Nhiều giải pháp mạnh đối với 'bỏ cọc' sau đấu giá

Công cụ pháp lý quan trọng phòng, chống tham nhũng, lãng phí tài sản công

Sau khi nghe báo cáo của cơ quan chủ trì soạn thảo, qua thảo luận, Hội đồng thẩm định thống nhất rất cao về sự cần thiết ban hành Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực kinh tế mà còn là công cụ pháp lý quan trọng góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quản lý, sử dụng và xử lý tài sản, đặc biệt là tài sản công, quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản và các loại tài sản có giá trị lớn.

Quang cảnh cuộc họp Hội đồng thẩm định Hồ sơ dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi)

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là tài sản được đưa ra đấu giá. Trong đó, đại diện Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) cơ bản đồng tình với mục tiêu của cơ quan soạn thảo trong việc hệ thống hóa các nhóm tài sản thuộc diện đấu giá. Tuy nhiên, tương tự như ý kiến của đại diện Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ, vị này chỉ ra thực tế hiện nay là hầu hết các loại tài sản thuộc diện đấu giá đều đã được quy định trong các luật chuyên ngành. Các luật này không chỉ xác định loại tài sản nào phải thực hiện đấu giá mà còn quy định rất cụ thể về điều kiện, thời điểm và phương thức xử lý tài sản. Vì vậy, nếu Luật Đấu giá tài sản tiếp tục liệt kê các nhóm tài sản và sử dụng từ ngữ mang tính bắt buộc thì có thể dẫn đến những cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Đặc biệt, việc sử dụng từ “phải” trong quy định dễ tạo ra nhận thức rằng tất cả các loại tài sản được liệt kê đều mặc nhiên bắt buộc phải đưa ra đấu giá trong mọi trường hợp. Mặc dù cơ quan soạn thảo đã giải thích rằng việc đấu giá vẫn phải thực hiện theo quy định của luật chuyên ngành, nhưng trong thực tiễn quản lý nhà nước, các cơ quan thực thi, thanh tra hoặc kiểm tra thường có xu hướng hiểu theo câu chữ của luật. Điều này có thể gây khó khăn cho một số lĩnh vực đặc thù như quốc phòng, ngân hàng hoặc xử lý nợ xấu. Chẳng hạn, đối với hoạt động xử lý nợ xấu, đấu giá chỉ là một trong nhiều phương thức xử lý tài sản bảo đảm. Việc lựa chọn phương thức nào còn phụ thuộc vào điều kiện cụ thể và quy định của pháp luật chuyên ngành. Do đó, đại diện VAMC đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu điều chỉnh lại quy định theo hướng bỏ từ “phải”, chỉ quy định theo nguyên tắc “đối với các tài sản mà pháp luật quy định thực hiện đấu giá”. Cách quy định này vừa bảo đảm tính thống nhất với các luật chuyên ngành, vừa tránh phát sinh những cách hiểu cứng nhắc trong quá trình tổ chức thực hiện.

Làm rõ điều kiện thi hành chế tài cấm tham gia đấu giá

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh, đây là một đạo luật hình thức, quy định về trình tự, thủ tục đấu giá được áp dụng thống nhất đối với các bước trước, trong và sau khi tổ chức đấu giá. Còn việc xác định loại tài sản nào phải đưa ra đấu giá, cơ quan nào có thẩm quyền quyết định đấu giá, phê duyệt phương án đấu giá, xác định giá khởi điểm hay các điều kiện chuyên ngành khác phải do các luật chuyên ngành quy định.

Qua nghiên cứu hồ sơ và các ý kiến tại cuộc họp, Hội đồng thẩm định đánh giá cao nhiều chính sách mới được đề xuất trong dự thảo Luật như mở rộng tiêu chuẩn đấu giá viên; nâng cao điều kiện đối với doanh nghiệp đấu giá tài sản khi yêu cầu phải có ít nhất hai thành viên hợp danh là đấu giá viên; xây dựng chương riêng về đấu giá tài sản tự nguyện; dành sự quan tâm thích đáng cho yêu cầu chuyển đổi số, xây dựng quy trình đấu giá trực tuyến toàn trình trên môi trường mạng và quy định việc công khai kết quả đấu giá trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia…

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu

Vấn đề được xã hội quan tâm trong thời gian qua đó là tình trạng “bỏ cọc” sau đấu giá, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh ghi nhận dự thảo đã đưa ra nhiều giải pháp mạnh. Trong đó, có nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất giao cho cá nhân từ mức tối thiểu hiện hành lên tối đa 50% giá khởi điểm, đồng thời bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với các trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá.

Về vấn đề này, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ các điều kiện bảo đảm thi hành đối với chế tài cấm tham gia đấu giá. Muốn quy định này phát huy hiệu quả thì phải có hệ thống cơ sở dữ liệu đủ mạnh, bảo đảm kết nối giữa dữ liệu đấu giá với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu có liên quan. Nếu không có công cụ kiểm soát hiệu quả thì sẽ rất khó ngăn chặn tình trạng người bị cấm tham gia đấu giá ở địa phương này nhưng lại sử dụng người khác đứng tên hoặc tham gia đấu giá tại địa phương khác. Đồng thời, cần tiếp tục nghiên cứu các giải pháp hữu hiệu hơn để xử lý tình trạng “quân xanh, quân đỏ”, thông đồng dìm giá trong đấu giá tài sản.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về xử lý hành vi bỏ cọc sau đấu giá. Nhiều quốc gia như Anh, Australia, Singapore hay Trung Quốc… áp dụng các chế tài tài chính rất nghiêm khắc, yêu cầu người vi phạm phải bồi thường phần chênh lệch nếu cuộc đấu giá tổ chức lại có kết quả thấp hơn mức giá đã trúng trước đó. Những kinh nghiệm này cần được nghiên cứu kỹ để xem xét khả năng vận dụng phù hợp với hệ thống pháp luật dân sự của Việt Nam, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh.