Nhóm người có nguy cơ tử vong do ung thư cao gấp đôi

Người có nồng độ insulin trong máu cao, nguy cơ tử vong do ung thư sẽ cao hơn. Ảnh: Shutterstock .

Theo Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia Mỹ, ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai tại Mỹ và đang có xu hướng vượt qua bệnh tim để trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu. Bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ cơ quan nào trong cơ thể.

Ung thư vú là loại phổ biến nhất ở phụ nữ, trong khi ung thư tuyến tiền liệt thường gặp nhất ở nam giới. Tuy nhiên, ung thư phổi mới là loại gây tử vong nhiều nhất.

Trong cuốn sách Vì đâu mà ta bệnh? (NXB Trẻ), TS Benjamin Bikman đề cập mối liên hệ giữa tình trạng kháng insulin và nguy cơ tử vong do ung thư. Theo tác giả, những người có nồng độ insulin trong máu cao, bất kể thể trạng gầy hay béo, có nguy cơ tử vong do ung thư cao gấp đôi.

Tác giả cho rằng ung thư không chỉ liên quan đến những đột biến hoặc tổn thương gene mà còn có thể bắt nguồn từ các rối loạn chuyển hóa trong cơ thể. Dù quan điểm này vẫn còn gây tranh luận, giả thuyết ung thư là bệnh liên quan đến chuyển hóa đã nhận được sự ủng hộ từ nhiều dữ liệu khoa học, trong đó có những phát hiện được ghi nhận từ gần một thế kỷ trước.

Tác giả / Tác phẩm

Vì đâu mà ta bệnh?

Tác giảTS Benjamin Bikman

Xuất bản21/07/2020

Nhà xuất bảnNXB Trẻ

Một trong những yếu tố đáng chú ý là tình trạng kháng insulin. Theo TS Benjamin Bikman, tình trạng này có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển thông qua hai cơ chế chính: cung cấp nguồn glucose và làm tăng nồng độ insulin trong máu.

Thông thường, các tế bào trong cơ thể tiếp nhận dưỡng chất khi nhận được tín hiệu từ những chất gọi là yếu tố tăng trưởng. Sau đó, chúng sử dụng dưỡng chất để tạo năng lượng bên trong ty thể, duy trì các hoạt động sống. Tuy nhiên, tế bào ung thư có cách chuyển hóa năng lượng khác biệt và đặc biệt phụ thuộc vào glucose.

Gần 100 năm trước, nhà khoa học người Đức Otto Heinrich Warburg phát hiện tế bào ung thư sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính. Thay vì chủ yếu chuyển hóa glucose thông qua ty thể như tế bào bình thường, chúng tăng cường quá trình đường phân và tạo năng lượng mà không cần oxy. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng Warburg.

Theo tác giả, cơ chế trên giúp tế bào ung thư duy trì sự phát triển ngay cả ở những khu vực trong cơ thể có lưu lượng máu và oxy hạn chế. Đây là một trong những đặc điểm chuyển hóa quan trọng được nghiên cứu khi tìm hiểu khả năng phát triển của tế bào ung thư.

Yếu tố thứ hai là nồng độ insulin tăng cao. Khi cơ thể bị kháng insulin, các tế bào giảm đáp ứng với hormone này. Để duy trì khả năng kiểm soát đường huyết, tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn.

Nồng độ insulin tăng cao, cơ thể có thể bị kháng insulin. Ảnh: Shutterstock.

Insulin không chỉ có vai trò điều hòa lượng đường trong máu mà còn thúc đẩy sự phát triển của tế bào. Vì vậy, khi nồng độ hormone này tăng cao, các tín hiệu tăng trưởng có thể kích thích tế bào ung thư phát triển. Tác giả lý giải rằng nếu tế bào ung thư nhạy cảm với insulin hơn tế bào bình thường, chúng có thể tận dụng tín hiệu từ hormone này để tăng sinh nhanh hơn.

Ngoài insulin, một yếu tố khác thường được nghiên cứu trong mối liên hệ với ung thư là yếu tố tăng trưởng giống insulin-1 (IGF-1). Tương tự insulin, IGF-1 có tác dụng thúc đẩy sự phát triển của tế bào. Đây là hoạt động cần thiết trong nhiều quá trình sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể góp phần vào sự phát triển của một số loại ung thư.

Theo TS Benjamin Bikman, sự kết hợp giữa glucose dồi dào và nồng độ insulin cao là yếu tố quan trọng giúp lý giải mối liên hệ giữa kháng insulin và ung thư. Trong đó, glucose cung cấp nguồn nguyên liệu cho quá trình chuyển hóa, còn insulin tạo tín hiệu kích thích tăng trưởng. Hai yếu tố này có thể cùng tạo điều kiện để tế bào ung thư phát triển mạnh hơn.

Tác giả đặc biệt đề cập mối liên hệ giữa tình trạng kháng insulin với ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và ung thư đại trực tràng. Đây là những loại ung thư có mối liên hệ đáng chú ý với rối loạn chuyển hóa insulin.

Những phân tích trong cuốn sách nhấn mạnh vai trò của sức khỏe chuyển hóa khi tìm hiểu các yếu tố liên quan đến ung thư. Bên cạnh gene và những tổn thương tế bào, tình trạng kháng insulin, lượng glucose và các tín hiệu tăng trưởng cũng là những khía cạnh được tác giả đề cập trong cơ chế phát triển của căn bệnh này.