Nhiều nước Châu Âu siết mạng xã hội với người dùng dưới 16 tuổi

Ngày 24-4, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Støre đã chính thức công bố đề xuất thắt chặt luật pháp đối với các nền tảng mạng xã hội. Theo đó, độ tuổi tối thiểu để tham gia các nền tảng này sẽ được nâng từ 13 lên 16 tuổi, một trong những đề xuất mạnh tay nhất tại châu Âu hiện nay.

Thủ tướng thừa nhận đây sẽ là một "cuộc chiến cam go", nhưng ông khẳng định chính trị phải can thiệp để bảo vệ trẻ em khỏi tác động tiêu cực của các thuật toán và nội dung độc hại. Ông nhấn mạnh rằng mạng xã hội không nên là nơi định hình tư duy và lối sống của trẻ em khi chúng chưa đủ nhận thức để tự bảo vệ mình.

Điểm mấu chốt trong đề xuất của Na Uy không chỉ là nâng độ tuổi mà còn là áp dụng các hệ thống xác minh độ tuổi nghiêm ngặt. Hiện nay, hầu hết trẻ em đều dễ dàng lách luật bằng cách khai gian tuổi. Chính phủ Na Uy dự kiến sẽ sửa đổi Đạo luật Dữ liệu Cá nhân để các nền tảng mạng xã hội không được phép xử lý dữ liệu của người dưới 16 tuổi nếu không có sự đồng ý thực sự từ phụ huynh và hệ thống xác thực của nhà nước.

Đề xuất của Na Uy có thể trở thành tiền lệ quan trọng, thúc đẩy các quốc gia khác nâng chuẩn bảo vệ trẻ em trên không gian số. Nhiều quốc gia châu Âu khác cũng đang đồng loạt ráo riết triển khai các biện pháp tương tự nhằm hạn chế sự ảnh hưởng của TikTok, Instagram và Snapchat đối với thế hệ trẻ.

Học sinh sử dụng điện thoại thông minh trong môi trường học đường - hình ảnh ngày càng phổ biến khiến nhiều quốc gia châu Âu siết chặt quản lý mạng xã hội. Ảnh: Unsplash

Pháp đã đi đầu với luật "ngưỡng tuổi kỹ thuật số" là 15. Theo luật này, các nền tảng phải áp dụng hệ thống xác minh để đảm bảo trẻ em dưới 15 tuổi chỉ có thể đăng nhập nếu có sự cho phép của cha mẹ. Pháp cũng đang thí điểm lệnh cấm sử dụng điện thoại hoàn toàn tại các trường học.

Tại Vương quốc Anh, Đạo luật An toàn Trực tuyến (Online Safety Act) đã chính thức có hiệu lực, yêu cầu các nền tảng phải chủ động loại bỏ nội dung gây hại và tăng cường bảo vệ trẻ em. Cơ quan quản lý truyền thông Ofcom đang gây áp lực buộc các hãng công nghệ phải thay đổi thuật toán vốn "gây nghiện" và đẩy các nội dung tự hại hoặc bạo lực đến trẻ em.

Ở khu vực Bắc Âu, Thụy Điển và Đan Mạch cũng đang xem xét các biện pháp siết chặt quyền truy cập của trẻ em, từ giới hạn độ tuổi đến tăng cường kiểm soát nội dung.

Song song, Liên minh châu Âu đã triển khai Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), buộc các nền tảng lớn phải minh bạch thuật toán, giảm thiểu nội dung độc hại và chịu trách nhiệm cao hơn với người dùng, đặc biệt là trẻ vị thành niên. Nếu vi phạm, các hãng công nghệ có thể bị phạt tới 6% doanh thu toàn cầu.

Sự quyết liệt của các chính phủ châu Âu xuất phát từ những báo cáo đáng báo động về sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên. Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng mạng xã hội quá mức dẫn đến gia tăng tỷ lệ trầm cảm và lo âu, trẻ em dễ bị dẫn dắt vào những "hố đen" nội dung độc hại, cực đoan, mất khả năng tập trung làm ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập và sự phát triển trí não tự nhiên của trẻ em.

Tuy nhiên, các “ông lớn” công nghệ như Meta, TikTok và Google cho rằng việc siết chặt hoặc nâng độ tuổi quá cao có thể khiến trẻ em chuyển sang các nền tảng ít kiểm soát hơn hoặc sử dụng các công cụ ẩn danh, làm giảm hiệu quả của các biện pháp quản lý.

Họ cũng cảnh báo rằng việc xác minh độ tuổi dựa trên sinh trắc học hoặc căn cước công dân có thể làm gia tăng rủi ro xâm phạm quyền riêng tư của người dùng.