NHỮNG BÓNG HỒNG KIẾN TẠO TƯƠNG LAI (*): Người tiên phong trong lĩnh vực môi trường
Các công trình của GS-TS Trần Thị Việt Nga không chỉ giải quyết vấn đề môi trường mà còn truyền tải thông điệp về sự phát triển bền vững
GS-TS Trần Thị Việt Nga (SN 1974), Viện trưởng Viện Công nghệ cao Việt Nhật và giảng viên cao cấp tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, vừa được trao tặng Giải thưởng Kovalevskaia năm 2025 cho những đóng góp nổi bật trong lĩnh vực kỹ thuật môi trường và quản lý tài nguyên nước.
Biến thách thức thành cơ hội xanh
Trong hơn 25 năm gắn bó với nghiên cứu khoa học, hướng nghiên cứu của GS Việt Nga tập trung vào các giải pháp bền vững nhằm ứng phó biến đổi khí hậu và đô thị hóa, trong đó dấu ấn đậm nét nhất là việc làm chủ công nghệ màng lọc kỵ khí (AnMBR).
Công nghệ này không chỉ xử lý nước thải hiệu quả cao để tái sử dụng mà còn thu hồi năng lượng sạch qua khí sinh học chứa tới 80% khí mê-tan, biến chất thải thành nguồn tài nguyên quý giá. Cách tiếp cận này của GS Việt Nga đã thay đổi hoàn toàn góc nhìn về các công trình xử lý nước thải: từ những "công trình xử lý ô nhiễm" đơn thuần trở thành mô hình "tái tạo và thu hồi tài nguyên", mang lại lợi ích to lớn cho xã hội và môi trường.
Công nghệ AnMBR đã được triển khai thử nghiệm thành công tại các trạm xử lý nước thải sinh hoạt, cơ sở chế biến gia súc và trang trại chăn nuôi heo, chứng minh tính khả thi và khả năng làm chủ của nhóm nghiên cứu Việt Nam. Trong tương lai gần, GS Việt Nga và các cộng sự sẽ tiếp tục hoàn thiện công nghệ theo hướng nội địa hóa sản xuất nhằm giảm chi phí và mở rộng ứng dụng thực tiễn, góp phần xây dựng một hệ thống hạ tầng xanh hơn cho đất nước.
Không dừng lại ở đó, GS-TS Trần Thị Việt Nga còn tiên phong trong việc tận dụng vật liệu mới từ phế thải như bê-tông thải, gạch vụn hay bê-tông khí chưng áp (AAC) để làm vật liệu lọc xử lý ô nhiễm, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Một trong những dự án đáng tự hào là đề án phục hồi hệ thống sông nội đô Hà Nội, bao gồm các sông: Tô Lịch, Lừ, Sét và Kim Ngưu. Đề án được UBND TP Hà Nội đặt hàng thực hiện từ năm 2022 đến 2023.
Với cách tiếp cận tổng hợp và hệ thống, nhóm nghiên cứu của GS Việt Nga đã phân tích kỹ các yếu tố như nước mưa, nước thải sau xử lý và dòng chảy tự nhiên, nhằm duy trì dòng chảy sinh thái, cải thiện chất lượng nước sông và kiểm soát tình trạng ngập úng đô thị. Kết quả, đề án đề xuất hàng loạt gói giải pháp công nghệ và quản lý nước phù hợp với từng giai đoạn quy hoạch phát triển của thủ đô. Công trình này không chỉ nhận giải xuất sắc tại Giải thưởng Quy hoạch đô thị quốc gia năm 2023 mà còn được UBND TP Hà Nội chính thức phê duyệt vào tháng 7-2025, mở ra hy vọng cho một thủ đô xanh - sạch hơn.
Với GS-TS Trần Thị Việt Nga, nghiên cứu khoa học mang lại cho bà niềm vui và năng lượng tích cực, chứ không phải sự vất vả. Ảnh: XÂY DỰNG
Vượt áp lực, tìm niềm vui trong đam mê
Con đường nghiên cứu khoa học chưa bao giờ dễ dàng, đặc biệt với nhà khoa học nữ. GS-TS Trần Thị Việt Nga thẳng thắn cho rằng phụ nữ thường phải đối mặt vô vàn áp lực, từ việc đảm nhiệm vai trò quản lý đến cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình.
Những thách thức này càng trở nên rõ nét hơn khi bà vừa là nhà khoa học vừa là lãnh đạo viện nghiên cứu. Thế nhưng, trong những khó khăn ấy, GS Việt Nga nhận ra lợi thế riêng biệt của phụ nữ: khả năng làm việc đa nhiệm, quản lý thời gian hiệu quả, kiên nhẫn và tinh thần sẻ chia. Những phẩm chất này không chỉ giúp bà vượt qua thử thách mà còn phát huy tối đa thế mạnh trong hoạt động nghiên cứu, biến sức ép thành động lực để tiến về phía trước.
Nữ giáo sư chia sẻ nghiên cứu khoa học luôn song hành với cả thành công lẫn thất bại - những khó khăn là phần tất yếu của quá trình tìm tòi tri thức mới mẻ. Nhưng với bà Nga, khoa học không phải là công việc của riêng cá nhân nào, mỗi kết quả đều là sự cộng hưởng từ nỗ lực và trí tuệ của cả tập thể. Vì vậy, bà luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường nghiên cứu lành mạnh, nơi mỗi thành viên có thể phát huy tối đa tiềm năng. Bà không đặt nặng những thành tựu lớn lao mà chỉ tập trung vào việc hoàn thành tốt mục tiêu, tạo ra những kết quả có giá trị thực tiễn. Khi những kết quả ấy được ứng dụng và mang lại lợi ích cho cộng đồng, ý nghĩa của công việc càng trở nên sâu sắc hơn.
"Tôi luôn cảm thấy hạnh phúc và may mắn vì được làm công việc nghiên cứu khoa học mà mình yêu thích. Khi được làm điều mình đam mê, công việc luôn mang lại năng lượng tích cực và niềm vui, vì thế tôi không cảm thấy đó là sự vất vả" - GS Trần Thị Việt Nga bày tỏ.
Truyền lửa cho thế hệ trẻ
Nhắc đến GS-TS Trần Thị Việt Nga là nhắc đến một người thầy tận tụy, luôn tâm huyết với việc truyền lửa đam mê cho thế hệ trẻ. Bà đã xây dựng và dẫn dắt Nhóm nghiên cứu Các giải pháp nước tiên tiến (InWATER), đồng thời hướng dẫn thành công nhiều tiến sĩ và thạc sĩ trong lĩnh vực kỹ thuật môi trường.
Tại Viện Công nghệ cao Việt Nhật và nhóm InWATER, bà không ngừng đào tạo nên những thế hệ kế cận với tư duy mạch lạc, logic và lòng nhiệt huyết dành cho khoa học.
Dành lời khuyên chân thành cho các bạn trẻ mong muốn dấn thân vào con đường nghiên cứu, theo GS Trần Thị Việt Nga, điều quan trọng nhất là đam mê thực sự và một nền tảng kiến thức cơ bản vững chắc, kết hợp khả năng thích ứng linh hoạt trước những yêu cầu khắt khe của công việc.
Theo bà Nga, nghiên cứu khoa học không nhất thiết phải bắt đầu từ những ý tưởng vĩ đại, mà cần nắm vững quy trình bài bản: từ việc xác định rõ vấn đề, lựa chọn phương pháp phù hợp đến xử lý số liệu khách quan và đánh giá kết quả chính xác.
Những kiến thức nền tảng này không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn giúp hình thành tư duy logic, khả năng phân tích và giải quyết vấn đề hiệu quả trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau. "Chính sự tỉ mỉ và bền bỉ sẽ dẫn dắt người trẻ vượt qua thất bại, biến chúng thành bài học quý giá trên hành trình chinh phục tri thức" - GS Nga đúc kết.
Tin nóng
Chiều 13/3, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội và trường Đại học Xây dựng Hà Nội đã có buổi làm việc, trao đổi định hướng triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gắn với những vấn đề thực tiễn của Thủ đô.
Từ ngày 15-3-2026, một số quy định liên quan đến thẻ căn cước sẽ chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến hàng triệu người dân.
Nếu kết hợp tốt bốn lợi thế: Kỹ sư phần mềm và AI, chuỗi cung ứng điện tử Đông Á, năng lực sản xuất chi phí thấp, thị trường ứng dụng rộng lớn, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm phát triển và sản xuất drone của thế giới...
Các chiêu trò lừa đảo tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp, người dân cần tỉnh táo trước các lời mời trúng thưởng dễ dàng và mua vé qua kênh chính thống.
LPBank bước sang giai đoạn phát triển mới, trong đó tăng trưởng quy mô đi cùng với nâng cao chất lượng hoạt động và chuyển dịch mô hình thu nhập theo hướng bền vững.
Vũ khí mới có tốc độ và khả năng cơ động cao, cho phép vận hành linh hoạt với nhiều cấu hình bay khác nhau để qua mặt phòng không đối phương và tấn công các mục tiêu với độ chính xác cao; mặt khác, có khả năng chống nhiễu từ các hệ thống tác chiến điện tử.
Tin mới
Đề tài 'Nghiên cứu chế tạo nguồn phát plasma lạnh ứng dụng trong tổng hợp vật liệu nano kim loại có hiệu ứng cộng hưởng plasmon bề mặt (Au, Ag)' đã mở ra hướng tiếp cận xanh, an toàn trong tổng hợp nano kim loại quý, góp phần nâng cao năng lực làm chủ công nghệ plasma và vật liệu tiên tiến trong nước.
Người dùng mới sẽ cần thêm thời gian làm quen các mẫu MacBook mới của Apple, chúng đều loại bỏ một số nhãn chữ trước đây và thay thế bằng các ký hiệu.
Công nghệ sinh học đang trở thành lĩnh vực công nghệ chiến lược, giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế tri thức, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an ninh sinh học quốc gia.
Việc quét mã QR chỉ diễn ra vài giây nhưng quét thường xuyên có thể sẽ khiến điện thoại tụt pin nhanh hơn. Nguyên nhân là do đâu, và có cách nào khắc phục?
Đạo diễn Jurassic Park khẳng định không dùng AI trong phim, Apple ra mắt MacBook Neo dễ sửa chữa nhất thập kỷ là một số tin công nghệ đáng chú ý 14/3.
Trong vài tháng qua, Honor đã gây chú ý khi giới thiệu 3 mẫu smartphone với dung lượng pin 10.000mAh tại Trung Quốc.
TP.HCM đang triển khai một cơ chế thí điểm nhằm thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học và tài sản trí tuệ hình thành từ ngân sách nhà nước, với kỳ vọng rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường. Theo kế hoạch, thành phố đặt mục tiêu trong vòng 3 năm sẽ đưa ít nhất 10 sản phẩm khoa học - công nghệ ra thị trường, đồng thời nâng tỷ lệ khai thác thương mại tài sản trí tuệ lên khoảng 8 - 10%.
Google vừa công bố một bản cập nhật lớn cho Google Maps với nhiều nâng cấp mạnh mẽ, đánh dấu thay đổi đáng kể nhất cho ứng dụng trong 10 năm qua.