Nhiều ý kiến xung quanh quy định hạn chế xe bán tải vào nội đô Hà Nội

Theo Quyết định 01/2026 có hiệu lực từ ngày 15/1, khu vực nội đô giờ cao điểm từ 6h–9h và 16h–19h30, xe tải dưới 2 tấn không được hoạt động; xe từ 2 tấn trở lên chỉ được lưu thông từ 21h đến 6h hôm sau. Ngoài các khung giờ này, phương tiện phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận: xe từ 2–10 tấn do Công an TP cấp phép, từ 10 tấn trở lên do Sở Xây dựng xem xét.

Từng được xem là xe con lưu thông thoải mái, hiện nay xe bán tải đang được đưa về bản chất là xe tải với nhiều hạn chế lưu thông.

Với cách phân loại hiện hành theo các thông tư của Bộ Xây dựng, nhiều dòng xe bán tải phổ biến như Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50 hay Nissan Navara đều thuộc nhóm xe tải pick-up cabin kép và nằm trong diện bị hạn chế.

Quyết định trên của UBND TP Hà Nội đã ngay lập tức tạo ra tác động trên diện rộng đến người dùng xe bán tải lẫn hoạt động kinh doanh của các hãng ô tô.

Người sử dụng gặp khó vì thay đổi đột ngột

Quy định mới về hạn chế giao thông nội đô tại Hà Nội đã biến những chiếc bán tải tiền tỷ thành đối tượng bị "cấm cửa" trong giờ cao điểm. Việc bị hạn chế lưu thông trong khung giờ cao điểm khiến nhiều chủ xe bán tải phải điều chỉnh kế hoạch sinh hoạt và kinh doanh, chủ xe vào thế "khóc dở mếu dở".

Những người dùng bỏ ra cả tỷ đồng để sở hữu một chiếc xe đa dụng vừa phục vụ gia đình, vừa chở hàng nhẹ nay bỗng dưng phải đối mặt với kịch bản bị "giam chân" ngoài Vành đai 3,5 hoặc phải lưu thông như một chiếc xe tải chuyên dụng, không còn tung hoành một dòng xe "lai" đặc thù như trước.

Một số chủ xe bán tải đang dùng xe để chuyên chở hàng hóa và gia đình cho biết, đến giờ vẫn chưa biết xoay xở thế nào trước quyết định của chính quyền thành phố Hà Nội.

Anh Nguyễn Tùng (Hà Nội) làm nghề buôn bán, lắp đặt điện lạnh cho biết, chiếc xe bán tải là phương tiện mưu sinh suốt gần 10 năm qua. Giờ anh than thở: “Tôi không nghĩ ra được sẽ mua chiếc xe nào để thay thế, bởi ô tô thông thường đều có cốp nhỏ, không chứa được hàng to. Khách hàng không thể chấp nhận lắp đặt thiết bị vào ban đêm. Nếu phải thuê phương tiện khác, chi phí tăng cao, rất khó xoay xở”.

Tương tự, anh Phạm Đức Dũng (phường Hoàng Mai) cho rằng, việc hạn chế xe bán tải có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển hàng hóa phục vụ sản xuất, kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu đi lại và logistics tại đô thị ngày càng lớn.

"Theo tôi, Hà Nội cần có lộ trình và hướng dẫn cụ thể cho quy định này. Ví dụ, có thể quy định xe bán tải khi vào nội đô thì không được chở hàng. Hoặc nếu muốn được xem như xe con thì chủ xe phải đóng thuế tương tự xe con, như vậy sẽ hợp lý hơn. Bản chất xe bán tải đã đóng thuế nhiều hơn xe tải rồi, giờ quy dòng xe này về xe tải thì sẽ thiệt thòi từ chính cái xe và thiệt thòi cho người dân đã mua và sử dụng dòng xe này", anh Dũng nói.

Nhiều người cho rằng, xe bán tải là "cần câu cơm" của các hộ kinh doanh nội thất, điện nước, thi công công trình...Việc siết chặt lưu thông làm tăng chi phí vận chuyển, gián tiếp đẩy giá thành dịch vụ lên cao. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, đây là một rào cản cho sự phát triển của các cá thể kinh doanh nhỏ lẻ.

Xe bán tải là phương tiện chở hàng có kích thước nhỏ gọn khá tiện lợi, phổ biến hiên nay. Ảnh: Nguyễn Tùng

Trên các diễn đàn về ô tô, giao thông như Otofun hay OFFB, nhiều ý kiến cũng bày tỏ lo ngại trước sự thay đổi chính sách. Một số người cho rằng có sự “vênh” giữa cách phân loại phương tiện và thực tế sử dụng, khi xe bán tải vừa mang tính chất xe cá nhân, vừa có chức năng chở hàng.

Từ góc độ người sử dụng, nhà báo Phạm Trung Tuyến - Phó Giám đốc Ban VOV Giao thông Quốc gia (Đài Tiếng nói Việt Nam) cho rằng, xe bán tải đáp ứng tốt nhu cầu đa dụng, đặc biệt với các chuyến đi xa, công việc thực địa hoặc sinh hoạt gia đình.

Ông Tuyến nêu quan điểm: “Ở đô thị có thể xem xét hạn chế trên một số tuyến như với xe tải, nhưng không nên áp dụng cứng nhắc như xe tải chở hàng trên mọi tuyến, bởi sẽ làm giảm hiệu quả sử dụng phương tiện”.

Trong khi đó, chuyên gia ô tô Nguyễn Tiến Mạnh cho rằng xe bán tải được ưa chuộng nhờ tính đa dụng và chi phí hợp lý, nhưng thực tế không phải lúc nào cũng được sử dụng như xe tải thuần túy.

Ông Mạnh phân tích, trên thế giới, việc quản lý xe bán tải có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Tại Mỹ, xe bán tải phổ biến như phương tiện cá nhân và không bị cấm vào trung tâm đô thị, trong khi châu Âu áp dụng các tiêu chuẩn môi trường và khu vực hạn chế. Ở Trung Quốc, xe bán tải nếu xếp vào nhóm xe tải sẽ bị kiểm soát tương tự xe chở hàng.

“Từ đó có thể thấy không có một mô hình chung. Việc quản lý cần phù hợp với điều kiện hạ tầng và mục tiêu phát triển của từng địa phương”, ông Mạnh nhận định.

Theo chuyên gia này, cần phân biệt rõ giữa phân loại kỹ thuật và chính sách quản lý. “Phân loại chỉ là cơ sở nhận diện phương tiện, còn việc hạn chế hay không phụ thuộc vào cách điều hành. Nếu áp dụng biện pháp cứng nhắc, có thể phát sinh nhiều hệ lụy”, ông nói.

Doanh nghiệp kiến nghị, cơ quan quản lý tiếp tục đánh giá

Quy định này được cho là có ảnh hưởng rộng tới hoạt động kinh doanh của các hãng xe cũng như thói quen sử dụng phương tiện của người dân. Đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho biết, hiện nay các thành viên (hãng có sản phẩm xe bán tải) đang trao đổi với nhau để thống nhất quan điểm. "Tinh thần vẫn là tuân thủ quy định của pháp luật và cơ quan quản lý, nhưng chúng tôi cũng sẽ có những kết nối, thảo luận để tìm giải pháp hài hòa cho các bên liên quan", đại diện VAMA nói.

Đại diện Toyota Việt Nam cho biết doanh nghiệp đã làm việc với cơ quan chức năng và kỳ vọng mẫu xe Hilux có thể được xem xét điều chỉnh, không thuộc diện hạn chế lưu thông nội đô.

Nhiều hãng nói đang phối hợp cơ quan chức năng để tìm giải pháp, kỳ vọng đưa bán tải ra khỏi danh sách giới hạn lưu thông.

Trong khi đó, Ford Việt Nam – đơn vị dẫn đầu thị phần xe bán tải cho biết, đang kiến nghị cơ quan chức năng không đưa dòng xe này vào phạm vi áp dụng của quy định. “Chúng tôi mong muốn đồng hành cùng cơ quan quản lý để tìm ra giải pháp cân bằng giữa mục tiêu điều tiết giao thông đô thị và nhu cầu sử dụng thực tế của khách hàng”, đại diện doanh nghiệp nêu.

Các hãng khác như Isuzu, Mitsubishi hiện chưa có phản hồi chính thức và cho biết vẫn đang thảo luận nội bộ về vấn đề này.

Về phía cơ quan quản lý, Sở Xây dựng Hà Nội – đơn vị tham mưu ban hành quy định cho biết, đang phối hợp với Công an Hà Nội, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) và các doanh nghiệp để thu thập dữ liệu, đánh giá tác động của chính sách.

Trong khi còn chờ phương án "gỡ", Công an TP Hà Nội và Cục CSGT khuyến cáo tài xế cần kiểm tra kỹ thông số trên giấy đăng kiểm để lộ trình di chuyển không bị gián đoạn bởi các biên bản xử phạt.

Cân nhắc hài hòa giữa quản lý và nhu cầu thực tế

Nhiều ý kiến cho rằng câu chuyện “xe bán tải là xe con hay xe tải” không chỉ dừng ở quy định cấm đường, mà còn liên quan đến chính sách giao thông tổng thể.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam, cho rằng quy định này cần được nghiên cứu kỹ để tránh tác động lớn tới người dân và doanh nghiệp.

Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định việc phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup đã ổn định từ lâu, không phải quy định mới.

Theo ông, xe bán tải hiện chủ yếu phục vụ nhu cầu cá nhân, kết hợp chở hàng hóa nhỏ, không phải xe kinh doanh vận tải. “Ví dụ đi du lịch, nhiều người cần chở lều, xe đạp, đồ cá nhân. Nếu cấm hoàn toàn, việc đi lại và sinh hoạt sẽ bị ảnh hưởng", ông Quyền nói.

Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam cho rằng, hiện nay, nếu chiếu theo quy chuẩn và các quyết định của UBND Hà Nội, có tới hơn 90% xe bán tải sẽ không được vào nội đô trong giờ cao điểm.

“Cách áp dụng như vậy có thể phát sinh bất cập, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và người dân sử dụng xe cho mục đích kết hợp", ông Quyền nhấn mạnh.

Theo ông Quyền, Hiệp hội đang tiếp tục nghiên cứu các quy định pháp lý và thực tiễn vận hành. “Nếu cấm, cần đảm bảo tính thống nhất, hài hòa, không gây cản trở sinh hoạt và vận chuyển hàng hóa nhỏ. Hiệp hội sẽ sớm có ý kiến chính thức”, ông nói.

Trong bối cảnh đô thị lớn như Hà Nội đối mặt với áp lực ùn tắc và ô nhiễm, việc kiểm soát phương tiện là cần thiết. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chính sách cần hướng tới sự đồng bộ, linh hoạt và phù hợp thực tế, tránh gây xáo trộn lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Cơ quan chức năng cũng khuyến cáo người điều khiển phương tiện cần kiểm tra kỹ thông tin trên giấy đăng kiểm để tuân thủ quy định, tránh vi phạm khi tham gia giao thông.

Theo một số chuyên gia, việc "xe bán tải hay xe tải" gửi đi thông điệp mạnh mẽ về sự cần thiết của một chính sách giao thông đồng bộ và nhân văn. Từ đó, các chuyên gia và cộng đồng người dùng kiến nghị cơ quan chức năng cần xem xét lại đặc tính sử dụng thực tế của xe bán tải cabin kép để có sự điều chỉnh công bằng, tránh tình trạng "quản không được thì cấm".

Phi Long/VOV.VN