Nhiều bạn trẻ bỏ ăn, phải dùng thuốc ngủ khi đối diện với 'khủng hoảng hiện sinh'

Bên ngoài ổn, bên trong lại trống rỗng

Nhật Minh, sinh viên năm hai Học viện Ngoại giao, là một chàng trai có hành trình học tập đáng nể. Cậu từng giành Huy chương Vàng cuộc thi WICO 2022 tại Hàn Quốc, duy trì danh hiệu học sinh giỏi suốt 12 năm và từng trúng tuyển thẳng vào Trường Đại học Luật Hà Nội trước khi quyết định chọn bến đỗ hiện tại. Thế nhưng, phía sau hình ảnh ấy, Minh luôn cảm thấy bản thân phải "gồng mình" để đáp ứng sự kỳ vọng từ những người xung quanh.

Áp lực vô hình ấy vốn đã âm ỉ từ lâu, nhưng chỉ thực sự bùng phát thành một cuộc khủng hoảng sau khi Minh trải qua một biến cố cá nhân. Từ một người luôn nỗ lực duy trì hình ảnh hoàn hảo, cậu trở nên khép kín, thường xuyên cảm thấy cô đơn và mất phương hướng.

“Mình không nói ra việc bản thân cảm thấy cuộc sống vô nghĩa, nhưng trong đầu lúc nào cũng quẩn quanh những câu hỏi như 'mình là ai', 'mình sống để làm gì'. Đặc biệt là những lúc bế tắc, mình hoàn toàn không biết phải làm gì với hiện tại”, nam sinh viên chia sẻ.

Nhiều bạn trẻ bỏ ăn, phải dùng thuốc ngủ khi đối diện với "khủng hoảng hiện sinh". (Ảnh minh
họa)

“Có những ngày mình bỏ bữa, phải dùng đến thuốc mới có thể ngủ được. Ăn mà không thấy vị, như đang nhai rơm. Đêm thì cứ đi lại trong phòng, suy nghĩ về những điều đáng ra phải xảy ra nhưng lại không xảy ra”, Minh nói.

Những đêm mất ngủ kéo dài là chuỗi suy tư về tương lai, xen lẫn cảm giác lãng phí hiện tại và mắc kẹt trong quá khứ. Áp lực phải duy trì hình ảnh một người “luôn giỏi giang” trong khi bản thân trống rỗng khiến tình trạng ngày càng nặng nề.

Không chỉ dừng lại ở cá nhân, trạng thái này còn khiến Minh dần thu mình lại trong các mối quan hệ. “Mình ngày càng sống khép kín hơn, ngại chia sẻ và lúc nào cũng cảm thấy cô đơn, u tối”, Minh cho biết.

Không chỉ riêng Nhật Minh, nhiều người trẻ khác cũng rơi vào trạng thái khủng hoảng hiện sinh, dù bề ngoài vẫn duy trì cuộc sống ổn định.

Trang Anh (2002, Hà Nội), một Content creator trên nền tảng TikTok với hơn 600.000 người theo dõi, từng trải qua giai đoạn khủng hoảng kéo dài dù hình tượng của Trang Anh được xem là “thành công” trong mắt người khác.

“Mỗi khi thức dậy, mình lại tự vấn bản thân có đang đi đúng đường không, mình giỏi điều gì, mình đang cố gắng vì điều gì. Lướt mạng xã hội thì thấy toàn những người giỏi, thành công, rồi lại thấy mình nhỏ bé. Tối về lại nghĩ “cả đời mình cứ thất bại thế này à”, cô chia sẻ. Khi tìm kiếm thông tin trên mạng và đối chiếu với các biểu hiện được chia sẻ, cô nhận thấy bản thân có các dấu hiệu trùng khớp với trạng thái “khủng hoảng hiện sinh”.

Những suy nghĩ như vậy cứ lặp lại mỗi ngày, tạo thành vòng xoáy so sánh - tự ti - hoài nghi. Trong giai đoạn khó khăn nhất, Trang Anh cho biết cô bị mất ngủ kéo dài, thường xuyên cáu gắt, dần tách mình khỏi các mối quan hệ và giảm sút hiệu suất công việc. “Đêm về thì trống rỗng, chỉ muốn ở một mình. Những việc đơn giản trước đây cũng trở nên rất khó khăn”, cô chia sẻ.

“Đỉnh điểm là khi bản thân bị rối loạn cảm xúc lưỡng cực chuyển sang trầm cảm", Trang Anh kể.

Dù ở những hoàn cảnh khác nhau, điểm chung giữa hai người trẻ là cảm giác lạc lối ngay trong chính cuộc sống của mình - nơi mà những câu hỏi về ý nghĩa sống không còn là thoáng qua, mà trở thành trạng thái kéo dài, chi phối suy nghĩ, cảm xúc và cả cách họ tồn tại mỗi ngày.

Sự rạn nứt trong hệ thống niềm tin cốt lõi

Trạng thái hoang mang về ý nghĩa cuộc sống đang dần trở nên phổ biến ở nhiều người trẻ. Trên các nền tảng mạng xã hội, không khó để bắt gặp những bài viết chia sẻ về cảm giác trống rỗng, mất phương hướng hay tự nghi ngờ bản thân. Những dòng trạng thái ngắn, những bài đăng ẩn danh hay các đoạn tâm sự dài cho thấy một điểm chung: nhiều người trẻ đang loay hoay trong hành trình tìm kiếm bản sắc và ý nghĩa sống của chính mình.

Chia sẻ với Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam - Báo Tiền Phong, dưới góc độ khoa học tâm lý, ThS.BS Phạm Văn Giào - Viện trưởng Viện ứng dụng Khoa học Tâm lý - Giáo dục cho rằng khủng hoảng hiện sinh không đơn thuần là cảm xúc tiêu cực nhất thời.

“Đó là khi những câu hỏi như ‘tôi là ai’, ‘tôi sống để làm gì’ không còn là suy tư thoáng qua, mà trở thành áp lực nội tâm dai dẳng, buộc cá nhân phải tái định nghĩa chính mình”, ông cho biết.

Ông Giào cũng phân biệt, khủng hoảng hiện sinh khác với stress thông thường ở chỗ không gắn với một áp lực cụ thể, mà liên quan đến hệ giá trị và ý nghĩa sống. Nếu kéo dài, trạng thái này có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức khỏe tinh thần của người đang gặp phải.

Theo ông, khủng hoảng hiện sinh không mặc định là bệnh lý, mà trong nhiều trường hợp là một quá trình phát triển giúp cá nhân tái cấu trúc bản sắc. Tuy nhiên, nếu kéo dài và thiếu nguồn lực hỗ trợ, trạng thái này có thể chuyển biến theo hướng tiêu cực.

Ths.BS Phạm Văn Giào chia sẻ: “Cần đặc biệt lưu ý khi cảm giác trống rỗng kéo dài, chức năng học tập và công việc suy giảm, hoặc xuất hiện những suy nghĩ tiêu cực về bản thân”.

Ở góc độ tâm thần học, việc suy nghĩ kéo dài, mất ngủ và tự tách mình khỏi xã hội có thể tạo thành một vòng xoáy khép kín: càng suy nghĩ - càng cô lập - càng mất cân bằng. Khi đó, không chỉ sức khỏe tâm lý bị ảnh hưởng, mà các khía cạnh khác của đời sống như học tập, công việc và các mối quan hệ cũng suy giảm theo.

Từ những câu chuyện cá nhân đến phân tích của chuyên gia, có thể thấy khủng hoảng hiện sinh không còn là trạng thái hiếm gặp, mà đang dần trở thành một trải nghiệm phổ biến ở người trẻ. Khi những câu hỏi về ý nghĩa của việc tồn tại ngày càng xuất hiện nhiều hơn, điều đáng lo không chỉ nằm ở bản thân những câu hỏi, mà ở việc chúng kéo dài, lặp lại và âm thầm bào mòn đời sống tinh thần của mỗi người.

Để vượt qua sự khủng hoảng này, chuyên gia cho rằng người trẻ không nên quá áp lực trong việc tìm kiếm “mục đích sống” ngay lập tức. Thay vào đó, ý nghĩa có thể được hình thành từ những hành động nhỏ, có ích mỗi ngày. Đồng thời, việc chấp nhận sự bất định, cho phép bản thân được thử, được sai và chủ động kết nối với người khác cũng là những yếu tố quan trọng giúp giảm bớt cảm giác khủng hoảng.