Nhiều điểm đáng chú ý tại Quy chế làm việc của Chính phủ

Đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu

Theo Quy chế, mọi hoạt động của Chính phủ phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ. Chính phủ làm việc theo chế độ kết hợp giữa trách nhiệm của tập thể Chính phủ với trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ và từng thành viên Chính phủ; quyết định các vấn đề thuộc thẩm quyền theo nguyên tắc đa số.

Một trong những điểm đáng chú ý là Quy chế đề cao trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu. Mỗi nhiệm vụ chỉ giao cho một cơ quan chủ trì và chịu trách nhiệm chính, các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp thực hiện. Đồng thời, thực hiện phân công, phân cấp, ủy quyền gắn với cá thể hóa trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, đây là phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI. Ảnh: VGP

Quy chế cũng nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương hành chính; bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình; tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội tham gia góp ý, giám sát việc xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật.

Đặc biệt, Chính phủ khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu thời gian thực nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.

Về cách thức giải quyết công việc, Chính phủ quyết nghị các nội dung thuộc thẩm quyền thông qua thảo luận tại phiên họp Chính phủ hoặc lấy ý kiến bằng phiếu, văn bản. Quyết định của Chính phủ phải được quá nửa tổng số thành viên Chính phủ biểu quyết tán thành. Trong trường hợp số phiếu ngang nhau, thực hiện theo ý kiến mà Thủ tướng Chính phủ đã biểu quyết.

Mở rộng cơ chế phân cấp cho địa phương

Quy chế quy định rõ các nhóm vấn đề Chính phủ phải thảo luận và quyết nghị, bao gồm: đề xuất chính sách và các dự án luật trình Quốc hội; chính sách và văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ; các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển KT-XH; dự toán và quyết toán ngân sách nhà nước; tổ chức bộ máy hành chính; tình hình KT-XH định kỳ và các vấn đề quan trọng, đột xuất trong công tác điều hành.

Về quan hệ công tác, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Quốc hội, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật.

Quy chế cũng mở rộng cơ chế phân cấp cho địa phương. UBND cấp tỉnh được quyền đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hoặc các bộ, ngành phân cấp thêm nhiệm vụ, quyền hạn phù hợp với điều kiện thực tiễn. Trường hợp không chấp thuận, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Về công khai thông tin, Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP là người phát ngôn của Chính phủ, chủ trì việc cung cấp thông tin và tổ chức họp báo. Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm phối hợp cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời.

Đáng chú ý, Quy chế quy định rõ trách nhiệm xử lý đối với các trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quyết nghị, chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, người đứng đầu bộ, ngành, địa phương phải kiểm điểm, giải trình và công khai kết quả xử lý theo quy định.