Nhiều tài xế xe công nghệ 'nhẹ gánh' khi chuyển sang xe điện

Giữa thời điểm giá xăng biến động, chi phí nhiên liệu đang trở thành biến số lớn nhất trong bài toán thu nhập của tài xế xe ôm công nghệ.

Với nhiều người chạy xe xăng, khoản chi này dao động 100.000 - 150.000 đồng mỗi ngày, thậm chí cao hơn nếu tăng cường thời gian hoạt động. Trong khi đó, một bộ phận tài xế đã chuyển sang xe điện đang vận hành với chi phí năng lượng khoảng 20.000 đồng/ngày.

Khoảng chênh lệch này đang tạo ra một thay đổi đáng kể, từ áp lực chi phí sang lợi thế cạnh tranh.

Thong thả giữa biến động nhiên liệu

Anh Tài (29 tuổi), tài xế xe ôm công nghệ sống tại phường Hiệp Bình, TP.HCM cho biết, anh chuyển sang xe điện cách đây vài tháng sau khi nhận thấy tiền xăng chiếm tỷ trọng khá lớn trong thu nhập.

Thời điểm đó, mỗi ngày anh tốn khoảng 100.000 đồng tiền xăng, trong khi đồng nghiệp chạy xe điện chỉ tốn cao nhất khoảng 20.000 đồng tiền sạc, tùy loại xe. Sự chênh lệch này khiến anh quyết định thay đổi.

Nhiều tài xế xe ôm công nghệ chuyển qua chạy xe điện.

"Chiếc xe điện tôi đang chạy có giá 47 triệu đồng, mua trả góp. Thú thật là lúc mới mua cũng hơi hoang mang vì không biết bao giờ bù lại tiền gốc. Nhưng đến hiện tại thì tôi chắc chắn mình làm đúng, vì nếu vẫn chạy chiếc xe xăng cũ, chắc tôi chỉ có nước bỏ nghề - khi chi phí xăng lúc này đã lên tới 150.000/ngày", anh Tài nói.

Anh cho biết, đối với chiếc xe đang chạy, đêm anh chỉ cần cắm sạc, sáng mai có thể thoải mái chạy quãng đường 200km mà không lo hết điện giữa đường. Mức tiền điện cho một lần sạc "cùng lắm là 20.000 đồng".

Điểm khác biệt, theo anh Tài, không chỉ nằm ở con số thấp hơn, mà ở tính ổn định. Tiền điện gần như cố định, không bị biến động như xăng. Chạy xong là biết mình còn lại bao nhiêu.

"Cái thoải mái nhất của chạy xe điện là vì chi phí sạc quá rẻ", anh Tài nói thêm.

Tương tự, tài xế Duy Hậu (phường Lái Thiêu) cũng cho biết, chi phí cho mỗi ngày sạc điện của anh chỉ ở mức 20.000 đồng.

"Sạc tầm 20.000 đồng tiền điện thì sẽ đi được ít nhất 200km, mà nói thật chưa ngày nào tôi đang đi mà hết điện cả. Thời điểm giá xăng tăng, tôi vẫn thấy cước xe điện và xe xăng như nhau, nghĩa là hưởng khoảng 70% giá cước. Mà nếu vậy thì mấy người chạy điện như tụi tôi thắng chắc", anh Duy Hậu nói.

Trung bình, mỗi tài xế tốn khoảng 20.000 đồng tiền sạc/ngày cho quãng đường 200km.

Ở chiều ngược lại, tài xế sử dụng xe xăng vẫn đang chịu áp lực trực tiếp từ giá nhiên liệu.

Anh Thạch, tài xế ngụ phường Bình Hòa cho biết, để bù đắp chi phí tăng, anh buộc phải kéo dài thời gian làm việc. Tuy nhiên, hiệu quả không tăng tương ứng. Bởi chạy nhiều hơn, đồng nghĩa tiêu tốn nhiều xăng hơn, khiến phần chênh lệch thu nhập bị thu hẹp.

"Chẳng hạn hôm qua tôi có cuốc xe 51.000 đồng cho quãng đường 13km từ phường Bình Hòa (Bình Dương cũ, nay là TP.HCM) lên phường Sài Gòn (TP.HCM), tính theo cuốc thì không lỗ, nhưng lỗ ở đoạn lên đó nếu chạy xe không về. Nghĩa là 51.000 đồng chạy cho quãng đường 26km", anh Thạch cho hay.

Trong bối cảnh giá xăng liên tục điều chỉnh, khả năng “neo” chi phí đầu vào giúp tài xế xe điện kiểm soát tốt hơn thu nhập thực. Nếu với xe xăng, thu nhập bị “ăn mòn” bởi biến động nhiên liệu, thì với xe điện, phần giữ lại gần như không thay đổi theo ngày.

Thực tế cho thấy, doanh thu giữa các tài xế công nghệ không chênh lệch quá lớn nếu cùng thời gian và cường độ làm việc. Sự khác biệt nằm ở chi phí.

Với mức doanh thu phổ biến 400.000 - 500.000 đồng/ngày, tài xế xe xăng có thể mất 30% cho nhiên liệu. Trong khi đó tài xế xe điện chỉ mất khoảng 5% cho điện. Điều này đồng nghĩa, dù không tăng số cuốc xe, nhóm sử dụng xe điện vẫn có lợi thế rõ rệt về thu nhập thực.

Muốn đổi xe nhưng điều kiện chưa cho phép

Dù lợi ích chi phí đã rõ, việc chuyển sang xe điện không diễn ra đồng loạt.

Tài xế xe xăng vẫn lo lắng xoay xở giữa giá nhiên liệu biến động.

Một tài xế thẳng thắn nói với chúng tôi lý do không chuyển qua xe điện vì điều kiện kinh tế chưa cho phép: "Cũng muốn nhưng hiện tại lấy đâu ra số tiền lớn để đổi xe. Nếu bán chiếc xe xăng cũ của tôi, cũng chỉ được khoảng 7 triệu, nghĩa là phải bù thêm khoảng 20 - 30 triệu nữa mới có thể mua được một chiếc xe điện chạy ổn". Mặc dù mua xe điện cũng đã có chính sách trả góp, nhưng theo tài xế này, anh vẫn "phải cân nhắc" trước khi đưa ra quyết định "xuống tiền".

Trước đó, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM đã thực hiện một nghiên cứu vào năm 2024, trên 470 tài xế xe công nghệ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy 35% tài xế tham gia khảo sát có bằng đại học, họ chọn chạy xe như một công việc bán thời gian để gia tăng thu nhập. Tài xế công nghệ làm việc trung bình 8,8 giờ/ngày và 25,4 ngày/tháng.

Đáng chú ý, gần 20% lượng tài xế chạy xe tới 30 ngày/tháng, đồng nghĩa với việc họ chạy xe liên tục không có ngày nghỉ.

Tiền xăng là chi phí lớn nhất của tài xế, chiếm khoảng gần 20% thu nhập sau khi đã trừ phí phải đóng cho doanh nghiệp vận tải công nghệ. Bình quân mỗi ngày một xe máy công nghệ cần khoảng 70.600 đồng, có khi lên đến 100.000 đồng tiền xăng. Ngoài ra, chi phí sửa chữa và bảo dưỡng xe là khoảng 3,08 triệu đồng/năm (tương đương khoảng 257.000 đồng/tháng).

Thu nhập trung bình của nhóm tài xế tham gia khảo sát là 8,7 triệu đồng. Trong khi đó, chi phí mua một xe điện hiện nay cao hơn thu nhập trung bình hàng tháng của tài xế công nghệ, họ không có khả năng tiết kiệm trong điều kiện chi phí sinh hoạt hiện tại để mua xe.

Ngoài ra, yếu tố hạ tầng và vận hành cũng ảnh hưởng đáng kể. Xe điện đòi hỏi kế hoạch sạc, trong khi một số chung cư, khu nhà trọ, vẫn đang cấm việc để xe điện trong hầm/bãi chung.

Rủi ro kỹ thuật cũng là một yếu tố được cân nhắc. Khác với xe xăng có thể sửa chữa phổ biến, xe điện phụ thuộc nhiều hơn vào hệ thống chính hãng. Khi phát sinh sự cố, thời gian xử lý có thể kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập.

Một biến số khác là chi phí thay pin - khoản chi không thường xuyên nhưng có giá trị lớn, có thể làm gián đoạn toàn bộ lợi ích tiết kiệm trước đó.

"Nói lợi mãi thì cũng phải khách quan nói cái chưa lợi, đó là lúc hỏng hóc thì thời gian sửa của xe điện cũng lâu. Nhanh thì 2 - 3 ngày, lâu thì phải gửi tới hãng, mất cả tuần", anh Tài cho hay.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP.HCM đánh giá, bài toán kinh tế vẫn là rào cản lớn chưa được giải quyết khi xe máy điện phổ thông hiện nay có giá 30 - 50 triệu đồng, trong khi người lao động thu nhập thấp chỉ cần khoảng 15 triệu đồng để mua xe máy xăng cũ hoặc các mẫu xe số giá rẻ để phục vụ đi lại.

Chuyển đổi xe xăng qua xe điện không chỉ giúp giảm chi phí nhiên liệu, mà còn giúp Việt Nam tiến nhanh hơn tới mục tiêu Net Zero.

Mức chênh lệch này quá lớn so với mức lương bình quân 12,2 - 12,9 triệu đồng/tháng của người dân tại TP.HCM. Nếu thiếu hỗ trợ tài chính cụ thể, người thu nhập khá trở lên mới có khả năng tiếp cận xe máy điện. Trong khi đó, nhóm thu nhập trung bình và thấp - đối tượng di chuyển nhiều nhất - vẫn phải dùng xe máy xăng cũ do chi phí rẻ hơn.

TS. Nguyễn Xuân Thủy - Chuyên gia giao thông đô thị cho rằng, xe điện không chỉ đặc biệt quan trọng trong thời điểm giá xăng dầu biến động mà còn là xu thế tất yếu, thậm chí mang tính sống còn trong tương lai khi Việt Nam đặt mục tiêu Net Zero (phát thải ròng bằng 0) trước 2050 nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu toàn cầu.

Việc giá xăng tăng cũng là tiền đề giúp người dân đưa ra định hướng và lựa chọn phương tiện vận tải hành khách công cộng hoặc phương tiện sử dụng nhiên liệu xanh.