Nhiếp ảnh tôn vinh bản sắc cộng đồng

Không chỉ ghi lại những khoảnh khắc của đời sống, nhiếp ảnh còn lưu giữ ký ức, bản sắc cộng đồng và góp phần nâng cao ý thức bảo tồn di sản. Qua từng khuôn hình, những giá trị văn hóa truyền thống của Đà Nẵng được giới thiệu đến đông đảo công chúng.

Vòng mây cột trâu lễ hội dân tộc Cor. Ảnh: NSNA ĐẶNG KẾ ĐÔNG

Vòng mây cột trâu lễ hội dân tộc Cor. Ảnh: NSNA ĐẶNG KẾ ĐÔNG

Triển lãm “Sắc màu văn hóa các dân tộc thành phố Đà Nẵng 2026”, do Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố và Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng phối hợp với Bảo tàng Điêu khắc Chăm tổ chức nhân dịp chào mừng ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 là dịp giới thiệu rộng rãi hơn những giá trị ấy đến công chúng bằng ngôn ngữ nghệ thuật nhiếp ảnh.

Những lát cắt văn hóa

Không gian văn hóa Đà Nẵng hội tụ nhiều sắc thái và giá trị di sản. Đó là văn hóa Chăm, Cơ Tu, Co, Ca Dong, M’nông, Giẻ -Triêng... cùng hiện diện, góp phần bồi đắp nên diện mạo văn hóa đa dạng của vùng đất.

Tại triển lãm “Sắc màu văn hóa các dân tộc thành phố Đà Nẵng 2026”, 70 tác phẩm được tuyển chọn từ các đợt thực tế sáng tác đề tài miền núi của các nghệ sĩ nhiếp ảnh.

Với không gian thị giác giàu sắc màu văn hóa, người xem có thể bắt gặp điệu múa Chăm uyển chuyển, những dấu tích thâm trầm, huyền bí của tháp Chăm Mỹ Sơn; điệu múa tung tung da dá trong không gian làng văn hóa Cơ Tu; những cuộc đấu chiêng của đồng bào Co và các lễ hội truyền thống ở miền núi.

Bên cạnh đó là gương mặt của các già làng, bà mẹ, em bé; những phong tục, sinh hoạt đời thường như sơn nữ giã gạo, dệt thổ cẩm, lấy nước... Mỗi bức ảnh là một lát cắt về con người và vùng đất, nơi di sản được gìn giữ qua nếp sống, phong tục và sinh hoạt cộng đồng.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Thân Nguyên, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật thành phố, Chủ tịch Hội đồng tuyển chọn, cho rằng nhiếp ảnh văn hóa cần vượt qua cách nhìn thông thường, không chỉ tìm kiếm những khoảnh khắc đẹp, lạ hay sắc nét mà phải hướng đến khám phá những giá trị có chiều sâu.

Người cầm máy không chỉ cần con mắt tinh tường mà còn phải có hiểu biết, lòng trắc ẩn và thái độ tôn trọng đối với đối tượng sáng tác.

Và những tác phẩm nhiếp ảnh đẹp là những bức ảnh có thông điệp. Các nội dung văn hóa sâu sắc, hay những thông tin cụ thể đi vào nhiếp ảnh và thành những câu chuyện giàu cảm xúc, sẽ khiến người xem muốn tìm hiểu thêm về sự vật, vùng đất.

Bên cạnh sự tôn vinh các tác phẩm nghệ thuật, nhiếp ảnh còn góp phần xây dựng nguồn tư liệu quý về hình ảnh phục vụ tuyên truyền giáo dục, bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào vùng cao, góp phần kết nối văn hóa.

Nghề truyền thống đồng bào Cadong. Ảnh: NSNA ĐẶNG KẾ ĐÔNG

Nghề truyền thống đồng bào Cadong. Ảnh: NSNA ĐẶNG KẾ ĐÔNG

Lưu giữ ký ức, tiếp nối di sản

Trong quá trình đô thị hóa và những chuyển biến của đời sống hiện đại, nhiều không gian văn hóa truyền thống đang dần thay đổi. Một số phong tục, tập quán thu hẹp môi trường thực hành; nghề thủ công đứng trước nguy cơ mai một; việc tiếp nối tri thức văn hóa giữa các thế hệ cũng gặp nhiều thách thức...

Vì vậy, nhiếp ảnh có ý nghĩa như một phương thức lưu giữ ký ức, góp phần nhận diện và bảo tồn những giá trị đang hiện diện trong đời sống cộng đồng.

Nhà thơ Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật thành phố cho rằng, khi nhiếp ảnh hướng đến việc ghi lại những giá trị văn hóa truyền thống cũng là giúp công chúng nhận diện vai trò của con người trong việc gìn giữ di sản.

Bởi di sản không phải những giá trị bất biến nằm lại trong quá khứ, mà chỉ thực sự có sức sống khi được cộng đồng thực hành, trao truyền và tiếp tục sáng tạo trong điều kiện mới.

Theo ông Khiêm, 70 tác phẩm tại triển lãm lần này không chỉ là kết quả của một hoạt động sáng tác mà còn gợi mở hướng khai thác nhiếp ảnh trong công tác bảo tồn di sản.

Những tác phẩm ảnh nghệ thuật cần được hệ thống hóa, chú giải và lưu trữ khoa học để hình thành nguồn tư liệu phục vụ nghiên cứu, giáo dục và quảng bá văn hóa các dân tộc.

Đặc biệt, cần khuyến khích nghệ sĩ nhiếp ảnh thực hiện những dự án dài hơi, trở lại các bản làng, theo chân nghệ nhân, ghi lại sự biến đổi của nghề truyền thống, phong tục, lễ hội và không gian sinh hoạt cộng đồng.

Những bộ ảnh được thực hiện qua nhiều thời điểm sẽ giúp nhận diện quá trình vận động của di sản, những giá trị đang được phát huy cũng như những yếu tố có nguy cơ mai một. Đây sẽ là cơ sở để có thêm những giải pháp bảo tồn, gìn giữ phù hợp.

Ngoài ra, việc phát huy vai trò của nhiếp ảnh trong bảo tồn di sản cần có sự kết nối với các lĩnh vực văn học, âm nhạc, mỹ thuật, sân khấu và nghiên cứu văn hóa dân gian.

Sự phối hợp này sẽ mở ra những cách tiếp cận đa chiều, giúp di sản được nhìn nhận sâu sắc hơn. Trong đó, cộng đồng chủ thể cần được đặt ở vị trí trung tâm, vừa là đối tượng phản ánh, vừa là người trực tiếp gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa của mình.

THẠCH HÀ

Nguồn Đà Nẵng: https://baodanang.vn/nhiep-anh-ton-vinh-ban-sac-cong-dong-3358889.html