NHTW châu Âu còn tăng thêm lãi suất, nhưng sẽ thận trọng hơn

Tăng lãi suất lần đầu tiên sau gần 3 năm

Cuộc họp chính sách tháng 6 của ECB đã kết thúc hôm 11/6 với việc cơ quan này đã quyết định tăng các mức lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản, có hiệu lực từ ngày 17/6/2026. Cụ thể lãi suất tiền gửi, lãi suất cho vay tái cấp vốn và lãi suất cho vay cận biên sẽ được tăng lên lần lượt là 2,25%, 2,40% và 2,65%.

Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của ECB sau gần 3 năm, đưa cơ quan này trở thành một trong những NHTW lớn đầu tiên trên thế giới tăng lãi suất để đối phó với cú sốc năng lượng. Động thái này diễn ra một tuần trước khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), NHTW Nhật Bản (BOJ), NHTW Anh (BOE) và một số NHTW lớn khác đưa ra các quyết định chính sách.

Việc tăng lãi suất của ECB đã được dự báo từ sớm khi lạm phát tại khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã tăng lên trên 3%, vượt xa mục tiêu 2% của ECB. “Cuộc chiến ở Trung Đông đang tạo ra áp lực lạm phát, và quyết định tăng lãi suất là vững chắc trong một loạt các kịch bản phác thảo cách cú sốc có thể diễn biến”, ECB cho biết trong tuyên bố chính sách phát đi sau cuộc họp.

Theo dự báo cơ bản mới nhất của các chuyên gia Eurosystem, lạm phát chung dự kiến sẽ ở mức trung bình 3,0% vào năm 2026, 2,3% vào năm 2027 và 2,0% vào năm 2028. Đối với lạm phát không bao gồm năng lượng và thực phẩm, dự báo cơ bản cho thấy mức trung bình là 2,5% vào năm 2026 và 2027, và 2,2% vào năm 2028.

Như vậy “so với tháng 3, các chuyên gia đã điều chỉnh tăng dự báo cơ bản về lạm phát trong năm 2026 và 2027 do giá năng lượng tăng cao hơn, điều này dự kiến sẽ ảnh hưởng đến lạm phát thực phẩm, hàng hóa và dịch vụ ở một mức độ nào đó”, ECB cho biết.

Cũng chính bởi vậy, không ít nhà kinh tế cho rằng, động thái tăng lãi suất này được thiết kế chủ yếu để kiềm chế kỳ vọng lạm phát và bảo vệ uy tín của ECB sau khi cơ quan này được cho là đã phản ứng chậm chạp trước sự tăng đột biến của lạm phát vào năm 2022. Một số nhà quan sát ECB còn gọi đó là một "đợt tăng lãi suất bảo hiểm" - một bước phòng ngừa có thể được đảo ngược nếu áp lực giá cả giảm bớt.

Nhưng Chủ tịch ECB Christine Lagarde đã bác bỏ nhận định đó. “Cuộc thảo luận của chúng tôi hoàn toàn khác”, bà nói tại buổi họp báo sau cuộc họp chính sách. “Chúng tôi sẽ theo dõi sát sao mọi hậu quả tiếp theo của cú sốc năng lượng lớn này”, bà nói thêm, nhắc lại rằng các quyết định sẽ phụ thuộc vào dữ liệu sắp tới.

Sẽ còn tăng tiếp, nhưng thận trọng hơn

Hiện thị trường tài chính dự đoán ECB sẽ thực hiện thêm hai đợt tăng lãi suất nữa cho tới năm 2027, đợt tiếp theo dự kiến diễn ra sớm nhất vào tháng 9, trong khi một số khác lại cho rằng sẽ có sự thắt chặt hạn chế hơn.

“Có rủi ro tăng lạm phát, nhưng cũng có rủi ro giảm tăng trưởng”, Mark Wall - Nhà kinh tế trưởng khu vực châu Âu tại Deutsche Bank cho biết. “Thêm một đợt tăng lãi suất nữa vào tháng 9 và thế là hết”, ông nói thêm.

Quả vậy đi kèm với việc nâng dự báo lạm phát, ECB cũng hạ dự báo tăng trưởng trong năm 2026 và 2027 xuống tương ứng là 0,8% và 1,2%. Cơ quan này cũng nhìn nhận: “Triển vọng vẫn còn bất định, với rủi ro gia tăng lạm phát và rủi ro suy giảm tăng trưởng kinh tế. Toàn bộ tác động của chiến tranh đối với lạm phát và tăng trưởng trung hạn sẽ phụ thuộc vào cường độ và thời gian của cú sốc giá năng lượng, cũng như quy mô của các tác động gián tiếp và vòng thứ hai của nó”.

Trong bối cảnh đó, ECB cho biết, các quyết định về lãi suất tiếp theo sẽ dựa trên đánh giá về triển vọng lạm phát và các rủi ro xung quanh nó, dựa trên các dữ liệu kinh tế và tài chính sắp tới, cũng như động lực của lạm phát cơ bản và sức mạnh của cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ. “Hội đồng Thống đốc không cam kết trước một lộ trình lãi suất cụ thể nào”, ECB nhấn thêm.

Trên thực tế, không phải tất cả các nhà kinh tế đều tin rằng việc tăng lãi suất là hợp lý. Thậm chí Holger Schmieding của Berenberg lòn gọi đó là "một sai lầm chính sách" do thị trường lao động trì trệ và nhu cầu tiêu dùng yếu.

“Trong bối cảnh nhu cầu đang bị tàn phá liên tục, sự tăng giá tạm thời không thể tránh khỏi... dường như khó có thể biến thành một vấn đề lạm phát kéo dài cần được giải quyết bằng lãi suất cao hơn” ông viết trong một bản ghi chú.

Nhưng ECB đã tăng cường thông điệp của mình để ủng hộ chính sách thắt chặt hơn. Nhà kinh tế trưởng Philip Lane, một nhà hoạch định chính sách có quan điểm khá “bồ câu”, nay cũng nói rằng cú sốc liên quan đến Iran có thể có phạm vi rộng hơn so với cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, vì nó ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu chứ không chỉ chủ yếu là châu Âu.

Mặc dù vậy, với việc nền kinh tế khu vực cũng đang bị tổn thương nghiêm trọng do giá dầu tăng cao, chắc chắn ECB sẽ thận trọng hơn với việc tăng thêm lãi suất.