Nhơn Hội được quy hoạch thành cực tăng trưởng mới của Gia Lai

Từ khu kinh tế ven biển đến cực tăng trưởng liên kết

Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 1664/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung Khu kinh tế (KKT) Nhơn Hội, tỉnh Gia Lai đến năm 2050. Phạm vi lập điều chỉnh quy hoạch khoảng 14.308 ha, gồm khoảng 12.000 ha trên bán đảo Phương Mai và khoảng 2.308 ha thuộc khu vực Canh Vinh; giai đoạn ngắn hạn đến năm 2035 và dài hạn đến năm 2050. Điểm đáng chú ý của lần điều chỉnh không nằm ở quy mô diện tích, mà ở cách Nhơn Hội được đặt lại trong không gian phát triển của Gia Lai.

Một góc Khu kinh tế Nhơn Hội.

Quy hoạch xác định Nhơn Hội là KKT tổng hợp đa ngành, đa lĩnh vực, trọng tâm phát triển du lịch, dịch vụ, đô thị, công nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo; đồng thời phát huy lợi thế cảng biển và kinh tế biển. Nhơn Hội còn được định vị là trung tâm giao thương quốc tế hiện đại; đô thị du lịch, nghỉ dưỡng tầm quốc gia, quốc tế; trung tâm kết nối duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên.

Đáng chú ý hơn, quy hoạch xác định Nhơn Hội là cực tăng trưởng kinh tế, liên kết chặt chẽ với sự phát triển chung của toàn tỉnh. KKT này vì thế không chỉ phát triển cho riêng mình, mà còn được kỳ vọng dẫn dắt, kết nối và lan tỏa các động lực tăng trưởng của Gia Lai từ Tây Nguyên hướng ra biển.

Định hướng xuyên suốt là khai thác lợi thế vị trí nhưng không phát triển bằng mọi giá. Nhơn Hội được định hướng tăng trưởng xanh, bền vững, hài hòa giữa kinh tế với bảo tồn cảnh quan, sử dụng hiệu quả tài nguyên; đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Quy hoạch nhấn mạnh việc phát huy lợi thế của KKT Nhơn Hội trong hành lang động lực phía Đông của tỉnh Gia Lai, gắn với cực phát triển Quy Nhơn, hệ thống cảng biển và các trục kết nối Đông - Tây. Đây là nền tảng để Nhơn Hội phát huy vai trò cửa ngõ giao thương, trung tâm công nghiệp, dịch vụ, logistics, tạo liên kết giữa không gian ven biển với khu vực phía Tây và rộng hơn là không gian Tây Nguyên của tỉnh.

Không gian KKT được tổ chức thành 8 phân khu chức năng, liên kết bởi hành lang Đông - Tây và các trung tâm động lực. Trong đó có các khu vực đô thị - dịch vụ, du lịch, hành chính, công nghiệp; không gian sinh thái gắn với đầm Thị Nại - núi Phương Mai; cùng các khu vực công nghiệp - đô thị - dịch vụ gắn với Canh Vinh và các đầu mối giao thông.

Một điểm đáng chú ý là quy hoạch phân định rõ hơn giữa không gian công nghiệp với đô thị, du lịch và sinh thái. Các khu vực có lợi thế cảnh quan được ưu tiên cho du lịch, dịch vụ, đô thị; những nơi thuận lợi về giao thông, quỹ đất và khả năng kết nối được định hướng phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ hỗ trợ sản xuất.

Quy hoạch cũng định hướng không thu hút các ngành công nghiệp nặng trên bán đảo Phương Mai, từng bước chuyển đổi những khu vực không còn phù hợp sang chức năng đô thị, dịch vụ, du lịch. Hoạt động công nghiệp - logistics được tổ chức tại các không gian phù hợp hơn, ưu tiên công nghiệp sạch, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến và logistics.

Quy hoạch điều chỉnh vì thế đang định hình Nhơn Hội thành không gian đa chức năng, nơi công nghiệp, du lịch, đô thị, logistics và dịch vụ cùng tạo nên cấu trúc tăng trưởng mới.

Từ logistics, AI đến mạng lưới kết nối biển - Tây Nguyên

Quy hoạch đặt KKT Nhơn Hội vào mạng lưới giao thông đối ngoại chiến lược, gồm cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku - Lệ Thanh, Quốc lộ 19B, Quốc lộ 19C cùng các tuyến đường tỉnh và trục kết nối Đông - Tây. Khi mạng lưới này hoàn thiện, thời gian di chuyển từ các khu vực sản xuất phía Tây Gia Lai đến hệ thống cảng biển sẽ được rút ngắn, tạo điều kiện hình thành chuỗi logistics liên vùng.

Một số dự án đang hoạt động tại Khu kinh tế Nhơn Hội.

Quy hoạch còn định hướng phát triển đường sắt đô thị khu vực Quy Nhơn theo mô hình TOD, đồng thời nghiên cứu tuyến đường sắt kết nối cảng Quy Nhơn, định hướng kết nối với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Hệ thống cảng biển gồm Quy Nhơn - Thị Nại - Đống Đa, Nhơn Hội, Phù Mỹ cùng các bến phao được định hướng phục vụ vận tải hàng hóa, hành khách và logistics.

Cảng hàng không Phù Cát được định hướng đầu tư theo tiêu chuẩn cấp 4E, xây dựng nhà ga mới, mở rộng sân đỗ và hạ tầng kết nối. Giai đoạn 2030 - 2035, công suất dự kiến khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm; đến năm 2050 khoảng 7 triệu hành khách và 27.000 tấn hàng hóa mỗi năm.

Một điểm mới đáng chú ý khác là công nghệ được ứng dụng sâu hơn vào phát triển hạ tầng. Quy hoạch định hướng phát triển mạng truyền dẫn dung lượng lớn, kết nối liên vùng; ứng dụng IoT trong quản lý giao thông, môi trường, năng lượng, cấp nước và đô thị. Đặc biệt, quy hoạch nghiên cứu xây dựng trung tâm dữ liệu tập trung rộng khoảng 5 ha phục vụ AI, điện toán đám mây, dữ liệu dùng chung và vận hành đô thị thông minh.

Nhơn Hội vì thế được chuẩn bị cả hạ tầng “cứng” và hạ tầng số. Quy hoạch đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm soát nguồn thải, bảo vệ đầm Thị Nại, rừng ngập mặn, núi Phương Mai, khuyến khích năng lượng tái tạo và thích ứng biến đổi khí hậu.

Quyết định 1664/QĐ-TTg yêu cầu UBND tỉnh Gia Lai công bố quy hoạch; rà soát các quy hoạch phân khu, chương trình, dự án; kiểm soát sử dụng đất, xây dựng và triển khai dự án đầu tư, tránh phát triển manh mún, phá vỡ cấu trúc chung. Đồng thời, địa phương phải xây dựng giải pháp huy động nguồn lực để đầu tư hạ tầng, tạo động lực phát triển KKT Nhơn Hội.

Khi các định hướng được cụ thể hóa bằng những dự án dẫn dắt và hạ tầng hoàn thiện, Nhơn Hội có cơ sở trở thành điểm gặp của không gian kinh tế biển và Tây Nguyên. Khi đó, giá trị không chỉ được đo bằng quy mô khu kinh tế, mà bằng khả năng kéo dòng vốn, hàng hóa, công nghệ và dịch vụ vào không gian tăng trưởng mới của Gia Lai.