TP.HCM đặt mục tiêu đưa ít nhất 10 sản phẩm khoa học ra thị trường sau 3 năm

Thông tin được công bố tại hội nghị triển khai đề án thí điểm tạo động lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức sáng 13/3. Tham dự hội nghị có Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Đặng Minh Thông và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, đề án thí điểm được triển khai nhằm đưa nhanh các sản phẩm nghiên cứu và tài sản trí tuệ được hình thành từ ngân sách nhà nước vào sản xuất, kinh doanh, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học - công nghệ.

Trong giai đoạn đầu, TP.HCM công bố danh mục 54 sản phẩm khoa học và công nghệ của 29 tổ chức đăng ký tham gia chương trình. Tổng kinh phí dự kiến triển khai hơn 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước dự kiến hỗ trợ hơn 200 tỷ đồng để hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm sản phẩm, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ và chuẩn bị các bước thương mại hóa.

Danh mục sản phẩm cho thấy sự tham gia của nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ trên địa bàn như Trường Đại học Bách khoa, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Công nghệ Thông tin thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Viện Sinh học nhiệt đới, Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ.

Các sản phẩm tập trung ở nhiều lĩnh vực công nghệ chiến lược như UAV và kinh tế tầm thấp, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, đô thị thông minh, công nghệ sinh học, y sinh, dược và nông nghiệp công nghệ cao.

Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Đặng Minh Thông (bìa trái) trao đổi tại hội nghị. Ảnh: Hà Thư

Trong lĩnh vực công nghệ sinh học - y sinh, một số sản phẩm tiêu biểu gồm giác mạc sinh học từ mô heo khử tế bào do Trường Đại học Y Dược TP.HCM phát triển; vật liệu hydrogel cầm máu trong cấp cứu của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên; hay công nghệ CAR-T điều trị ung thư huyết học của Công ty Việt Nam Gene - Cell Technology.

Ở nhóm công nghệ số và đô thị thông minh, nhiều giải pháp ứng dụng thực tiễn cũng được đăng ký tham gia đề án, như nền tảng bản sao số (digital twin) phục vụ quản lý đô thị thông minh do Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM phát triển; hệ thống quan trắc môi trường không khí bằng IoT của Trường Đại học Bách khoa; nền tảng AI dự báo dịch bệnh của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên; hay nền tảng khám chữa bệnh từ xa (telemedicine) của Trường Đại học Y Dược TP.HCM.

Trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, các sản phẩm đáng chú ý gồm vắc-xin phòng bệnh gan thận mủ trên cá tra của Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật từ vi sinh vật của Viện Sinh học nhiệt đới và các giống cây trồng công nghệ cao phục vụ nông nghiệp đô thị.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp công nghệ cũng tham gia với các sản phẩm như động cơ điện cho UAV và radar cho UAV của Công ty Real-time Robotics Việt Nam, drone thương mại của Công ty Saolatek, hay bộ truyền dữ liệu tầm xa cho UAV của Công ty Service Aviation General.

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, 9 doanh nghiệp đã đăng ký 22 sản phẩm, chiếm khoảng 41% tổng số sản phẩm, cho thấy khu vực doanh nghiệp đang tham gia tích cực hơn vào quá trình phát triển và thương mại hóa công nghệ.

Dù sở hữu hệ thống viện, trường có năng lực nghiên cứu mạnh, tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu tại TP.HCM hiện vẫn còn khá thấp.

Ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM phát biểu khai mạc hội nghị

Theo số liệu của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, trong giai đoạn 2014 - 2018 chỉ khoảng 13% nhiệm vụ khoa học - công nghệ được thương mại hóa thành công. Hiện nay tỷ lệ này chỉ khoảng 5%, trong khi khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng chưa được đưa vào thực tiễn.

Số doanh nghiệp khởi nguồn từ viện nghiên cứu và trường đại học (spin-off) cũng chỉ chiếm khoảng 3% tổng số startup của thành phố, cho thấy khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và hoạt động sản xuất - kinh doanh vẫn còn đáng kể.

Một trong những nguyên nhân chính là cấu trúc doanh nghiệp của TP.HCM chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hiện hơn 95% doanh nghiệp thuộc nhóm này, nên năng lực hấp thụ công nghệ còn hạn chế.

Ngoài ra, hệ thống tổ chức trung gian hỗ trợ thương mại hóa như môi giới công nghệ, định giá tài sản trí tuệ hay các tổ chức kết nối viện - trường với doanh nghiệp vẫn chưa phát triển tương xứng.

Ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, cho biết đề án lần này thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc tháo gỡ các rào cản để đưa khoa học - công nghệ vào thực tiễn.

Theo ông, nếu các vướng mắc về cơ chế định giá, giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu hay tâm lý e ngại rủi ro trong thực thi không được xử lý kịp thời, quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế - xã hội sẽ tiếp tục bị chậm lại.

Đề án thí điểm được thiết kế với 6 nhóm giải pháp chính sách, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế định giá tài sản khoa học - công nghệ, thiết lập cơ chế giao quyền khai thác linh hoạt cho tổ chức và cá nhân, hỗ trợ kinh phí hoàn thiện công nghệ và xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu - đổi mới sáng tạo.

Một điểm đáng chú ý là phần vốn ngân sách đã đầu tư trước đó vào nhiệm vụ khoa học - công nghệ sẽ không tính vào tỷ lệ đối ứng của doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia các giai đoạn phát triển sản phẩm.

Ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND TPHCM phát biểu tại hội nghị

Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho rằng việc ban hành đề án mới chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là triển khai hiệu quả trong thực tế.

Ông đề nghị các cơ quan liên quan cần chú trọng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tránh tạo rào cản khiến nhà khoa học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ngần ngại tham gia.

Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, đề án cũng là cơ chế để phát huy hiệu quả mô hình liên kết “ba nhà” gồm Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước mong muốn nguồn ngân sách đầu tư cho khoa học - công nghệ tạo ra sản phẩm cụ thể phục vụ đời sống và sản xuất; doanh nghiệp có thêm công nghệ và sản phẩm mới; còn nhà nghiên cứu có thể thấy kết quả nghiên cứu của mình được ứng dụng trong thực tiễn.

Trong giai đoạn trước mắt, đề án được triển khai theo hình thức thí điểm. Trong quá trình thực hiện, TP.HCM sẽ vừa triển khai, vừa rút kinh nghiệm và tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, với mục tiêu lâu dài là xây dựng hệ thống chính sách ổn định để thúc đẩy thương mại hóa khoa học - công nghệ một cách bền vững.

Việc triển khai cơ chế mới được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành chu trình khép kín từ nghiên cứu, hoàn thiện công nghệ đến sản xuất - kinh doanh, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của TP.HCM.

Văn Tùng