Những bất đồng phút chót khiến thỏa thuận thương mại Mỹ - Canada sụp đổ

Mỹ và Canada từng phát đi những tín hiệu lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận thương mại sau khi Washington tạm hoãn áp mức thuế 50% với hàng hóa Canada. Tuy nhiên, các bất đồng về ôtô, thép, nhôm, gỗ, chính sách thương mại và văn hóa đã khiến tiến trình đàm phán đổ vỡ vào phút chót.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/8 thông báo tạm hoãn áp thuế trong 3 ngày để hai bên tiếp tục thương lượng, đồng thời nói rằng Canada sẽ đưa ra một số nhượng bộ trong lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất. Washington được cho là có thể giảm một số mức thuế đối với hàng hóa Canada.

Trong những ngày cuối, Bộ trưởng Canada phụ trách thương mại với Mỹ Dominic LeBlanc và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tiếp tục đàm phán tại Washington. Hai bên bàn về cách tính tỷ lệ linh kiện có nguồn gốc Mỹ để xe sản xuất tại Canada được hưởng mức thuế thấp hơn.

Ottawa muốn tính cả linh kiện có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, trong khi Washington muốn ưu tiên các linh kiện sản xuất tại Mỹ. Hai bên cũng thảo luận việc đưa rượu Mỹ trở lại hệ thống cửa hàng rượu tại Canada.

Những tín hiệu tích cực nhanh chóng biến mất. Chiều 21/8, ông Greer bước vào phòng đàm phán trong bối cảnh hai bên vẫn còn nhiều bất đồng. Cuối ngày, Thủ tướng Canada Mark Carney đình chỉ đàm phán và triệu phái đoàn về nước.

Theo Đại sứ Canada tại Mỹ Mark Wiseman, trong 72 giờ cuối, hai bên liên tục phát hiện những khác biệt trong cách hiểu về các điều khoản đã thống nhất. Canada muốn giảm thuế đối với xe tải hạng trung và hạng nặng nhưng Mỹ không đồng ý.

Hai bên cũng bất đồng về mức thuế đối với thép, nhôm, ôtô và gỗ. Washington muốn Ottawa hạn chế ký các thỏa thuận thương mại riêng với những đối tác khác, trong khi Canada cho rằng yêu cầu này xâm phạm chủ quyền và cản trở kế hoạch đa dạng hóa thị trường.

Các vấn đề về nền tảng phát trực tuyến và bảo vệ nội dung tiếng Pháp cũng trở thành điểm bất đồng.

Thủ tướng Carney cho rằng những thay đổi vào phút chót từ phía Mỹ là không công bằng và khiến Ottawa nghi ngờ độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào. Washington ngược lại cáo buộc Canada từ chối hoàn tất thỏa thuận theo những điều khoản đã thống nhất.

Sau khi đàm phán sụp đổ, Mỹ áp thuế 50% với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Ottawa tuyên bố sẽ đáp trả từ ngày 8/9.

Tổng thống Trump tiếp tục chỉ trích Canada, nói nước này muốn hưởng lợi ích như một bang của Mỹ nhưng không muốn trở thành một phần của Mỹ.

Thủ tướng Carney khẳng định Canada sẽ sử dụng các nguồn lực sẵn có để bảo vệ người lao động, nông dân, gia đình và doanh nghiệp trong nước.