NHNN làm rõ việc thu thập thông tin về khách hàng VIP trong giám sát phòng, chống rửa tiền

NHNN đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng. Trước một số thông tin chưa phản ánh đúng bản chất pháp lý và nội dung của dự thảo, NHNN đã làm rõ phạm vi đối tượng giám sát cũng như mục đích thu thập các thông tin liên quan đến khách hàng, người quản lý và một số nhóm khách hàng đặc thù.

Theo NHNN, căn cứ các quy định tại dự thảo Thông tư, đối tượng giám sát là các đối tượng báo cáo như tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức trung gian thanh toán… Đây là các tổ chức, pháp nhân thuộc phạm vi quản lý, không phải các cá nhân là khách hàng hay lãnh đạo ngân hàng. Vì vậy, cách hiểu rằng khách hàng VIP hoặc lãnh đạo ngân hàng được “đưa vào diện giám sát chống rửa tiền” là không đúng với bản chất của dự thảo.

Việc thu thập thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành và kiểm soát của tổ chức tín dụng, trong đó có thông tin về Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc, Ban kiểm soát, cổ đông lớn, tỷ lệ sở hữu hay quy mô vốn, nhằm cung cấp bức tranh tổng thể về cơ cấu quản trị, quy mô và hoạt động của tổ chức được giám sát.

Đây cũng không phải là một yêu cầu hoàn toàn mới. Theo NHNN, các thông tin cơ bản này đã thuộc trách nhiệm báo cáo của ngân hàng theo quy định hiện hành về giám sát an toàn vi mô, Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật về chứng khoán. Thông tư 08/2022/TT-NHNN hiện cũng quy định về trình tự, thủ tục giám sát ngân hàng và nội dung giám sát an toàn vi mô đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Thông tư quy định trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ, hoạt động ngân hàng

Một vấn đề được dư luận quan tâm là dự thảo yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp một số số liệu liên quan đến khách hàng VIP, khách hàng ưu tiên, người có chức vụ chính trị và các doanh nghiệp hoạt động trong một số lĩnh vực có mức độ rủi ro rửa tiền đáng quan tâm.

NHNN cho biết, các tổ chức tín dụng chỉ có trách nhiệm báo cáo tổng số lượng khách hàng, sau đó phân tách theo một số nhóm có đặc điểm khác nhau để phục vụ việc đánh giá rủi ro. Các nhóm có thể bao gồm khách hàng cá nhân, khách hàng tổ chức, khách hàng VIP hoặc khách hàng là doanh nghiệp hoạt động trong một số lĩnh vực như cung cấp dịch vụ chuyển tiền, kinh doanh ngoại tệ, sòng bạc, bất động sản, kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức.

Việc phân loại này được thực hiện nhằm hình thành các chỉ tiêu đầu vào phục vụ đánh giá mức độ rủi ro của chính tổ chức tín dụng, xuất phát từ đặc điểm hoạt động kinh doanh, cơ cấu khách hàng và các yếu tố rủi ro liên quan.

Theo NHNN, phương pháp thu thập và phân loại thông tin được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận và khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Điều này đồng nghĩa việc một ngân hàng có số lượng khách hàng thuộc một số nhóm nhất định sẽ được xem xét như một yếu tố trong tổng thể các dữ liệu phục vụ đánh giá rủi ro của ngân hàng, chứ không đồng nghĩa từng khách hàng thuộc các nhóm này bị đưa vào danh sách giám sát riêng.

NHNN nhấn mạnh, các thông tin về khách hàng, cổ đông, người quản lý và các chủ thể liên quan chỉ được thu thập làm dữ liệu đầu vào để phân tích, đánh giá bức tranh rủi ro tổng thể của đối tượng báo cáo. Việc cung cấp các thông tin này không có nghĩa những chủ thể liên quan trở thành đối tượng giám sát riêng hoặc mặc nhiên bị coi là có rủi ro, vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền.

NHNN cũng khẳng định dự thảo Thông tư không mở rộng thêm bất kỳ “đối tượng báo cáo” hay “đối tượng giám sát” nào so với Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2022.

Dự thảo chủ yếu quy định về trình tự, thủ tục nghiệp vụ để NHNN thực hiện chức năng giám sát phòng, chống rửa tiền đối với các tổ chức thuộc phạm vi quản lý. Do đó, việc diễn giải rằng dự thảo đang “mở rộng đối tượng từ lãnh đạo ngân hàng đến khách VIP” có thể dẫn đến cách hiểu không chính xác rằng các cá nhân này được xác định là nhóm có dấu hiệu hoặc nguy cơ vi phạm về phòng, chống rửa tiền.

Về bản chất, dự thảo hướng tới việc thu thập các chỉ tiêu tổng hợp cần thiết để đánh giá rủi ro của tổ chức tín dụng, qua đó hỗ trợ NHNN xác định mức độ và biện pháp giám sát phù hợp đối với từng tổ chức.

Việc làm rõ cách tiếp cận này cũng có ý nghĩa trong bối cảnh NHNN đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ giám sát phòng, chống rửa tiền theo hướng kết hợp giám sát tuân thủ với giám sát trên cơ sở rủi ro, bảo đảm nguồn lực giám sát được tập trung phù hợp với mức độ rủi ro của từng đối tượng.