Nhật Bản thiếu trầm trọng lao động xây dựng

Không dám nhận dự án vì thiếu lao động

Tỷ lệ sinh giảm và lực lượng lao động già hóa đã khiến dân số trong độ tuổi lao động của Nhật Bản suy giảm nhanh chóng. Trong lĩnh vực xây dựng, theo một số tính toán, khoảng 1,5 triệu lao động lành nghề, tương đương 45% tổng lực lượng, dự kiến nghỉ hưu trong thập kỷ tới.

Cận cảnh “Stealth House”, ngôi nhà in 3D cao hai tầng có khả năng chống động đất đầu tiên tại Nhật Bản (Nguồn: CNN).

Theo Nikkei Asia, trong cuộc khảo sát được thực hiện với 71 công ty xây dựng hàng đầu Nhật Bản, chỉ 22% trong số 45 doanh nghiệp cho biết họ có thể nhận các đơn hàng quy mô lớn mới trong tài khóa 2026.

Trong khi đó, 69% cho biết thời điểm sớm nhất họ có thể nhận thêm dự án lớn là từ tài khóa 2027 trở đi. Trong số này, 7% doanh nghiệp cho biết phải đến năm tài khóa 2030 hoặc muộn hơn mới có thể tiếp nhận các dự án mới.

Lý do được nhắc đến nhiều nhất là tình trạng thiếu lao động. Đặc biệt, nhiều công ty gặp khó khăn về nhân sự có kỹ năng chuyên môn như lắp đặt thiết bị điện, điều hòa không khí và hạng mục kỹ thuật khác. Bên cạnh đó, chi phí xây dựng tăng cao cũng là nguyên nhân khiến doanh nghiệp thận trọng hơn.

Theo thống kê của Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản, các dự án xây dựng và kỹ thuật dân dụng ngoài lĩnh vực nhà ở có dấu hiệu đình trệ rõ rệt. Tình trạng chậm tiến độ, thậm chí hủy kế hoạch phát triển do thiếu lao động, ngày càng xuất hiện thường xuyên.

Đẩy mạnh số hóa, ứng dụng công nghệ

Trước sức ép đó, Chính phủ Nhật Bản và bản thân các công ty xây dựng nước này đang tìm cách tăng năng lực bằng cách đẩy mạnh số hóa và ứng dụng công nghệ để cải thiện hiệu quả.

Nhật Bản đã đầu tư mạnh xây dựng tự động hóa từ những năm 1980 và khởi động sáng kiến "i-Construction" vào năm 2015. Đây là chương trình hợp tác giữa chính phủ và khu vực tư nhân nhằm số hóa ngành xây dựng, đồng thời tích hợp các giải pháp công nghệ thông tin vào máy móc xây dựng. Năm 2024, sáng kiến này được mở rộng sang giai đoạn hai, đặt mục tiêu giảm 30% lao động vào năm 2040.

Đặc biệt, một trong những giải pháp công nghệ đang được nhiều doanh nghiệp Nhật Bản hướng tới là xây dựng bằng công nghệ in 3D.

Ông Tetsuya Ishida, Giáo sư kỹ thuật xây dựng tại Đại học Tokyo cho rằng, công nghệ xây dựng in 3D (hay 3DPC) đóng vai trò then chốt trong quá trình này, bởi đây là công nghệ trực tiếp chuyển hóa dữ liệu số thành không gian vật lý.

Khi kết hợp với các công nghệ khác như xây dựng lắp ghép, thiết kế dựa trên AI và thiết bị hạng nặng tự hành, mức tăng năng suất tiềm năng có thể lên tới 40% vào năm 2030. Ước tính, xây dựng lắp ghép là thị trường trị giá 26 tỷ USD tại Nhật Bản vào năm 2025.

Một ví dụ mới nhất là startup công nghệ xây dựng Kizuki đã hợp tác với hơn 20 công ty, trong đó có ONOCOM, để xây dựng "Stealth House", ngôi nhà in 3D có khả năng chống động đất. Công trình này đánh dấu ngôi nhà hai tầng in 3D đầu tiên của Nhật Bản.

Ngôi nhà cao 6m, diện tích 50m2, được in trực tiếp tại công trường chỉ trong 14 ngày, từ phần móng đến tường chắn mái, bằng một máy in giàn cổng cỡ lớn.

Công nghệ xây dựng in 3D từ lâu được kỳ vọng nhờ khả năng tiết kiệm thời gian, giảm nhu cầu lao động, tăng độ an toàn tại công trường và cắt giảm đáng kể lượng vật liệu lãng phí. Công nghệ này cũng cho phép triển khai thiết kế linh hoạt, khác biệt hơn so với phương pháp xây dựng truyền thống.