Nhớ con lụt đầu mùa

Lạch huyết mùa nước lụt. Ảnh: VĂN PHIN

Vốn lăn lộn với nghề sông biển đã thành quen nên khi nước lụt tràn về, ngư dân quê tôi không mấy người lo lắng. Ngược lại, có khi họ còn hồ hởi, vui mừng vì cá theo nước lũ tràn về, tha hồ đánh bắt, nhất là trong con lụt đầu mùa…

Hồi còn nhỏ, lúc trời chớm đông, khi tiếng dông sét ầm ầm, nước từ thượng nguồn sắp “chế”, báo hiệu con lụt đầu mùa thì những người dân chài quê tôi đang đêm bỗng rùng rùng thức giấc chuẩn bị “lưới dạy” vào sông Tam Kỳ đón bắt cá gáy. Cá gáy (còn gọi là cá chép) nghe trời sấm sét, mưa lớn, báo hiệu con lụt đầu mùa thì “tức trứng” chạy ào ào từ thượng nguồn Phú Ninh về phía hạ du dòng sông để đẻ trứng. Cá gáy chạy hàng đàn theo dòng nước mưa đổ về phía hạ lưu sông Tam Kỳ tràn ra sông Trường Giang.

Những ngư dân quê tôi tức tốc giăng lưới “cắm dạy” tức là dùng lưới quây tròn, đón cá gáy vào. Sau đó, cá bí đường phải nhảy vào lưới dạy treo lơ lửng trên không. Trong con lụt đầu mùa, chỉ trong vòng một buổi, có khi đôi ba tiếng đồng hồ, người hành nghề lưới dạy có thể bắt được cả trăm con cá gáy. Mỗi con cá gáy nặng chừng 0,5 đến 1 ký, thân mình múp míp, vàng ươm, bụng mang đầy trứng là loài thủy sản ngon và bổ dưỡng.

Cùng đi theo với cá gáy từ thượng nguồn sông Tam Kỳ đổ về, nhiều loại cá tôm từ đầu nguồn tràn qua sông Đầm, sông Tam Kỳ, sông Trường Giang xuôi về các phường Hương Trà, Quảng Phú, xã Tam Xuân, Tam Anh, Núi Thành, Tam Hải và ra cả cửa Lở, cửa An Hòa.

Đầu mùa mưa, khi những cơn mưa dồn dập, nước bắt đầu “chế”, bà con ngư dân hò nhau đem rớ đáy ra sông. Đóng rớ ngày lụt phải “neo đõi” kỹ càng vì nước chảy xiết và do nước sông đục ngầu nên nhiều loại cá tôm cứ chui vào đuột rớ… Với hai miệng rớ đáy ngày lụt đầu mùa, trong chừng một buổi, có ngư dân thu hàng mấy gánh tôm cua cá các loại.

Trong số thủy sản mà nghề rớ đáy đánh bắt được, có nhiều loại thuộc hàng đặc sản như lạch huyết, cá bống thệ, tôm bắp, tôm tít, cá lưỡi trâu… Những đặc sản này đem kho tiêu nghệ, um vàng hay ướp gia vị kho mặn ăn với cơm nóng ngày mưa thì không thể chê vào đâu được.

Từ những năm đầu thập niên 80 đến nay, trong con lụt đầu mùa có thêm cá mè, cá trắm cỏ từ lòng hồ Phú Ninh tràn về. Những loại cá tôm, cua, lạch huyết… thuộc hàng đặc sản trước đây giờ hiếm đi nhưng thỉnh thoảng ngư dân vẫn đánh bắt được.

Nhiều ngày qua, trời đã chuyển mùa, mưa nhiều liên tiếp, những ngư dân vùng sông nước đón con lụt đầu mùa tràn về với một tâm trạng đầy háo hức…