Nhiều cha mẹ không ngờ: Điều khiến con bị chê nhiều nhất lại có thể là lợi thế lớn sau này

Trong hành trình nuôi dạy con, hầu như phụ huynh nào cũng từng có lúc cảm thấy thất vọng vì những điểm chưa hoàn hảo của con mình.

Có trẻ làm việc chậm, thường xuyên trì hoãn, có trẻ hay tranh luận với người lớn, trong khi một số em lại quá nhút nhát hoặc thiếu quyết đoán. Những biểu hiện ấy lặp đi lặp lại mỗi ngày khiến nhiều cha mẹ vô tình chỉ nhìn thấy khuyết điểm mà bỏ qua những giá trị ẩn sau đó.

Theo các chuyên gia giáo dục, tiềm năng của trẻ không phải lúc nào cũng xuất hiện dưới hình thức dễ nhận biết.

Thậm chí, nhiều phẩm chất nổi bật trong tương lai lại được che giấu sau những hành vi khiến người lớn khó chấp nhận ở hiện tại. Điều quan trọng không phải là tìm cách xóa bỏ hoàn toàn những đặc điểm ấy mà là học cách nhìn nhận chúng dưới nhiều góc độ khác nhau.

Một bà mẹ từng chia sẻ rằng trong nhiều năm, chị gần như chỉ chú ý đến những điều chưa tốt ở con trai.

Tuy nhiên, khi thử ngồi xuống và liệt kê những ưu điểm của cậu bé, từ vài điều ban đầu đến hàng chục điểm tích cực, chị bất ngờ nhận ra con mình đáng quý hơn rất nhiều so với những gì bản thân từng nghĩ. Sau 8 năm làm mẹ, chị mới hiểu rằng điều khiến mình phiền lòng nhất đôi khi lại là dấu hiệu của những năng lực đặc biệt đang chờ được phát triển.

Các chuyên gia cho rằng, bước đầu tiên để nhận ra tiềm năng của con là cha mẹ cần nhìn lại chính những suy nghĩ của mình. Não bộ con người vốn có xu hướng ghi nhớ và chú ý đến các vấn đề tiêu cực nhiều hơn những điều tích cực.

Vì vậy, khi thấy con mắc lỗi, người lớn thường liên tưởng đến hàng loạt nỗi lo trong tương lai như học tập sa sút, thiếu kỹ năng sống hay thua kém bạn bè.

Chính những nỗi lo đó đôi khi khiến phụ huynh phản ứng mạnh hơn mức cần thiết. Thay vì chỉ nhìn vào hành vi đang diễn ra, cha mẹ nên tự hỏi liệu mình đang đánh giá con dựa trên thực tế hay dựa trên những kịch bản tiêu cực chưa xảy ra.

Bên cạnh đó, việc chủ động tìm kiếm những điểm sáng ở trẻ cũng được xem là cách hiệu quả để thay đổi góc nhìn. Trong tâm lý học, hiện tượng "chú ý có chọn lọc" cho thấy con người thường chỉ nhìn thấy những gì mình tập trung vào.

Nếu cha mẹ luôn chú ý đến sự lười biếng hay bướng bỉnh, họ sẽ liên tục phát hiện những biểu hiện tương tự. Ngược lại, khi bắt đầu quan sát những hành động tích cực, hình ảnh về đứa trẻ sẽ trở nên cân bằng hơn.

Nhiều phụ huynh cũng dễ nhầm lẫn giữa kỹ năng và thế mạnh thực sự của con. Một đứa trẻ học giỏi toán hoặc chơi nhạc cụ tốt chưa chắc đã xem đó là sở trường nếu các em luôn cảm thấy áp lực hoặc miễn cưỡng khi thực hiện.

Theo các chuyên gia, thế mạnh thường được nhận diện qua ba dấu hiệu gồm khả năng tiến bộ nhanh, sự hứng thú tự nhiên và xu hướng chủ động tìm đến hoạt động đó trong thời gian rảnh.

Đặc biệt, nhiều hành vi bị xem là khuyết điểm thực chất có thể là mặt khác của những phẩm chất tích cực. Một đứa trẻ hay tranh luận chưa chắc đang chống đối mà có thể đang hình thành tư duy phản biện và sự độc lập.

Trẻ nhút nhát đôi khi lại sở hữu khả năng quan sát và cân nhắc kỹ lưỡng. Trong khi đó, sự bướng bỉnh có thể là biểu hiện của ý chí mạnh mẽ và khả năng kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Theo các chuyên gia, thay vì chỉ tập trung sửa lỗi, cha mẹ nên dành thời gian quan sát và ghi nhận những biểu hiện tích cực của con trong đời sống hằng ngày.

Những lời động viên cụ thể như "Mẹ thấy con rất kiên trì khi làm lại bài khó" hay "Bố nhận ra con luôn cố gắng hoàn thành việc được giao" sẽ giúp trẻ hiểu rõ giá trị của bản thân và xây dựng sự tự tin từ bên trong.

Suy cho cùng, cách cha mẹ nhìn nhận con có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình trưởng thành của trẻ. Khi những điểm mạnh được phát hiện và nuôi dưỡng đúng cách, những điều từng bị xem là khuyết điểm lại có thể trở thành lợi thế giúp trẻ tỏa sáng trong tương lai.