Nhất Trống tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám: Muôn vẻ trống truyền thống Việt Nam

Trống Đọi Tam (Ninh Bình) trong chương trình "Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến." (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Từ 14-20/9 tại Hậu viên nhà Thái Học, di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) trưng bày loạt trống Việt thuộc chương trình "Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến," Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.

Chương trình thuộc Festival Thăng Long-Hà Nội lần thứ 2 (năm 2026), đồng thời hưởng ứng kỷ niệm 950 năm thành lập trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám nhận xét trống đã trở thành một hình ảnh rất quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Việt. Phía sau mỗi tiếng trống là các lớp giá trị về lịch sử, nghề thủ công, lễ hội, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng.

Ông Lê Xuân Kiêu. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Từ đó ban tổ chức mong muốn giúp công chúng hiểu sâu hơn những giá trị ấy, đồng thời nhận diện rõ hơn vai trò của các nghệ nhân và cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền tri thức nghề qua nhiều thế hệ.

"Khi được giới thiệu trong không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tiếng trống tạo nên sự kết nối giàu ý nghĩa giữa di sản vật thể với các giá trị văn hóa phi vật thể, giữa truyền thống với đời sống hôm nay. Đây cũng là cách chúng tôi mong muốn đưa di sản đến gần hơn với công chúng: không chỉ để xem mà còn để hiểu, trải nghiệm và cảm nhận được chiều sâu văn hóa ẩn chứa trong mỗi giá trị quen thuộc," ông Lê Xuân Kiêu chia sẻ.

Nhờ gần gũi, dễ sử dụng và dễ kết nối cộng đồng, trống có mặt nhiều nơi trên khắp Việt Nam, kéo theo nhiều làng nghề truyền thống gắn với chế tác và sử dụng trống.

Không gian trưng bày nhiều loại trống với kích thước và đặc trưng khác nhau để du khách trải nghiệm, tìm hiểu. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Tại chương trình "Nhất trống," ban tổ chức đã giới thiệu đến một số làng nghề và vùng văn hóa nổi tiếng như làng trống Đọi Tam (Ninh Bình), làng trống Lâm Yên (Quảng Nam), làng trống Bình An (Long An), không gian văn hóa trống Tây Nguyên cùng một số địa phương khác... nhằm giới thiệu cho du khách.

Bên cạnh các hiện vật, người xem có thể khám phá lịch sử trống Việt qua tư liệu, hình ảnh, sản phẩm và công cụ chế tác; đồng thời trải nghiệm quy trình làm trống, từ lựa chọn nguyên liệu, tạo tang trống, xử lý độ căng bề mặt đến hoàn thiện sản phẩm.

Ngoài việc tôn vinh, "Nhất trống" cũng là dịp để truyền đi sự lưu ý và nhắc nhở về trao truyền và gìn giữ nghề cổ, gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp.

Nhà sưu tầm Đặng Minh Tâm. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Theo nhà sưu tầm Đặng Minh Tâm, người dành nhiều tâm huyết cho văn hóa Tây Nguyên, hiện số lượng trống cổ tại các buôn làng đang giảm mạnh. Lý do không chỉ nằm ở tình trạng hao hụt các nguồn gỗ quý hiếm - nguyên liệu quan trọng làm trống, mà còn ở việc ngày càng ít người trẻ nối nghề.

Thông qua các màn trình diễn, điệu trống truyền thống... tại các sự kiện văn hóa, nhóm của ông Đặng Minh Tâm kỳ vọng góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của trống cổ Tây Nguyên, gìn giữ “nhịp thở đại ngàn không bao giờ tắt"./.