Nhiều thời cơ và thách thức với thương mại toàn cầu

Theo Tạp chí Business Standard, bất chấp việc Tổng thống Mỹ Donald Trump dựng “bức tường thuế quan” quanh nền kinh tế lớn nhất thế giới, thương mại hàng hóa toàn cầu trong năm 2025 nhìn chung vẫn duy trì được khả năng chống chịu.

Thời cơ

Theo số liệu được chuyên gia kỳ cựu trong ngành vận tải biển John McCown dẫn lại, khối lượng container toàn cầu trong tháng 10-2025 tăng 2,1% so với cùng kỳ năm trước, một phần nhờ chuỗi cung ứng container toàn cầu đã bắt đầu thích nghi và tái cấu trúc các mô hình thương mại.

Theo dự báo của Tập đoàn Tài chính toàn cầu J.P. Morgan, thị trường cổ phiếu toàn cầu trong năm 2026 có triển vọng tích cực, với mức tăng 2 con số tại các thị trường phát triển và mới nổi. Động lực chính đến từ tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, lãi suất thấp hơn, lực cản chính sách suy giảm, và nhất là “siêu chu kỳ” đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan rộng từ công nghệ sang nhiều lĩnh vực khác như ngân hàng, y tế, logistics, hạ tầng.

Ở góc độ vĩ mô, thương mại toàn cầu được dự báo tiếp tục tăng trưởng nhờ các gói hỗ trợ tài khóa triển khai sớm, bảng cân đối tài chính lành mạnh của doanh nghiệp và hộ gia đình, cùng dòng vốn đầu tư AI. Tổng thể, năm 2026 không phải là bức tranh “thuận buồm xuôi gió”, nhưng lại mở ra nhiều thời cơ cho những nhà đầu tư và doanh nghiệp biết chọn đúng xu hướng, tận dụng AI, quản trị rủi ro chặt chẽ, đi trước một bước trong bối cảnh thị trường phân cực.

Thách thức

Đằng sau bức tranh tổng thể tương đối tích cực là những thách thức trong dòng chảy thương mại. Theo các chuyên gia, các đe dọa thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump là một trong những nguyên nhân chính thúc đẩy sự tái định hình này. Nếu năm 2025 là “năm của thuế quan”, thì năm 2026 sẽ là “năm của những hệ quả từ thuế quan”.

Nhiều chuyên gia dự báo, thương mại toàn cầu trong năm tới sẽ tiếp tục đối mặt với bất ổn. Chẳng hạn, Mỹ, Canada và Mexico sắp khởi động quá trình rà soát Hiệp định Thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), có hiệu lực từ năm 2020. Bất kỳ điều chỉnh nào có lợi cho một nước thành viên cũng có thể gây bất lợi cho nước khác, làm gia tăng nguy cơ căng thẳng trong đàm phán.

Tàu chở hàng qua kênh đào Suez, Ai Cập Ảnh: THX

Bên cạnh đó là nguy cơ gián đoạn chuỗi vận tải biển. Theo các chuyên gia, chuỗi cung ứng toàn cầu trong năm tới có thể chịu tác động từ hai cú sốc tiềm tàng. Thứ nhất là khả năng các tuyến tàu container quay trở lại Biển Đỏ và kênh đào Suez, sau khi các cuộc tấn công của lực lượng Houthi suy giảm. Việc này có thể khiến công suất vận tải tăng đột ngột, dẫn tới ùn tắc nghiêm trọng tại các cảng châu Âu.

Thứ hai là nguy cơ nhu cầu vận chuyển bùng nổ nếu kinh tế Mỹ tăng tốc mạnh trong năm 2026, kéo theo làn sóng tái tích trữ hàng hóa, vượt quá khả năng đáp ứng của ngành vận tải biển.

Bên cạnh đó là các thỏa thuận thương mại thiếu bền vững. Dù Nhà Trắng coi các thỏa thuận thương mại đạt được trong năm 2025 là thành tựu lớn, phần lớn trong số này không mang tính ràng buộc pháp lý chặt chẽ và chỉ mang tính “đình chiến” ngắn hạn.

Một ẩn số lớn khác là phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao Mỹ về tính hợp pháp của các mức thuế đối ứng do Tổng thống Donald Trump áp đặt. Nếu chính quyền thua kiện, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có phải hoàn trả hàng chục tỷ USD tiền thuế đã thu hay không - một kịch bản được cho là gây thêm khó khăn cho dòng chảy thương mại toàn cầu.

KHÁNH MINH tổng hợp