Nhiều ca tay chân miệng nặng tái nhiễm, bác sĩ kỳ vọng sớm có vaccine

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong tuần 13, TP.HCM ghi nhận 940 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, tăng 42,7% so với trung bình 4 tuần trước. Tổng số ca tay chân miệng tích lũy từ đầu năm 2026 đến tuần 13 là 9.107 ca, tăng 191,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, chủng virus EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm, với sự xuất hiện của biến thể C1 mang độc lực cao và có khả năng "né miễn dịch", khiến trẻ dù từng mắc tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm.

Trẻ tái nhiễm tay chân miệng nhiều lần

Bệnh nhi P.D.T. (5 tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp) đang điều trị bệnh tay chân miệng tại Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP.HCM. Theo người nhà bệnh nhi, đây đã là lần thứ 4 bé mắc tay chân miệng, triệu chứng bệnh tương tự những lần trước.

“Ban đầu là bé có biểu hiện sốt, gia đình có đưa bé đến bệnh viện địa phương điều trị nhưng cứ hạ sốt được một lúc là bé sốt lại. Sau đó, trong miệng bé có xuất hiện vài vết mụn nước khiến việc ăn uống rất khó khăn. Vì triệu chứng khá giống những lần trước nên gia đình xác định bé mắc tay chân miệng nên chuyển viện đưa bé lên TP.HCM”, mẹ bệnh nhi cho biết.

Số ca mắc tay chân miệng tại TP.HCM vẫn ở mức cao, nhiều ca bệnh nặng.

Còn với bé M.H. (3 tuổi, ngụ TP.HCM) đây là lần thứ 2 bé phải nhập viện vì bệnh tay chân miệng.

Khoảng 1 tuần trước, bé vẫn đi học, sinh hoạt, ăn uống và vui chơi, không có biểu hiện bất thường rõ rệt. Sau đó bé bắt đầu sốt cao kéo dài, tuy nhiên không nổi ban ở tay, chân nên gia đình chủ quan, không nghĩ là bệnh tay chân miệng.

Mẹ bệnh nhi cho biết: “Vết mụn nước chỉ xuất hiện bên trong miệng nên rất khó phát hiện. Gia đình đã kiểm tra bên ngoài nhưng không thấy dấu hiệu gì bất thường nên chủ quan, nghĩ rằng bé không sao. Đến khi phát hiện các vết loét trong miệng thì mới biết bé đã mắc bệnh”.

Theo ThS. BS Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng 2, có phụ huynh vẫn nghĩ rằng trẻ chỉ mắc tay chân miệng một lần nhưng đó là sai lầm. Thực tế, nhiều trẻ nhập viện do mắc tay chân miệng tới tận lần thứ 4, thứ 5 do bệnh gây ra bởi nhiều chủng virus. Thậm chí, những lần mắc sau vẫn có thể diễn tiến nặng, gây biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, phù phổi nếu nhiễm phải chủng virus độc lực cao.

Kỳ vọng sớm có vaccine phòng bệnh

Mới đây, Bộ Y tế đã cấp phép vaccine Envacgen phòng tay chân miệng do virus EV71, mở thêm giải pháp giảm ca nặng, biến chứng và không qua khỏi ở trẻ nhỏ.

Bệnh nhi mắc tay chân miệng điều trị tại Bệnh viện Nhi Đồng 2.

Vaccine phòng bệnh tay chân miệng được khuyến nghị cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Vaccine được chứng minh an toàn, có hiệu quả bảo vệ đến gần 97%, duy trì miễn dịch lâu dài giúp chống lại bệnh tay chân miệng do chủng EV71 gây ra. Đây là chủng virus có độc lực cao, thủ phạm chính gây ra các biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp ở trẻ nhỏ.

Mặc dù vaccine đã được cấp phép lưu hành tại Việt Nam với thời hạn 3 năm, hiện Bộ Y tế chưa công bố thông tin cụ thể về kế hoạch tiêm chủng diện rộng, chi phí mỗi liều cũng như thời gian triển khai chính thức trên toàn quốc.

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng theo mùa, đặc biệt tại các đô thị lớn, sự xuất hiện của vaccine được kỳ vọng sẽ góp phần giảm số ca mắc nặng, hạn chế ca không qua khỏi và giảm áp lực cho hệ thống y tế.

Theo BS Trương Hữu Khanh, Chuyên gia dịch tễ học, đối với các bệnh truyền nhiễm có tính chất theo mùa như tay chân miệng, vaccine được xem là giải pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Trong bối cảnh hiện nay, khi chưa có vaccine phổ biến rộng rãi, việc kiểm soát bệnh chủ yếu vẫn dựa vào các biện pháp phòng ngừa hằng năm.

Bác sĩ kỳ vọng sớm có vaccine phòng bệnh tay chân miệng để giảm các ca bệnh nặng, chống lại biến chứng nguy hiểm.

“Nếu chưa có vaccine, ngành y tế và phụ huynh buộc phải “theo đuổi” dịch bệnh theo từng năm, bằng cách nâng cao ý thức phòng ngừa, cải thiện vệ sinh và hạn chế lây lan. Những nỗ lực này có thể giúp giảm số đợt bùng phát dịch và mức độ ảnh hưởng của bệnh, nhưng chưa thể giải quyết triệt để”, BS Khanh nói.

BS Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, ông rất kỳ vọng sẽ sớm đưa vaccine phòng tay chân miệng vào sử dụng. Nếu vaccine có thể được triển khai trong năm nay, đặc biệt vào khoảng giữa năm.

“Tay chân miệng thường có hai đợt dịch chính trong năm, từ khoảng tháng 3-4 đến giữa năm và một đợt khác từ tháng 9 đến cuối năm. Nếu trẻ được tiêm vaccine vào thời điểm giữa năm, có thể giúp giảm nguy cơ bùng phát mạnh ở giai đoạn sau, góp phần hạn chế số ca mắc và ca nặng”, BS Quy nhấn mạnh.

Bác sĩ nhận định, việc có vaccine sẽ tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận và kiểm soát bệnh tay chân miệng, thay vì tình trạng lặp lại theo chu kỳ hàng năm như trước đây. Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp giảm gánh nặng bệnh tật.

Dù vaccine tay chân miệng có thể còn mới tại Việt Nam, nhưng trên thực tế đã được nghiên cứu, triển khai và sử dụng tại một số quốc gia trong khu vực. Trước khi đưa vào sử dụng, các loại vaccine này đều đã trải qua quá trình nghiên cứu lâm sàng và đánh giá hiệu quả.

Đáng chú ý, Việt Nam cũng đã tham gia nghiên cứu vaccine tay chân miệng với những kết quả khả quan, cho thấy tính phù hợp với cộng đồng trong nước.Vì vậy, bác sĩ kỳ vọng khi vaccine được triển khai tại Việt Nam, người dân sẽ sớm tiếp cận và chủ động tiêm phòng để bảo vệ trẻ.