiện có của EVNHCMC, xác định các ưu tiên và xây dựng lộ trình triển khai.

Các nội dung hợp tác tiềm năng gồm xây dựng bản sao số của lưới điện phân phối, quản lý các nguồn năng lượng phân tán và phát triển các giải pháp BESS. Việc triển khai tại đơn vị điện lực sẽ cung cấp thêm dữ liệu và kinh nghiệm từ điều kiện vận hành thực tế, phục vụ quá trình hiện đại hóa lưới điện tại Việt Nam.

Theo bà Minh Nguyễn, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Liên minh Năng lượng toàn cầu, Việt Nam có tiềm năng trở thành một trung tâm quan trọng về hiện đại hóa lưới điện trong khu vực Đông Nam Á. Theo bà, quá trình này tạo cơ hội để Việt Nam phát triển những giải pháp phù hợp với nhu cầu trong nước và tích lũy kinh nghiệm có thể chia sẻ rộng rãi hơn trong khu vực.

Trong khi đó, ông Tăng Thế Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công thương) cho biết, hiện đại hóa lưới điện Việt Nam đòi hỏi sự hợp tác và phối hợp kỹ thuật liên tục khi hệ thống ngày càng tích hợp nhiều nguồn năng lượng tái tạo và công nghệ mới.

Cũng theo ông Hùng, Cục Điện lực và Liên minh Năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục nghiên cứu các sáng kiến hợp tác dựa trên nhu cầu thực tế của Việt Nam và thế mạnh của các đối tác quốc tế, hướng tới tăng cường chia sẻ tri thức, kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực cho quá trình chuyển dịch năng lượng.