Nhiều vi phạm quản lý đất đai, xây dựng tại Hà Nội

Dãy nhà liền kề thuộc Khu đô thị Văn Khê mở rộng.

Kết luận được ban hành sau khi Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra ngày 26/2/2026 trực tiếp tại 23 dự án khu đô thị, nhà ở điển hình. Qua thanh tra cho thấy, những năm qua, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa quy định của Đảng, Nhà nước; tăng cường kiểm tra, giám sát trật tự xây dựng; từng bước rà soát, xử lý các vi phạm tồn đọng. Quy hoạch đô thị cơ bản được hoàn thiện sau khi Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô được phê duyệt, góp phần phát huy nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, công tác quản lý vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót, vi phạm pháp luật. Qua thanh tra 23 dự án, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ sai phạm tại nhiều dự án như: Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City), Tòa nhà hỗn hợp Đài Phát thanh truyền hình Hà Nội, Trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở cao cấp Hồ Gươm Plaza, Làng Việt kiều châu Âu, Khu nhà ở tháp tầng Nam Thanh, Khu nhà ở Phú Mỹ, dự án tại xã Tứ Hiệp (huyện Thanh Trì) cùng một số dự án khác.

Về quy hoạch xây dựng, một số đồ án quy hoạch phân khu chậm triển khai; việc điều chỉnh cục bộ chưa tuân thủ đầy đủ điều kiện, trình tự theo quy định. Một số dự án được chấp thuận tại vị trí chưa phù hợp quy hoạch; quy mô dân số vượt chỉ tiêu, gây áp lực lên hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Công tác lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch còn hạn chế về chất lượng, tính khả thi chưa cao.

Trong quản lý, sử dụng quỹ đất 20% dành cho nhà ở xã hội, giai đoạn 2011-2022 có 8 dự án quy mô từ 10ha trở lên không bố trí quỹ đất theo quy định; 4 dự án được chấp thuận nộp tiền tương đương nhưng chưa bố trí quỹ đất thay thế; 3 dự án bố trí thiếu diện tích. Một số dự án bố trí quỹ đất chưa phù hợp nhu cầu đối tượng thu nhập thấp. Thành phố chưa sử dụng nguồn thu này để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, dẫn đến lãng phí nguồn lực đất đai.

Đối với công tác lựa chọn chủ đầu tư, giao đất, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, một số dự án không thực hiện đấu thầu, đấu giá theo quy định; việc thu hồi, giao đất còn sai sót về diện tích, thủ tục. Việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại nhiều dự án chưa bảo đảm tính đúng, tính đủ. Đáng chú ý, đến thời điểm thanh tra, còn nợ tiền sử dụng đất tại Khu đô thị Văn Khê mở rộng hơn 1.900 tỷ đồng và Khu nhà ở thấp tầng Nam Thanh gần 70 tỷ đồng.

Trong lĩnh vực cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng, một số công trình được cấp phép chưa phù hợp quy hoạch; tình trạng xây dựng không phép, sai phép, tăng tầng, tăng số căn hộ vẫn xảy ra. Nhiều dự án đưa công trình vào sử dụng khi chưa nghiệm thu hoàn thành, chưa nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy.

Kết luận thanh tra cũng nêu rõ trách nhiệm của một số cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan các hạn chế, vi phạm nêu trên.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội khẩn trương xây dựng kế hoạch triển khai kết luận; tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định; rà soát, xử lý dứt điểm vi phạm tại 23 dự án đã thanh tra.

Đối với một số dự án cụ thể, Thanh tra Chính phủ yêu cầu: rà soát, điều chỉnh, xác định lại nghĩa vụ tài chính tại Khu đô thị Văn Khê mở rộng; hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh cơ cấu căn hộ tại Hồ Gươm Plaza; thu hồi, điều chỉnh diện tích đất tại Làng Việt kiều châu Âu; hoàn thiện phòng cháy, chữa cháy và bàn giao hạ tầng tại Khu nhà ở Phú Mỹ; xác định bổ sung tiền thuê đất tại Tòa nhà hỗn hợp Đài Phát thanh truyền hình Hà Nội.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra, xử lý theo quy định đối với dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng và các vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự; Bộ Xây dựng kiểm tra, rà soát công tác thẩm định thiết kế, quản lý quy hoạch, quỹ đất nhà ở xã hội; Bộ Tài chính hướng dẫn quyết toán, quản lý tài sản hình thành sau đầu tư phục vụ mục đích công cộng.

Các bộ, ngành liên quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với thành phố Hà Nội triển khai nghiêm Kết luận thanh tra và ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại Văn bản số 2587/VPCP-V.I ngày 25/3/2026.